Meta âm thầm đưa robot vào trung tâm dữ liệu, nhiều kỹ thuật viên lo mất việc

Meta thử nghiệm robot thay dây cáp, khởi động lại máy chủ

Meta đang thử nghiệm robot có thể cắm dây cáp, khởi động lại máy chủ và xử lí nhiều công việc khác bên trong các trung tâm dữ liệu, theo nguồn tin của tạp chí WIRED (Mỹ) nắm rõ các dự án. Nỗ lực này chưa từng được công bố trước đây và về lâu dài có thể giúp Meta vận hành hệ thống trung tâm dữ liệu đang mở rộng nhanh chóng với ít nhân lực hơn, qua đó kiểm soát chi phí lao động trong bối cảnh công ty tăng mạnh chi tiêu cho hạ tầng AI.

Theo WIRED, Meta đang sử dụng robot và các thiết bị liên quan của nhiều nhà cung cấp, trong đó có Watney Robotics, Kinova và ABB.

Kinova và ABB từ chối bình luận, trong khi Watney Robotics không trả lời câu hỏi về thông tin trên.

Trong một thử nghiệm, Meta đang đánh giá liệu cánh tay robot Kinova Gen3 có thể ngắt rồi cấp điện trở lại cho các máy chủ hay không. Công ty mẹ Facebook cũng đang thử nghiệm một robot khác để thay dây cáp mạng. Một nhân viên trung tâm dữ liệu của Meta ước tính rằng nếu thử nghiệm thành công, robot này có thể đảm nhận tới 80% khối lượng công việc cho một số vị trí.

“Chúng tôi từng nghĩ những người trực tiếp thực hiện các công việc thủ công sẽ còn an toàn trong một thời gian, nhưng giờ thì không còn nữa. Đáng tiếc là robot rồi sẽ thay thế tất cả chúng tôi”, nhân viên này nói.

Tại một số trung tâm dữ liệu, Meta âm thầm triển khai loại robot khác tương đối đơn giản, trông giống ngón tay hoặc chiếc que nhọn, có thể nhấn nút nguồn trên máy Mac Mini hoặc thiết bị khác để khởi động lại khi con người ra lệnh từ xa.

Meta từ chối bình luận về các thử nghiệm được đề cập trong bài viết. Francis Brennan, người phát ngôn Meta, cho biết công ty đang đầu tư mạnh vào việc đào tạo, tuyển dụng nhân lực để xây dựng và vận hành các trung tâm dữ liệu.

“Nước Mỹ đang trải qua đợt bùng nổ hạ tầng lớn nhất kể từ Thế chiến II, trong khi đang thiếu nghiêm trọng lao động lành nghề để đảm nhận các vị trí này. Chúng tôi cần nhiều nhân công hơn, chứ không phải ít hơn”, ông Francis Brennan nói.

Song tại một hội nghị năm ngoái, Eric Xu - quản lí cấp cao phụ trách robot tại Meta - cho biết một trong những “mục tiêu dài hạn” của công ty là đưa robot vào các trung tâm dữ liệu. Theo ông, robot có thể giúp đẩy nhanh tốc độ xử lí sự cố, giám sát môi trường và thực hiện công tác bảo trì phòng ngừa.

“Chúng tôi tin rằng cần có thêm sự hợp tác và nghiên cứu, nhưng phải bắt đầu ngay. Nếu không, chúng tôi sẽ chẳng có cơ hội nào để thực hiện điều này”, ông nói.

Đến gần đây, robot nhìn chung chưa thực sự phù hợp với những công việc đòi hỏi sự chính xác và tinh tế trong trung tâm dữ liệu.

Các loại robot này có chi phí cao và trong những lần thử nghiệm trước đây của ngành, đôi khi làm hỏng máy chủ khi thực hiện các thao tác đơn giản, theo một người nắm rõ thông tin về quá trình thử nghiệm.

Tuy nhiên, phần cứng robot ngày càng rẻ hơn, trong khi các mô hình AI cung cấp khả năng điều khiển cho robot hiện thông minh hơn rất nhiều so với vài năm trước. Một số startup đang phát triển robot thương mại có khả năng lắp ráp máy chủ, thay thế linh kiện và thay dây dẫn.

Robot có thể mang lại hiệu suất ổn định hơn với chi phí thấp hơn so với người lao động, đặc biệt tại những khu vực thưa dân, nơi có nhiều trung tâm dữ liệu nhưng lại thiếu nhân lực đủ trình độ.

Tương tự cách tác tử AI được kì vọng sẽ hỗ trợ nhân viên tri thức, robot có thể đảm nhận những công việc lặp đi lặp lại và nguy hiểm nhất của kỹ thuật viên trung tâm dữ liệu, qua đó giúp con người tập trung vào các vấn đề phức tạp hơn.

Về lâu dài, việc loại bỏ sự hiện diện trực tiếp của con người có thể giúp việc vận hành trung tâm dữ liệu dưới nước, trong không gian hoặc ở các môi trường khắc nghiệt với sinh vật sống trở nên khả thi hơn.

“Ngày càng nhiều khách hàng nói với chúng tôi rằng họ muốn vận hành trung tâm dữ liệu bằng robot hình người, vì chúng có thể hoạt động ở nhiệt độ cao hơn, trong bóng tối và nhiều điều kiện khác”, Paul Golding, người phụ trách mảng trí tuệ vật lí tại hãng chip Analog Devices, cho hay.

Robot ngày càng được đưa vào trung tâm dữ liệu, nhiều nhân viên lo bị thay thế

Việc sử dụng robot ngày càng tăng nhưng lại ít được chú ý trong phong trào phản đối trung tâm dữ liệu đang lan rộng trên khắp nước Mỹ.

Các hãng công nghệ thường nhấn mạnh số lượng việc làm cho con người như một lợi ích của những dự án trung tâm dữ liệu, qua đó giúp họ thuyết phục chính quyền địa phương dành các ưu đãi thuế.

Tại thành phố Altoona (bang Iowa, Mỹ), Meta đang vận hành khu phức hợp trung tâm dữ liệu lớn nhất của mình, nơi tạo việc làm cho hàng trăm lao động. Cơ sở này được mở từ 2014 và vẫn còn vài năm được hưởng ưu đãi thuế bất động sản, giúp Meta tiết kiệm hàng chục triệu USD mỗi năm. Chính quyền Altoona xem đây là sự đánh đổi đáng giá vì địa phương được hưởng lợi về kinh tế và danh tiếng nhờ có việc làm từ Meta.

Tại Altoona, các nhóm trò chuyện nội bộ của nhân viên Meta ngày càng mang tâm lí bi quan. “Dù sao thì vài năm nữa tất cả chúng tôi cũng sẽ bị thay thế bởi robot”, một người nắm rõ các cuộc trao đổi cho biết.

Ngay cả khi việc triển khai robot diễn ra chậm hơn dự kiến, một số nhân viên Meta vẫn lo ngại chất lượng việc làm đang có xu hướng giảm.

Hai nhân viên cho biết Meta đang phát triển phần mềm AI và các công nghệ khác cho phép công ty tuyển những lao động có kỹ năng thấp hơn với mức lương thấp hơn, đồng thời tập trung một số vị trí tại những khu vực mang lại lợi ích tài chính lớn hơn cho công ty, chẳng hạn thành phố Denver thuộc bang Colorado.

“Mọi thứ đã thay đổi. Họ không còn muốn những người có khả năng suy nghĩ độc lập, đưa ra giải pháp sáng tạo hoặc xử lí các sự cố phức tạp. Họ muốn những ‘bàn tay thông minh’, chỉ cần đủ khả năng làm theo hướng dẫn của AI mà không gây ra sai sót nào”.

Meta khẳng định nhu cầu với lao động có kỹ năng vẫn rất lớn.

Năm nay, công ty triển khai một chương trình dài hạn nhằm đào tạo miễn phí hàng nghìn người mỗi năm, không phân biệt xuất thân, để làm các công việc liên quan đến điện, cơ khí và hệ thống đường ống. Meta thậm chí cam kết tuyển dụng tại các bang ở Mỹ như Louisiana, Ohio, Indiana và Texas với những người hoàn thành chương trình đào tạo. Công ty cũng hợp tác với các công đoàn ngành xây dựng để tài trợ các chương trình học nghề.

Song khi các cộng đồng dân cư bắt đầu xem xét lại các chính sách ưu đãi thuế cho trung tâm dữ liệu và cân nhắc áp đặt những quy định mới với ngành này, viễn cảnh robot thay thế một phần công việc có lẽ cần được quan tâm nhiều hơn.

Dean O'Connor, Thị trưởng thành phố Altoona, chia sẻ với WIRED rằng ông chưa thực sự bận tâm đến việc robot sẽ thay thế con người tại trung tâm dữ liệu của Meta, dù ông coi tự động hóa là xu thế tất yếu.

“Chúng tôi sẽ giải quyết khi vấn đề xuất hiện”, ông nói.

Một số hạn chế của robot

Trong một video trên YouTube năm 2023, Meta từng giới thiệu việc sử dụng một robot kéo tự hành để vận chuyển các giá máy chủ nặng bên trong trung tâm dữ liệu. Meta còn sử dụng một robot có bánh xe, có khả năng quét mã vạch, do chính công ty phát triển để theo dõi hàng tồn kho.

Một năm sau, Microsoft và Google lần lượt công bố các khoản đầu tư riêng vào robot phục vụ hoạt động tại trung tâm dữ liệu. Năm ngoái, Amazon cũng đề cập đến việc sử dụng robot để hỗ trợ tái chế linh kiện tại các cơ sở của mình.

Theo Ashley Llorens - Giám đốc điều hành bộ phận nghiên cứu tăng tốc của Microsoft, việc phát triển robot cho những công việc có giá trị kinh tế, chẳng hạn thay một giá máy chủ bị lỗi, là điều công ty đang xem xét.

Các robot kéo hàng và robot kiểm kê hàng tồn kho của Meta hiện đã được triển khai tại một số trung tâm dữ liệu, trong đó có các cơ sở ở bang Iowa và Virginia (Mỹ). Theo họ, những robot này hoạt động khá tốt, nhưng vẫn còn một số hạn chế.

Robot quản lí kho hiện cũng được sử dụng để kiểm tra sự cố. Tuy nhiên, robot không thể phân biệt đèn báo màu xanh và đỏ trên thiết bị vì camera chỉ ghi nhận hình ảnh ở dạng thang độ xám. Điều này đồng nghĩa con người vẫn phải kiểm tra để xác định một số trường hợp thiết bị gặp trục trặc.

Robot cũng gặp khó khăn khi di chuyển qua các góc cua và vượt qua những bó dây cáp thường nằm trên đường đi của bánh xe. Do số lượng chưa nhiều, robot phải di chuyển giữa các tòa nhà. Việc này cần nhân viên mở cửa và điều khiển robot từ xa.

Hai nguồn tin của WIRED cho rằng robot quản lí kho di chuyển quá chậm. Một người cho biết Meta từng cân nhắc sử dụng máy bay không người lái (drone) để thay thế vì tốc độ nhanh hơn, nhưng cuối cùng không triển khai ý tưởng này.

Bên trong khu vực thử nghiệm robot của Meta

Khuôn viên trung tâm dữ liệu ở Altoona thường là nơi Meta thử nghiệm các công nghệ mới trước khi triển khai rộng hơn.

“Những gì họ làm ở Altoona sẽ được đưa đến các cơ sở khác và triển khai tại đó”, Thị trưởng Dean O'Connor nói.

Theo một người nắm rõ các nỗ lực của Meta, từ tháng 6/2025, công ty đã thử nghiệm cặp robot Watney Robotics có hai cánh tay để thực hiện một số công việc liên quan đến dây cáp tại một tòa nhà ở Altoona.

Hai robot này được giám sát và hiện chưa thể làm việc nhanh như người, nhưng cho thấy nhiều tiềm năng.

Sau khi thành lập năm 2023, Watney Robotics từng công bố màn trình diễn robot gấp quần áo và cho biết thiết bị này cũng có thể thực hiện các công việc vệ sinh trong doanh nghiệp. Tuy nhiên, startup có trụ sở tại San Francisco (Mỹ) đã âm thầm chuyển hướng sang phát triển robot cho trung tâm dữ liệu vào đầu năm ngoái.

Meta cũng đang thử nghiệm thêm robot tại Prometheus - khu phức hợp trung tâm dữ liệu mới nhất của công ty ở thành phố New Albany (bang Ohio, Mỹ). Tại đây, các robot bốn bánh của tập đoàn tự động hóa ABB đang được sử dụng để lắp lại các linh kiện vào đúng vị trí.

Những robot này có bộ nâng dạng cắt kéo và một cánh tay robot 6 trục ở phía trên để lắp lại các linh kiện. Về lâu dài, những robot này có thể đảm nhận thêm nhiều công việc khác với mức độ giám sát của con người ngày càng giảm.

Song chưa có gì đảm bảo robot sẽ thực sự thay thế được con người.

“Có rất nhiều chương trình thí điểm và màn trình diễn, nhưng vẫn chưa có giải pháp nào được chứng minh là hoạt động hoàn chỉnh”, Helen Oleynikova, Giám đốc điều hành Exclaim Robotics, nhận xét.

Exclaim Robotics là công ty đang phát triển các nguyên mẫu robot có khả năng thay linh kiện hỏng và kết nối lại cáp trong trung tâm dữ liệu.

Một số nhân viên tại các trung tâm dữ liệu của Meta đã phàn nàn về khoảng thời gian robot phải dừng hoạt động để sạc pin.

Meta cũng thừa nhận rằng robot chưa thể đảm nhận một số công việc, chẳng hạn những công đoạn đi dây phức tạp cần thiết để vận hành siêu máy tính Nvidia GB300.

“Mọi thứ từ trước đến nay đều được thiết kế để con người có thể dùng tay thực hiện, nhờ đó một công việc sửa chữa chỉ mất khoảng 5 phút. Việc thiết kế lại toàn bộ sẽ cần thời gian. Thế nhưng, robot đang dần được chuẩn bị để làm việc đó”, một cựu nhân viên Meta kể với WIRED.