Meta chi đậm cho AI, Mark Zuckerberg rơi vào thế lưỡng nan về năng lực tính toán

Meta, công ty mẹ Facebook và Instagram, đang chi hàng chục tỉ USD để xây dựng hạ tầng tính toán AI (trí tuệ nhân tạo) gồm chip, máy chủ, nguồn điện và trung tâm dữ liệu. Việc đầu tư mạnh tay này khiến dòng tiền tự do của Meta trong quý II/2026 chỉ còn 784 triệu USD để duy trì và mở rộng hoạt động kinh doanh. Con số này giảm tới 91% so với cùng kì năm trước, khiến cổ phiếu Meta lao dốc 9% trong phiên giao dịch trước giờ mở cửa hôm 30/7.

Khi bị các nhà phân tích chất vấn về kế hoạch của Meta, Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg cho rằng năng lực tính toán là tài sản chiến lược khan hiếm mà công ty nên giữ lại và tiếp tục mở rộng, thay vì bán đi chỉ để thu lợi nhuận ngắn hạn.

Tuy vậy, tỉ phú 42 tuổi người Mỹ cũng thừa nhận Meta đã nhận được nhiều đề nghị từ các doanh nghiệp muốn thuê năng lực tính toán để triển khai các kế hoạch AI của riêng họ, với mức giá "cao hơn đáng kể" so với chi phí Meta bỏ ra để xây dựng hạ tầng này.

Chính sự giằng co đó phản ánh thách thức lớn nhất của Meta trong việc đa dạng hóa nguồn doanh thu. Việc cho thuê năng lực tính toán có thể giúp giảm áp lực dòng tiền, nhưng đồng thời cũng khiến Meta phải phân bổ bớt nguồn lực vốn đang rất khan hiếm khỏi mục tiêu phát triển các mô hình và dịch vụ AI của mình.

Sau khi xây dựng đế chế quảng cáo trên Facebook và Instagram, Meta hiện muốn cạnh tranh với các đối thủ lớn như Microsoft, Alphabet và Amazon. Đó là những gã khổng lồ công nghệ có mối quan hệ sâu rộng với khách hàng doanh nghiệp, vốn là thị trường AI phát triển sớm và mang lại lợi nhuận cao.

Trong báo cáo tài chính quý IV năm tài chính 2026 (giai đoạn tháng 4 - 6) hôm 29/7, Microsoft đã cho thấy các khoản đầu tư AI đang phát huy hiệu quả dù dòng tiền tự do giảm 23%.

Cụ thể, dòng tiền tự do của Microsoft trong quý này đạt 19,6 tỉ USD, cao hơn nhiều so với dự báo 13,44 tỉ USD của giới phân tích theo Visible Alpha, nhưng vẫn giảm 23% so với cùng kì năm trước.

Microsoft vượt xa kì vọng về tăng trưởng của nền tảng đám mây Azure và trợ lý Copilot nhờ lượng khách hàng doanh nghiệp khổng lồ cùng lợi thế triển khai AI từ sớm, qua đó giúp cổ phiếu tăng 8%.

Doanh thu của Microsoft Azure tăng 43% trong quý IV năm tài chính 2026, vượt đáng kể mức dự báo đồng thuận 39,98% của các nhà phân tích do Visible Alpha tổng hợp.

"Trong năm nay, doanh thu Azure lần đầu tiên vượt mốc 100 tỉ USD, còn Microsoft 365 Copilot đã đạt hơn 30 triệu tài khoản trả phí. Điều này phản ánh niềm tin mà khách hàng dành cho chúng tôi trong hành trình chuyển đổi AI của họ", ông Satya Nadella - Giám đốc điều hành Microsoft - chia sẻ.

Giá trị hợp đồng chưa thực hiện của Microsoft Azure đạt 678 tỉ USD vào cuối quý IV năm tài chính 2026, tăng từ 627 tỉ USD của quý trước. Microsoft cho biết toàn bộ mức tăng khoảng 51 tỉ USD này đến từ các cam kết mua dịch vụ của những doanh nghiệp không thuộc nhóm các hãng phát triển mô hình AI hàng đầu tại Mỹ.

Số lượng tài khoản Microsoft 365 Copilot trả phí đã vượt 30 triệu, tăng mạnh so với 20 triệu của quý trước.

Meta chi tiêu như nhà cung cấp điện toán đám mây siêu quy mô

Hôm 29/7, Mark Zuckerberg cho rằng kinh doanh các sản phẩm và dịch vụ AI sẽ mang lại biên lợi nhuận cao hơn nhiều so với việc chỉ cho thuê năng lực tính toán. Tuy nhiên, ông cũng nhấn mạnh rằng Meta nhìn thấy cơ hội kinh doanh rất lớn từ việc bán hoặc cho thuê năng lực tính toán AI. Đây là định hướng mà Meta kì vọng sẽ hiện thực hóa thông qua làn sóng đầu tư mạnh tay vào AI.

Ông nói các trợ lý AI cá nhân có thể trở thành sản phẩm đại chúng phục vụ hàng tỉ người dùng, trong khi các tác tử AI dành cho doanh nghiệp cuối cùng có thể giúp các công ty xử lí dịch vụ khách hàng, bán hàng và tiếp thị.

Tuy nhiên, ngoài việc nhắc đến các nguồn doanh thu như dịch vụ thuê bao và dịch vụ dành cho doanh nghiệp, Mark Zuckerberg không đưa ra nhiều chi tiết cụ thể về cách những mảng kinh doanh này có thể tạo ra lợi nhuận đủ để biện minh cho khoản đầu tư AI khổng lồ của Meta.

Nhà phân tích Doug Anmuth thuộc ngân hàng đầu tư J.P. Morgan lưu ý Meta vừa mua thêm vừa bán năng lực tính toán. Mark Zuckerberg trả lời rằng Meta chủ động đầu tư đón đầu nhu cầu trong tương lai.

"Có một khoảng thời gian chờ. Chúng tôi đầu tư xây dựng các trung tâm dữ liệu từ bây giờ, nhưng chúng chỉ đi vào hoạt động trong tương lai. Rõ ràng bạn sẽ chưa thể tạo ra giá trị từ các trung tâm dữ liệu cho đến khi chúng chính thức vận hành", Giám đốc điều hành Meta nói.

Meta có 32 trung tâm dữ liệu đang vận hành hoặc xây dựng trên toàn cầu, trong đó 28 cơ sở đặt tại Mỹ.

Josh Gilbert, Trưởng bộ phận phân tích khu vực châu Á - Thái Bình Dương của nền tảng đầu tư eToro, nhận xét: "Meta đang chi tiêu như một nhà cung cấp điện toán đám mây siêu quy mô (hyperscaler), nhưng lại không sở hữu mô hình kinh doanh như vậy”.

"Microsoft, Alphabet và Amazon có thể đầu tư vào các trung tâm dữ liệu rồi ngay lập tức bán năng lực tính toán thông qua mảng kinh doanh đám mây của họ. Meta thì không có đầu ra tương tự, vì vậy mọi khoản đầu tư mở rộng hạ tầng cuối cùng vẫn phải dựa vào nguồn thu từ quảng cáo", ông chia sẻ với Reuters.

Nỗi ám ảnh mang tên metaverse

Làn sóng chi tiêu khổng lồ cho AI của Meta đang khiến nhiều nhà đầu tư lo ngại, bởi họ nhìn thấy sự tương đồng với cú đặt cược vào metaverse trước đây. Đó là chiến lược từng khiến công ty mẹ Facebook tiêu tốn hàng chục tỉ USD nhưng không tạo ra nguồn doanh thu đáng kể.

Mức sụt giảm dòng tiền tự do trong giai đoạn tháng 4 - 6 vừa qua là mạnh nhất kể từ cuối năm 2022, thời điểm Meta cũng chịu sức ép tương tự từ giới đầu tư vì chiến lược metaverse.

Dù vậy, Meta vẫn nâng mức dự báo chi tiêu vốn năm 2026. Theo đó, Meta hiện dự kiến chi 130-145 tỉ USD, cao hơn mức dự báo trước đó là 125-145 tỉ USD. Đầu năm nay, công ty chỉ dự kiến chi 115-135 tỉ USD.

Động thái này tương tự Alphabet. Công ty mẹ Google nâng dự báo chi tiêu vốn thêm 15 tỉ USD vào tuần trước, đồng thời ghi nhận quý đầu tiên có dòng tiền âm, khiến giá cổ phiếu giảm 7%.

Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh quý II/2026 của Meta, Giám đốc tài chính Susan Li cho biết việc tăng chi tiêu là hợp lí vì ngành công nghệ nhiều năm qua đã đầu tư chưa đủ để đáp ứng nhu cầu AI, khiến năng lực tính toán hiện nay trở thành tài sản "cực kỳ giá trị".

Bà Susan Li cho rằng tình trạng thiếu hụt năng lực tính toán sẽ còn kéo dài trong tương lai gần, tạo cơ hội để Meta thu lợi nhuận thông qua các sản phẩm AI, dịch vụ doanh nghiệp cũng như hoạt động bán năng lực tính toán.

Tuy nhiên, khi trả lời câu hỏi của nhà phân tích Ken Gawrelski thuộc ngân hàng Wells Fargo về việc liệu Meta có dự định sử dụng toàn bộ năng lực tính toán nội bộ đến năm 2027 hay không, Susan Li kết thúc cuộc họp theo đúng tinh thần mà Mark Zuckerberg đã mở đầu. Bà nói Meta có thể tạo ra lợi nhuận từ lượng năng lực tính toán bổ sung cả bằng cách phục vụ các dự án AI của chính công ty lẫn bán hoặc cho thuê ra bên ngoài. Tuy nhiên, Susan Li không tiết lộ đâu sẽ là hướng mang lại lợi nhuận cao hơn.

Mark Shmulik, nhà phân tích tại hãng nghiên cứu chứng khoán Bernstein, nhận xét: "Cuộc họp công bố kết quả kinh doanh của Meta mang cảm giác như một buổi động não theo kiểu truyền thống, với nhiều ý tưởng được đưa ra nhưng chưa có định hướng cụ thể”.