Miễn viện phí, khám sức khoẻ định kỳ cho dân, Nhà nước cần chi bao nhiêu tiền?

Từ 2026 người dân được khám sức khỏe định kỳ

Sáng 16.9, tại Hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai thực hiện 4 Nghị quyết của Bộ Chính trị, Phó thủ tướng Lê Thành Long đã trình bày chuyên đề 2 về những nội dung trọng tâm, cốt lõi của Nghị quyết số 72-NQ/TWngày 9.9.2025 của Bộ Chính trị.

Phó thủ tướng Lê Thành Long cho biết, công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Các chỉ tiêu y tế cơ bản được cải thiện qua các năm, một số chỉ tiêu vượt mức, được quốc tế đánh giá cao: Tuổi thọ trung bình đạt 74,7 tuổi; số năm sống khỏe mạnh 65,4 năm…

Hệ thống y tế ngày càng hoàn thiện, mở rộng: 99,6% xã, phường, thị trấn có trạm y tế; số bệnh viện tăng từ 1.162 (2011) lên 1.665 (2024); số giường bệnh tăng từ 24/10.000 dân (2015) lên 34/10.000 dân (2024); …

Chất lượng dịch vụ y tế được nâng cao: Tỉ lệ tiêm chủng mở rộng đạt gần 95%; thanh toán và khống chế nhiều bệnh nguy hiểm lưu hành, đặc biệt là đại dịch COVID-19; nhiều kỹ thuật y tế chuyên sâu được thực hiện thành công. Số bác sĩ tăng từ 8/10.000 dân (2015) lên 14/10.000 dân (2024).

Tuy nhiên, theo Phó thủ tướng, y tế dự phòng chưa đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch; năng lực sản xuất, cung ứng thuốc, vật tư, thiết bị y tế hạn chế; huy động nhân lực bị động, nhất là khi xảy ra dịch lớn.

Y tế cơ sở chưa cung cấp đầy đủ các dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu; khám sàng lọc để phát hiện sớm bệnh tật cho người dân chưa được triển khai rộng rãi. Chất lượng khám, chữa bệnh và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế còn chênh lệch giữa các cấp chuyên môn, vùng, miền, địa phương.

Nhân lực y tế ở một số địa phương, y tế cơ sở chưa đáp ứng yêu cầu cả về số lượng, cơ cấu, trình độ, chất lượng; chưa có chế độ đãi ngộ đặc biệt tương xứng. Tiềm năng của y học cổ truyền chưa được phát huy; ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số chậm; cơ chế chính sách chưa đủ mạnh để huy động các nguồn lực cho phát triển y tế…

Phó thủ tướng Lê Thành Long cho biết Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị có ý nghĩa chiến lược, toàn diện, thể hiện sự quan tâm đặc biệt và chỉ đạo quyết liệt của Đảng, Nhà nước ta đối với công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong kỷ nguyên phát triển mới.

Nghị quyết 72-NQ/TW nêu rõ người dân được tiếp cận dịch vụ y tế có chất lượng, hướng tới chăm sóc sức khoẻ toàn diện.

Từ 2026, người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí ít nhất mỗi năm 1 lần, được lập sổ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời, từng bước giảm gánh nặng chi phí y tế. Đến năm 2030, người dân được miễn viện phí ở mức cơ bản trong phạm vi quyền lợi bảo hiểm y tế theo lộ trình.

Nhà nước đủ nguồn lực hay không?

Về tổ chức thực hiện, Phó thủ tướng Lê Thành Long cho biết, danh sách việc giao cho các cơ quan trong hệ thống chính trị cũng dài hơn so với các nghị quyết hiện hành.

Nghị quyết 72 có rất là nhiều nội dung cụ thể, trong đó có nội dung được xã hội rất quan tâm là "Nhà nước có đủ nguồn lực để thực hiện hay không".

Phó thủ tướng cũng nêu rõ các khoản kinh phí ước tính cho một số chính sách cụ thể thực hiện Nghị quyết 72 trong năm 2026.

Nhóm thứ nhất đối với phụ cấp ưu đãi nghề với các mức khác nhau (mức 100% và 70% so với mức lương), đối tượng khác nhau (nhân viên y tế làm việc tại một số cơ sở y tế công lập y tế cơ sở, y tế dự phòng tại một số vùng, miền khó khăn và một số lĩnh vực ưu tiên).

Dự kiến cần phải chi 4.335 tỉ đồng/năm, tức là cao hơn so với chính sách hiện hành chúng ta trả lương cho anh chị em nhân viên y tế. Khoản này cân đối được.

Thứ hai về kinh phí khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân. Tính tròn dân số Việt Nam là 100 triệu người với mỗi lần khám hết khoảng 300.000 đồng thì cần 30 nghìn tỉ đồng. Trong đó, số lượng lao động (khoảng 16 triệu người) khám định kỳ, khám sàng lọc thì người sử dụng lao động phải chi trả, như vậy khoảng 4.800 tỉ đồng. Do đó, khoảng ngân sách Nhà nước phải chi là 25.000 tỉ đồng.

Nhóm kinh phí thứ 3 là chính sách miễn viện phí. Phó thủ tướng cho biết, các nước rất thận trọng khi tính toán miễn viện phí và người ta có nhiều cách khác nhau, như có thể tính vào thuế hoặc theo hướng thu BHYT.

Trên cơ sở ước tính, Bộ Y tế lấy số liệu năm 2024, quỹ BHYT thanh toán khoảng 140.000 tỉ đồng, người bệnh tự chi trả khoảng 21.545 tỉ đồng. Nếu tính như vậy, từ năm 2026, tối đa Nhà nước phải chi 21.545 tỉ đồng/năm. Hiện nay kết dư BHYT khoảng 49-50 nghìn tỉ đồng, có thể thanh toán cho 2 năm đầu, sau đó, phải tính lộ trình tăng thu BHYT để cân đối dần.

"Bộ Y tế, Chính phủ tính toán tương đối kỹ và thấy khả thi, có thể cân đối được trong thời gian tới", Phó thủ tướng nói.