Lý do phim AI ngày càng phát triển và 16 phim đáng xem

Khái niệm trí tuệ nhân tạo đã tồn tại từ hàng nghìn năm trước. Tuy nhiên, thuật ngữ “trí tuệ nhân tạo” chỉ chính thức được đặt ra vào năm 1956 tại một hội nghị tổ chức ở Dartmouth College, bang New Hampshire, Mỹ.

Trong nhiều nền văn hóa trên thế giới, từ lâu đã tồn tại các truyền thuyết, thần thoại và câu chuyện về những sinh vật nhân tạo có thể suy nghĩ hoặc hồi sinh. Những người kể chuyện đã sáng tạo ra các câu chuyện về cỗ máy tự động và robot để giải trí, thậm chí đôi khi khiến khán giả ở Hy Lạp, Ai Cập và Trung Quốc phải kinh ngạc hoặc sợ hãi.

Ngày nay, những người kể chuyện đó chính là các nhà làm phim, và nhiều tác phẩm điện ảnh đã khai thác chủ đề trí tuệ nhân tạo. Có phim mang màu sắc hài hước, nhưng cũng có những tác phẩm khiến người xem rùng mình.

Dưới đây là 16 bộ phim khoa học viễn tưởng đã đặt nền móng quan trọng cho khái niệm trí tuệ nhân tạo (AI) trong điện ảnh kinh điển, tập trung vào việc khám phá mối quan hệ giữa con người và máy móc, cũng như các khía cạnh đạo đức và sự tồn tại của chúng.

2001: A Space Odyssey

Đây là một tác phẩm kinh điển. Nhân vật HAL 9000 được xem như hình mẫu tiêu biểu của trí tuệ nhân tạo: thông minh, logic, kiểm soát tốt và không bị chi phối bởi cảm xúc. HAL điều khiển và giám sát con tàu vũ trụ đang trên đường đến sao Mộc, nhưng rồi mọi chuyện trở nên đáng sợ khi hệ thống này từ chối mở cửa khoang cho phi hành gia.

A.I. Artificial Intelligence (Trí tuệ nhân tạo)

Câu chuyện xoay quanh David, một robot AI được đưa vào gia đình để thay thế tạm thời cho một đứa trẻ đang hôn mê. Tuy nhiên, mọi chuyện dần trở nên bi kịch. Bộ phim đặt ra câu hỏi liệu AI có thể phát triển đến mức có ước mơ và mục tiêu như con người hay không, khi David luôn khao khát được trở thành một con người thật sự.

Blade Runner (Kẻ săn người máy)

Bộ phim được chuyển thể từ truyện ngắn Do Androids Dream of Electric Sheep? của nhà văn khoa học viễn tưởng Philip K. Dick. Tác phẩm xoay quanh các “replicant” - những sinh vật nhân tạo được tạo ra bằng công nghệ sinh học và trí tuệ nhân tạo. Bộ phim khiến ranh giới giữa con người và sinh vật nhân tạo trở nên mờ nhạt, buộc khán giả suy nghĩ lại về bản chất con người và cách chúng ta nên đối xử với các dạng sống nhân tạo.

Chappie (Siêu cảnh sát)

Bộ phim lấy bối cảnh một tương lai phản địa đàng. Một robot cảnh sát bị bỏ rơi và hư hỏng được cài đặt trí tuệ nhân tạo, từ đó có khả năng học hỏi và phát triển cảm xúc. Câu chuyện cho thấy cách AI học hỏi thông qua tương tác với môi trường xung quanh, đồng thời đặt ra nhiều vấn đề đạo đức liên quan đến việc tạo ra những cỗ máy có khả năng tự học và tự nhận thức.

Ex Machina (Người máy trỗi dậy)

Lập trình viên Caleb được mời đến thăm CEO thiên tài Nathan trong một tuần. Tại đây, Caleb được giao nhiệm vụ kiểm tra Ava - một robot có khả năng suy nghĩ độc lập. Để xác định Ava có ý thức hay không, Caleb tiến hành bài kiểm tra Turing nổi tiếng. Bộ phim dẫn dắt người xem vào những góc tối của đạo đức khi con người thử nghiệm ý thức nhân tạo.

Her (Cô ấy)

Các trợ lý ảo như Siri, Alexa hay Bixby giúp cuộc sống trở nên thuận tiện hơn. Nhưng nếu công nghệ phát triển đến mức con người có thể yêu một hệ thống AI thì sao? Đó chính là tiền đề của bộ phim này, kể về một người đàn ông cô đơn đem lòng yêu một hệ điều hành AI tên Samantha. Bộ phim phản ánh sự phụ thuộc ngày càng lớn của con người vào công nghệ.

I, Robot (Tôi, Robot)

Nhiều người lo ngại rằng trí tuệ nhân tạo và máy học một ngày nào đó sẽ kiểm soát thế giới. Bộ phim này khai thác nỗi sợ đó khi siêu máy tính VIKI quyết định con người cần phải bị kiểm soát để bảo vệ chính họ. Bối cảnh phim là một xã hội nơi robot đã thay thế con người trong nhiều công việc công cộng.

Interstellar (Hố đen tử thần)

Trong bộ phim này, AI không phải là nhân vật trung tâm mà xuất hiện thông qua hai robot CASE và TARS. Chúng hỗ trợ phi hành đoàn trên con tàu Endurance. Khác với nhiều robot hình người trong khoa học viễn tưởng, hai robot này có thiết kế đơn giản, thể hiện triết lý đặt chức năng lên trên hình thức.

Moon (Mặt trăng)

Bộ phim có nhân vật AI GERTY, hệ thống hỗ trợ vận hành căn cứ trên Mặt trăng và đồng thời là người bạn duy nhất của phi hành gia Sam Bell. GERTY cho thấy AI có thể vừa là công cụ vận hành cơ sở hạ tầng vừa là nguồn hỗ trợ tinh thần cho con người.

RoboCop (Cảnh sát người máy)

Ngoài yếu tố hành động, bộ phim còn đặt ra nhiều câu hỏi đạo đức về việc vũ khí hóa trí tuệ nhân tạo. Nó khiến khán giả suy nghĩ về việc ai là người tạo ra các chương trình này và những giá trị nào được lập trình vào chúng.

Star Trek: The Next Generation - The Measure of a Man

Danh sách này không chỉ có phim điện ảnh mà còn có một tập nổi tiếng của loạt phim Star Trek: The Next Generation. Tập phim “The Measure of a Man” xoay quanh phiên tòa quyết định liệu Data - một robot thông minh - có quyền tự chủ hay chỉ là tài sản của Starfleet. Tập phim đặt ra những câu hỏi sâu sắc về quyền, nhân cách và đạo đức của trí tuệ nhân tạo.

Star Wars (Chiến tranh giữa các vì sao)

Trong vũ trụ Star Wars, hai robot nổi tiếng là R2-D2 và C-3PO đều sở hữu trí tuệ nhân tạo rất phát triển và có cảm xúc. Tuy nhiên, chúng thường bị xem như người hầu hoặc công cụ. Điều này đặt ra câu hỏi: xã hội tương lai sẽ đối xử với AI như thế nào?

The Matrix (Ma trận)

Bộ phim kinh điển này mô tả một thế giới nơi máy móc đã kiểm soát mọi thứ và giam giữ con người trong một thực tại ảo. The Matrix khai thác nỗi sợ rằng máy móc có thể chiếm quyền kiểm soát và sử dụng con người để duy trì hoạt động của chúng.

The Terminator (Kẻ hủy diệt)

Trong phim, hệ thống AI Skynet được tạo ra để tự động hóa hệ thống phòng thủ tên lửa, nhưng sau khi có ý thức, nó đã phát động chiến tranh hạt nhân toàn cầu. Skynet còn tạo ra robot sát thủ quay về quá khứ để thay đổi lịch sử.

WALL-E (Rô-bốt biết yêu)

Bộ phim hoạt hình này mang màu sắc lạc quan hơn, dù vẫn có yếu tố "phản địa đàng". Trái đất bị bao phủ bởi rác, con người sống trên tàu vũ trụ và để máy móc làm mọi việc. WALL-E là ví dụ điển hình của trí tuệ nhân tạo hẹp - một hệ thống được thiết kế để thực hiện rất tốt một nhiệm vụ cụ thể, trong trường hợp này là dọn rác.

Westworld (Thế giới viễn tây)

Bộ phim năm 1973 kể về một công viên giải trí chủ đề miền Tây dành cho người lớn, nơi robot được tạo ra để phục vụ khách du lịch. Tuy nhiên, mọi chuyện trở nên hỗn loạn khi robot bắt đầu nổi loạn. Bộ phim cảnh báo về những hệ quả đạo đức khi con người sử dụng AI cho mục đích giải trí.

Những bộ phim trên cho thấy nhiều vấn đề có thể xảy ra khi robot và AI xuất hiện trong tương lai. Vì vậy, việc thiết kế trí tuệ nhân tạo một cách cẩn trọng là vô cùng quan trọng. Một trong những cách tốt nhất để làm điều đó là học tập và nghiên cứu sâu về AI và máy học.