Mô hình giáo dục không có giáo viên, tận dụng AI siêu đắt đỏ tại Mỹ

Với mức học phí đắt đỏ lên tới 40.000 USD mỗi năm, ngôi trường này cam kết cung cấp một lộ trình học tập cá nhân hóa thông qua 2 giờ học trên không gian ảo mỗi ngày cùng các buổi hội thảo phát triển kĩ năng sống. Điểm đáng chú ý nhất là Alpha School hoàn toàn không có bóng dáng của các giáo viên truyền thống. Sự xuất hiện của mô hình này đang tạo ra những luồng ý kiến trái chiều khi nền giáo dục tiểu bang còn nhiều tranh cãi.

Mô hình giáo dục 2 giờ và vai trò của "người hướng dẫn"

Vào tháng 8 này, Alpha School sẽ chính thức khai trương các cơ sở mới tại Oklahoma, đánh dấu bước mở rộng đáng kể của chuỗi trường tư thục này. Mô hình vận hành của Alpha hoàn toàn phá vỡ các phương pháp giáo dục truyền thống. Theo chia sẻ từ nhà trường, mỗi buổi sáng, học sinh sẽ dành 2 giờ trên nền tảng học tập AI thích ứng, với 30 phút được phân bổ cho từng môn học cốt lõi: toán, đọc, khoa học và nghiên cứu xã hội.

Buổi chiều là khoảng thời gian dành cho các dự án thực tế và hội thảo nhằm trang bị những kĩ năng thiết yếu trong cuộc sống. Chẳng hạn, các em từ 5 tuổi có thể tham gia vào các hoạt động như chèo thuyền, lập trình xe đồ chơi, hoặc thậm chí là vượt qua các thử thách mô phỏng của lực lượng đặc nhiệm Navy SEAL.

Sự khác biệt lớn nhất của Alpha chính là việc loại bỏ hoàn toàn vị trí giáo viên truyền thống. Thay vào đó, trường sử dụng những "người hướng dẫn" (guide). Những người này có nhiệm vụ giám sát tiến độ và hiệu suất học tập của học sinh trên phần mềm AI, nhưng họ không hề có mặt trong phòng khi học sinh đang tương tác với bài giảng. Quan trọng hơn, các guide không can thiệp vào bất kì nội dung giảng dạy nào. Họ chủ yếu đóng vai trò điều phối các buổi hội thảo kĩ năng vào buổi chiều.

Một ví dụ điển hình về phương pháp giáo dục thực tế của Alpha được thể hiện qua buổi hội thảo tại San Francisco. Các học sinh cấp hai được đưa đến một cửa hàng Starbucks với những chiếc thẻ đã được nạp tiền sẵn. Tuy nhiên, các em không hề biết rằng người hướng dẫn đã bí mật rút cạn tiền trong thẻ của ít nhất một học sinh, khiến giao dịch bị từ chối. Bài học đằng sau tình huống này là rèn luyện cho các em cách đối mặt và xử lí sự thất vọng.

Mặc dù không yêu cầu chứng chỉ sư phạm, các vị trí hướng dẫn viên tại Alpha lại có mức đãi ngộ cực kì hấp dẫn, dao động từ 100.000 đến 150.000 USD mỗi năm, cao gấp 2 đến 3 lần lương khởi điểm của một giáo viên trường công lập. Trường chủ đích tuyển dụng những cá nhân có nền tảng học vấn đa dạng, với yêu cầu cơ bản là có bằng cử nhân ở bất kì lĩnh vực nào. Chẳng hạn, người hướng dẫn trong buổi thực hành tại Starbucks từng là một bác sĩ tâm lí thể thao. Để trở thành guide, các ứng viên phải vượt qua bài kiểm tra nhận thức, quy trình kiểm tra lí lịch gắt gao và tham gia khóa huấn luyện kéo dài nhiều tháng tại Austin. Sau đó, họ mới được phân bổ về các cơ sở của Alpha trên toàn quốc.

Học phí đắt đỏ và những tranh cãi xoay quanh công nghệ AI

Sự vắng bóng của các giáo viên chuyên môn đã làm dấy lên những lo ngại sâu sắc từ giới chuyên gia giáo dục. Hạ nghị sĩ Cyndi Munson (đảng Dân chủ, thành phố Oklahoma) đã bày tỏ sự không đồng tình gay gắt với mô hình này. Bà cho rằng việc áp dụng những mô hình trường học như Alpha đang làm suy giảm tính nghiêm túc của nghề giáo dục và là một xu hướng đáng lo ngại.

Tương tự, bà Erika Wright, người sáng lập nhóm Oklahoma Rural Schools Coalition và là nhà tổ chức cộng đồng tại Oklahoma Appleseed Center for Law and Justice, cũng nhận định học sinh tại Alpha sẽ bị tước đi những hỗ trợ thiết yếu về mặt học thuật và cảm xúc vốn chỉ có thể đến từ các giáo viên được đào tạo bài bản. Bà gọi đây là "một bi kịch đối với những đứa trẻ".

Bên cạnh những tranh luận về chuyên môn, mức học phí của Alpha School cũng là một rào cản khổng lồ. Mặc dù nhận được sự hậu thuẫn tài chính từ các tên tuổi lớn như nhà quản lí quỹ phòng hộ Bill Ackman và nhà đầu tư phần mềm Joe Liemandt, người vừa cam kết rót 1 tỉ USD cho các trường học bao gồm Alpha, các gia đình vẫn phải chi trả một khoản tiền rất lớn.

Tại Oklahoma, học phí thường niên của Alpha được ấn định ở mức 40.000 USD. Con số này vượt xa các trường tư thục đắt đỏ nhất trong khu vực, chẳng hạn như Oklahoma Christian School (14.640 USD/năm), Holland Hall (21.625 USD/năm) hay Casady School (27.950 USD/năm cho học sinh trung học phổ thông). Thậm chí ở một số tiểu bang khác, mức phí này còn lên tới 75.000 USD.

Nhằm thu hút học sinh cho năm học đầu tiên (2026-2027), nhà trường cung cấp một khoản giảm giá 10.000 USD kéo dài trong 5 năm, đưa mức học phí thực tế xuống còn 30.000 USD. Tuy nhiên, ngoại trừ chương trình này, Alpha không hề có bất kì chính sách hỗ trợ tài chính nào khác cho năm đầu tiên hoạt động tại các cơ sở mới.

Bên cạnh những tranh cãi về mặt tài chính và mô hình sư phạm, cốt lõi công nghệ của Alpha cũng đang phải đối mặt với nhiều nghi vấn. Trước sự bùng nổ của ChatGPT, học sinh Alpha chủ yếu học qua các nền tảng trực tuyến như IXL, Khan Academy và YouTube. Tuy nhiên, hiện tại, trường đang sử dụng một phần mềm AI độc quyền mang tên 2 Hour Learning. Theo Alpha, hệ thống này có khả năng cá nhân hóa chương trình học và giúp học sinh tiếp thu kiến thức nhanh gấp đôi so với các mô hình truyền thống. Dù nhận được sự ưu ái từ nhiều tờ báo lớn, các cuộc điều tra từ 404 Media và Wired lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác.

Các báo cáo này cáo buộc Alpha đã "cào" dữ liệu từ các nền tảng giáo dục khác để xây dựng hệ thống 2 Hour Learning. Mặc dù Alpha đã kịch liệt phủ nhận và tuyên bố tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của đối tác, những bằng chứng về các hợp đồng và giấy phép bị vi phạm vẫn được đưa ra. Đáng lo ngại hơn, các cuộc điều tra còn chỉ ra những sai sót kĩ thuật nghiêm trọng của hệ thống AI, bao gồm hiện tượng ảo giác (hallucination) và việc đưa ra những câu hỏi trắc nghiệm không thể giải đáp.

Vấn đề quyền riêng tư cũng được đặt trong tình trạng báo động khi phần mềm của Alpha tự động theo dõi màn hình và chụp ảnh học sinh nếu phát hiện tiến độ học tập chậm chạp hoặc các kiểu sử dụng bất thường. Điển hình là việc hệ thống đã từng quay lại cảnh một nữ sinh đang làm bài tập trên giường trong trang phục đồ ngủ.

Thách thức về quản lí và tương lai của mô hình giáo dục mới

Sự xuất hiện của Alpha School tại Oklahoma diễn ra giữa lúc tình hình đầy phức tạp. Năm nay, Cơ quan Lập pháp tiểu bang đã thông qua Đạo luật Công nghệ Trách nhiệm trong Trường học (Oklahoma Responsible Technology in Schools Act), yêu cầu tất cả các học khu phải thiết lập chính sách về AI và đảm bảo giáo viên luôn có quyền quyết định cuối cùng trong việc giảng dạy, chấm điểm hoặc xếp lớp.

Tuy nhiên, vì là trường tư thục, Alpha hoàn toàn nằm ngoài phạm vi điều chỉnh của đạo luật này. Hơn nữa, mô hình của Alpha đã đi ngược lại cả hai nguyên tắc cốt lõi của đạo luật. Thượng nghị sĩ Ally Seifried (Đảng Cộng hòa, thành phố Claremore), người bảo trợ đạo luật, mặc dù tỏ ra hứng thú với mô hình của Alpha và ủng hộ chương trình Tín dụng Thuế Lựa chọn của Phụ huynh, vẫn cảnh báo rằng việc ứng dụng AI cần phải đi kèm với sự cẩn trọng để đảm bảo an toàn cho học sinh. Thượng nghị sĩ Regina Goodwin (Đảng Dân chủ, thành phố Tulsa) cũng nhấn mạnh rằng việc loại bỏ sự tham gia của con người có chuyên môn không phải là giải pháp đúng đắn cho những thách thức của giáo dục công lập.

Bất chấp những lo ngại, Alpha vẫn nhận được sự ủng hộ mạnh mẽ từ chính quyền tiểu bang. Thống đốc Kevin Stitt đã không ngần ngại bày tỏ sự ủng hộ đối với các mô hình giáo dục ứng dụng AI như Alpha. Việc ủng hộ các nền tảng học ảo của ông Stitt đã vấp phải sự chỉ trích từ bà Wright, người cho rằng điều này mâu thuẫn với các chính sách hạn chế học trực tuyến tại các trường công lập mà ông đã kí ban hành trước đó. Các cựu học sinh của Alpha, như Rhett Jones, cũng trở thành những đại sứ tích cực cho mô hình này. Jones chia sẻ rằng môi trường linh hoạt tại Alpha đã giúp anh phát triển kĩ năng kinh doanh và tự tin thành lập công ty riêng ngay từ khi còn học trung học. Anh cho rằng trường học đã "khai mở" khả năng của học sinh theo cách mà các trường truyền thống không thể làm được.

Khi ngày khai giảng 12/8 đang đến gần, Alpha School vẫn đang nỗ lực hoàn thiện cơ sở vật chất và tuyển sinh. Tại thành phố Oklahoma, trường đã thuê một không gian công nghiệp rộng hơn 550 m2, trong khi cơ sở tại Tulsa vẫn đang trong quá trình tìm kiếm địa điểm. Sự hào hứng của một số phụ huynh, như bà Wendy Vassiliou, cho thấy mô hình học tập cá nhân hóa và các dự án thực tế vẫn có sức hút nhất định, bất chấp mức học phí cao và những rủi ro chưa được kiểm chứng. Việc một ngôi trường không có giáo viên chính thức mở cửa tại Oklahoma sẽ là một bài kiểm tra thực tế về khả năng thích ứng của xã hội trước những đổi mới cực đoan trong giáo dục. Liệu Alpha School sẽ tạo ra một cuộc cách mạng hay chỉ là một phép thử đắt giá, câu trả lời sẽ dần được hé lộ khi năm học mới bắt đầu.