Luật Đô thị đặc biệt tại TP.HCM có gì đặc biệt?

TP.HCM đang đứng trước cơ hội sở hữu một đạo luật riêng dành cho mô hình siêu đô thị, được kỳ vọng sẽ tạo ra hành lang pháp lý đủ mạnh để giải quyết những bài toán phát triển mà các quy định hiện hành chưa thể đáp ứng. Dự thảo Luật Đô thị đặc biệt không chỉ kế thừa các cơ chế đặc thù đã được áp dụng trước đây mà còn bổ sung nhiều chính sách mới về quản trị, tài chính, đầu tư, khoa học công nghệ và liên kết vùng. Nếu được Quốc hội thông qua, đây sẽ là nền tảng pháp lý quan trọng giúp TP.HCM chủ động hơn trong quản lý và tạo động lực tăng trưởng trong giai đoạn mới.

Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng từ thực tiễn của TP.HCM và kinh nghiệm quốc tế

Chia sẻ tại buổi họp báo về các vấn đề kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 18/6, bà Nguyễn Thị Hằng – Phó Trưởng Phòng Văn bản pháp quy, Sở Tư pháp TP.HCM cho biết dự thảo Luật Đô thị đặc biệt được xây dựng với mục tiêu tạo ra một khuôn khổ pháp lý mang tính đột phá, phù hợp với quy mô và vai trò của một đô thị đặc biệt, đồng thời thể chế hóa các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về phát triển TP.HCM trong kỷ nguyên mới.

Khác với nhiều đạo luật chuyên ngành, dự thảo Luật Đô thị đặc biệt được hình thành trên cơ sở tổng hợp nhiều nguồn thực tiễn và định hướng chiến lược. Ban soạn thảo đã bám sát các nghị quyết quan trọng của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng pháp luật và phát triển TP.HCM, đồng thời rà soát toàn diện quá trình thực hiện các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội cho phép triển khai trong thời gian qua.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng, việc tổng kết những kết quả đạt được cũng như các hạn chế khi thực hiện các cơ chế đặc thù trước đây là cơ sở quan trọng để đề xuất những chính sách mới có tính khả thi cao hơn.

"Dự thảo Luật này kế thừa những kinh nghiệm thực tiễn của thành phố, đồng thời nghiên cứu Luật Thủ đô và tham khảo kinh nghiệm quản trị của nhiều siêu đô thị trên thế giới để lựa chọn các chính sách phù hợp nhất với điều kiện phát triển của TP.HCM”, bà Hằng cho biết.

Cách tiếp cận này giúp dự thảo vừa bảo đảm tính kế thừa, vừa bổ sung các cơ chế đủ linh hoạt để giải quyết những yêu cầu mới đặt ra đối với một trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước.

Điểm đặc biệt đầu tiên là tăng quyền chủ động cho chính quyền đô thị

Một trong những nội dung được kỳ vọng tạo ra sự khác biệt lớn nhất của Luật Đô thị đặc biệt là tăng tính chủ động cho TP.HCM trong tổ chức bộ máy và quản trị đô thị.

Dự thảo luật dành nhiều nội dung cho việc hoàn thiện mô hình tổ chức chính quyền đô thị, đổi mới chế độ công vụ, nâng cao hiệu quả hoạt động của đội ngũ cán bộ, công chức, đồng thời tạo cơ chế để thành phố chủ động hơn trong xây dựng và ban hành các văn bản quy phạm pháp luật thuộc thẩm quyền.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng, đây là giải pháp quan trọng nhằm rút ngắn thời gian xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tiễn, thay vì phải chờ điều chỉnh từ hệ thống pháp luật chung như trước đây.

Bà nhấn mạnh rằng việc trao quyền nhiều hơn cho chính quyền đô thị không đồng nghĩa với việc vượt ra ngoài khuôn khổ pháp luật, mà hướng đến xây dựng cơ chế quản trị linh hoạt nhưng vẫn bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật quốc gia.

Một điểm đáng chú ý khác của dự thảo là mở rộng không gian phát triển kinh tế thông qua nhiều cơ chế mới.

Theo định hướng của dự thảo, TP.HCM sẽ có điều kiện thúc đẩy phát triển kinh tế đêm, công nghiệp văn hóa, doanh nghiệp nhà nước, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các ngành công nghiệp công nghệ cao. Đây đều là những lĩnh vực được đánh giá có khả năng tạo ra giá trị gia tăng lớn và phù hợp với định hướng phát triển của một đô thị hiện đại.

Song song với đó là các chính sách về tài chính, ngân sách và đầu tư nhằm nâng cao hiệu quả khai thác nguồn lực, thu hút vốn xã hội hóa và tạo môi trường thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư chiến lược.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng, một trong những mục tiêu của dự thảo là thiết kế cơ chế đủ hấp dẫn để huy động tối đa nguồn lực từ khu vực tư nhân, đồng thời tạo điều kiện cho TP.HCM chủ động sử dụng các nguồn lực này phục vụ phát triển hạ tầng và nâng cao chất lượng dịch vụ công.

Không chỉ phát triển TP.HCM mà còn hướng tới cả vùng đô thị

Điểm mới đáng chú ý của dự thảo Luật Đô thị đặc biệt là tư duy phát triển theo vùng thay vì chỉ giới hạn trong phạm vi địa giới hành chính của TP.HCM.

Theo đó, luật hướng tới hình thành một vùng đô thị đặc biệt với TP.HCM giữ vai trò trung tâm, thúc đẩy liên kết về quy hoạch, giao thông, logistics, môi trường và phát triển kinh tế giữa các địa phương.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng, việc luật hóa cơ chế liên kết vùng sẽ giúp các địa phương có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn để phối hợp trong đầu tư, quản lý và khai thác hiệu quả các nguồn lực chung, từ đó nâng cao sức cạnh tranh của toàn vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Đây cũng là xu hướng quản trị đang được nhiều siêu đô thị trên thế giới áp dụng nhằm giải quyết các vấn đề liên vùng như ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường hay phân bổ hạ tầng.

Hiện UBND TP.HCM đang tiếp tục phối hợp với Bộ Tư pháp hoàn thiện các nhóm chính sách, lấy ý kiến các bộ, ngành và chuyên gia trước khi trình Quốc hội xem xét.

Theo bà Nguyễn Thị Hằng, quá trình xây dựng dự thảo được thực hiện với yêu cầu cao về chất lượng nhằm bảo đảm các cơ chế đề xuất vừa có tính đột phá, vừa khả thi khi triển khai.

Nếu được thông qua, Luật Đô thị đặc biệt không chỉ giúp TP.HCM tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, mà còn tạo nền tảng pháp lý để thành phố chủ động hơn trong quản trị, thu hút đầu tư, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế. Đây được kỳ vọng sẽ là "bệ phóng" quan trọng để TP.HCM phát huy vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước trong giai đoạn phát triển mới.