Mạng xã hội định hình gu thời trang của chúng ta ra sao?
Bộ trang phục gồm chiếc quần caro hồng trắng dáng thụng có thể “rất trendy” trong một bức ảnh Instagram nhưng lại “không phù hợp” trong một ca làm ở quán cà phê. Trang phục không đổi, khung hình thay đổi. Đó cũng là một mảnh nhỏ của câu chuyện lớn hơn về gu thẩm mỹ thời trang trên mạng xã hội hiện nay.
Thứ ta nhớ lâu không phải là món đồ
Mùa hè vừa rồi, mạng xã hội tràn ngập những tuyên bố rằng gần như bất cứ thứ gì cũng có thể “kinda chic”: Mặc lại đồ cũ cũng “kinda chic”, ăn mặc quá lố cũng “kinda chic”, làm một điều chẳng hợp mốt cũng được nâng lên thành “kinda chic”.
Greenwood hỏi một câu đơn giản: Bạn còn nhớ nội dung của bao nhiêu bài đăng như thế? Có lẽ không nhiều. Cái còn lại trong đầu là cái nhịp, cái giọng, cách một món đồ hay một hành vi bình thường được đóng khung và kể như bằng chứng của một người có gu.
Qua phân tích 390 bài đăng Instagram của 3 influencer thời trang cao cấp từ 2022 đến 2024, Greenwood nhận thấy thứ lặp lại không phải là một thương hiệu hay một chiếc áo, mà là những cách làm cho thời trang trở nên dễ hiểu.
Khi thì sự khao khát được dựng lên bằng phong cách thời trang bóng bẩy và những sự kiện độc quyền. Khi thì cảm giác gần gũi được tạo dựng bằng caption thân mật và những con phố quen thuộc… Hai kiểu ấy thường đan vào nhau: Bộ đồ đắt tiền chụp trên phố bình dân, buổi tiệc sang trọng đi kèm dòng chú thích tưng tửng.
Kết quả là 2 người có 2 tủ đồ chẳng liên quan gì nhau vẫn có thể tạo dáng chụp hình và kể về trang phục của mình gần như y hệt. Nghĩa là đồ thì khác nhưng công thức giống.
Đây là một nghiên cứu nhỏ, dựa trên 3 người ảnh hưởng thuộc phân khúc thời trang xa xỉ, và là cách nhìn của một tác giả chứ chưa phải quy luật. Tuy vậy, nó giúp ta gọi tên những điều đã quen đến mức ít khi để ý.
Khi gu có tên, gu cũng có giá
Greenwood nhắc đến cả một danh sách “từ vựng thời trang” của thời đại này như clean girl, old money, coastal grandma, mob wife, rồi vô số từ có hậu tố “-core” như cottagecore, balletcore, gorpcore.
Mỗi cái tên không chỉ tả quần áo, nó dựng nên cả một thế giới hình ảnh gắn món đồ với nơi chốn, đồ vật, cách làm đẹp và lối sống. Và theo bà, một khi phong cách đã có tên thì nó dễ tìm kiếm, mà đã dễ tìm kiếm thì dễ sao chép, dễ gợi ý và dễ thương mại hóa.
Ở Việt Nam, chuỗi ấy hiện ra khá rõ trên chính các nền tảng mua sắm. Shopee Blog có bài “Old money là gì?”, trong đó giải thích khái niệm, so sánh với new money rồi gợi ý các outfit để áp dụng vào đời sống hằng ngày. Khái niệm, hình ảnh tham chiếu và món đồ nằm cùng một hành trình tìm kiếm.
Một aesthetic (gu thẩm mỹ) từ ý niệm văn hóa nay thành từ khóa, từ từ khóa thành nhóm hình ảnh, từ nhóm hình ảnh thành danh sách sản phẩm. Gu lúc ấy không chỉ có tên, gu cũng có giá.
Cái khuôn không chỉ nằm trong điện thoại
Một bài trên báo Thanh Niên (7/2025) dẫn lời nhà thiết kế Vũ Hoàng Thảo (27 tuổi, TP.HCM) cho biết nhiều bạn trẻ thường mặc theo “concept Instagram” hay “trường phái TikTok”, từ phong cách tối giản kiểu clean girl, hoài cổ Y2K, nữ tính coquette đến vẻ học thuật dark academia, cảm hứng múa ba lê balletcore và chất thơ đồng quê cottagecore…. Nhà thiết kế này nhận xét nhiều người trẻ có tủ đồ gần như chỉ để chụp hình.
Cũng theo ghi nhận của bài báo, không ít bạn trẻ chọn trang phục theo những câu hỏi như lên hình có đẹp không, có hợp với khung nền phía sau không, ánh sáng có “blend” với màu trang phục không, thay vì thời tiết, sự tiện dụng hay tính cách cá nhân.
Nguyễn Minh Thư, sinh viên Đại học Hoa Sen, kể nhóm bạn đôi khi chọn quán theo concept trang phục: đi chơi là một chuyện, nhưng có ảnh đẹp để đăng còn quan trọng hơn. Nhà thiết kế Nguyễn Minh Tùng cũng nhận xét nhiều không gian đô thị, từ quán cà phê, nhà sách đến nhà hàng, đang được thiết kế để phục vụ nhu cầu chụp ảnh của người trẻ; đồng thời ngày càng có nhiều dịch vụ trang điểm, cho thuê đồ và chụp ảnh cho nhu cầu “sống đẹp trên mạng”.
Nghĩa là cái khuôn không chỉ nằm trong điện thoại. Nó nằm trong cách bài trí quán xá, trong những góc có ánh sáng đẹp, trong lịch trình cuối tuần. Bối cảnh đã được dọn sẵn, người ta chỉ còn chọn món đồ sao cho hợp với bối cảnh. Đến đây, thời trang không còn chỉ là chuyện “mặc gì” mà còn là “mặc gì để thuộc về bức ảnh này”.
Cái giá của việc ấy cũng được người trẻ tự kể ra. Trần Tuấn Vũ (24 tuổi) cho biết cứ vài tuần lại có một xu hướng mới, không bắt kịp thì thấy lạc lõng; bạn từng chi gần 5 triệu đồng mua đồ cho một bộ ảnh phong cách retro, mặc đúng một lần rồi cất tủ.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn An Trinh (Đại học Sư phạm TP.HCM) nhận định khi quá phụ thuộc vào cách người khác nhìn mình, thời trang, vốn là nơi biểu đạt cái tôi, dễ trở thành công cụ để tìm kiếm sự công nhận. Tất nhiên, từ vài trường hợp này chưa thể kết luận cả một thế hệ đang sống vì mạng xã hội.
Khi trang phục đứng nhầm khung hình
Có một tình huống thực tế nhỏ khá phù hợp với nội dung mà bài phân tích mà Greenwood đề cập.
Một buổi sáng ở quán cà phê nọ (TP.HCM), cô bé phục vụ xuất hiện trong chiếc áo đồng phục màu đen khá dài và chiếc quần caro hồng trắng thụng kiểu pijama mà giới trẻ vẫn hay diện, chân đi đôi sục. Chỉ một lúc sau, cô đã được bà chủ quán và cả chị quản lý nhắc nhở.
Chưa thể nói bộ đồ của cô bé là kết quả của trào lưu nào, cũng không có lý do để nghi ngờ lý do hết đồ mặc đi làm của cô. Chuyện của một người, không nên vội đặt cho nó một cái tên lớn.
Vấn đề là cùng một bộ đồ, trong khung hình mạng xã hội nó có thể được đọc là “cá tính”, “thoải mái”, “đúng trend”, còn trong một ca làm ở quán cà phê nó bị coi là “chưa phù hợp”. Bộ đồ không đổi, cái đổi là khung.
Greenwood chỉ ra một nghịch lý rằng chúng ta đang có trong tay lượng hình ảnh thời trang nhiều hơn bất kỳ thế hệ nào trước đây, nhưng điều đó chưa chắc giúp cách ăn mặc đa dạng hơn. Từ chuyện của cô bé phục vụ, có thể nghĩ thêm: dù xem nhiều hình ảnh đến đâu, một bộ đồ có được "đọc" đúng hay không vẫn tùy vào khung cảnh nó đang đứng trong đó.
Nói như vậy không có nghĩa phong cách cá nhân đã chết. Thời trang xưa nay vẫn gắn với vay mượn, bắt chước và diễn giải lại. Cái thay đổi là tốc độ và quy mô: các nền tảng xã hội ngày nay đóng gói và phát tán không chỉ phong cách thời trang mà cả những quy ước khiến phong cách ấy có nghĩa.
Người trẻ không mất cá tính chỉ vì chụp một tấm ảnh ở quán cà phê đẹp. Họ đang nói thứ ngôn ngữ hình ảnh phổ biến nhất quanh mình.
Những người không muốn theo luật chơi ấy
Cũng đã có phản ứng ngược. Một bài trên Phụ Nữ Online tháng 5/2026 ghi nhận xu hướng “anti-trend”, khi một bộ phận người trẻ mệt mỏi vì trào lưu nổi lên rồi biến mất chỉ sau vài tuần, họ chọn xây dựng gu ăn mặc ổn định, tối giản, mang dấu ấn riêng.
“Anti-trend” vì thế không nhất thiết là quay lưng với thời trang, mà có thể là từ chối phải trả lời lại câu hỏi “bây giờ mình nên trở thành ai?” vào mỗi mùa, mỗi trend.
Nhà thiết kế Vũ Hoàng Thảo, cũng nhắc đến việc nhiều bạn chia sẻ trên Facebook và TikTok cách phối đồ cũ thành bộ mới. Thú vị ở chỗ, cũng chính những nền tảng xã hội làm ra cái khuôn lại là nơi người ta chỉ nhau cách bước ra khỏi nó.
Một câu hỏi tinh tế
Câu hỏi đáng đặt ra không phải là mạng xã hội có khiến ta mặc giống nhau hay không. Như Greenwood gợi ý, câu hỏi tinh tế hơn là: Mạng xã hội có đang dạy tất cả chúng ta thể hiện sự khác biệt theo cùng một cách?
Nếu một aesthetic có thể được đặt tên, gắn hashtag, đề xuất rồi dẫn thẳng đến một danh sách sản phẩm, thì ranh giới giữa thể hiện bản thân và tiêu dùng một gói nhận diện có sẵn sẽ ngày càng mờ.
Nhưng phong cách cá nhân vẫn còn đó. Có lẽ nó nằm ở những thứ không dễ đóng gói thành hashtag: một món đồ mặc đi mặc lại nhiều năm, một cách phối chẳng thuộc “core” nào, một chiếc áo mua vì thích chứ không vì nó đang dày đặc trên bảng tin.
Có lẽ, thỉnh thoảng ta cũng nên dừng lại một chút, thử quan sát không gian xung quanh mình. Không phải để phán xét ai mặc gì, chỉ để tự hỏi: bộ đồ này đang kể điều gì, và nó đang đứng trong khung hình nào?
Kinda chic - Khi những điều bình thường trở thành xu hướng
“Kinda chic” là trào lưu trên TikTok, Instagram, dùng cụm từ “kinda chic to…” (tạm dịch: “khá phong cách khi…”) để mô tả những hành động, thói quen hoặc lựa chọn vốn không thường được xem là sành điệu. Thay vì gắn sự thời thượng với hàng hiệu, vẻ ngoài hoàn hảo hay lối sống xa hoa, xu hướng này đưa những điều bình dị, đời thường vào tâm điểm.
Người dùng mạng xã hội có thể xem việc giặt quần áo, đi ngủ sớm, ăn một mình tại nhà hàng, giữ độc thân, mặc lại đồ cũ hoặc từ chối rượu bia trong một bữa tiệc là “kinda chic”. Cụm từ này cũng được sử dụng để cổ vũ việc thiết lập ranh giới cá nhân, tránh những mối quan hệ độc hại, chấp nhận ngoại hình tự nhiên và không chạy theo các chuẩn mực xã hội.
Kinda chic - Khi những điều bình thường trở thành xu hướng
Theo bài viết trên Psychology Today ngày 17/8/2026, trào lưu phản ánh cách người dùng nhìn nhận lại những kỳ vọng về phong cách sống, ngoại hình và thành công. Nó khuyến khích mỗi người trân trọng lựa chọn riêng, thay vì cảm thấy phải đáp ứng những tiêu chuẩn phổ biến trên mạng xã hội.
Tuy nhiên, xu hướng cũng gây tranh luận vì cách diễn đạt lặp lại, đôi khi bị xem là phô trương hoặc biến những lựa chọn cá nhân thành một hình thức tự đề cao. Khi thương hiệu và người nổi tiếng tham gia, thông điệp về sự tự nhiên cũng có nguy cơ trở thành một công thức nội dung mới.
Bài viết dựa trên phân tích của Catherine Greenwood, giảng viên Digital Marketing tại University of Lancashire (Anh), đăng trên The Conversation tháng 10/2026, cùng một số quan sát từ đời sống người trẻ Việt.
