Một trường đại học Mỹ cấm sinh viên năm nhất dùng laptop vì sợ AI làm hư

Quyết định này phản ánh xu hướng mới của nhiều trường đại học trên thế giới: thay vì cấm AI, họ tìm cách xây dựng nền tảng tư duy trước khi hướng dẫn sinh viên khai thác công nghệ một cách có trách nhiệm.

Khi AI trở thành "người bạn đồng hành" của sinh viên năm nhất

Chỉ trong vài năm, các công cụ AI tạo sinh đã trở thành một phần không thể thiếu trong môi trường đại học. Từ việc giải thích khái niệm, hỗ trợ viết luận, dịch thuật đến phân tích tài liệu, ChatGPT, Claude hay Gemini đang giúp sinh viên hoàn thành nhiều nhiệm vụ học tập nhanh hơn bao giờ hết.

Theo phân tích của OpenAI, sinh viên đại học tại Mỹ là nhóm sử dụng ChatGPT nhiều nhất trong các nhóm người dùng. Thậm chí, Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman từng nhận định nhiều sinh viên hiện nay không còn đưa ra những quyết định quan trọng trong cuộc sống mà không tham khảo ý kiến từ ChatGPT. Với khả năng ghi nhớ ngữ cảnh và cung cấp phản hồi tức thời, AI dần trở thành một "trợ lí cá nhân" trong học tập cũng như đời sống.

Tuy nhiên, sự tiện lợi đó cũng kéo theo nhiều hệ lụy. Không ít sinh viên sử dụng AI để hoàn thành bài luận hoặc bài tập mà không thực sự hiểu nội dung. Để tránh bị phát hiện, một số người còn cố tình yêu cầu AI tạo ra những đoạn văn có lỗi chính tả hoặc sử dụng các câu lệnh đơn giản nhằm khiến văn bản trông giống do con người viết hơn.

Xu hướng này không chỉ xuất hiện tại Mỹ. Một khảo sát toàn quốc do các nhà nghiên cứu thuộc Đại học Khoa học Ứng dụng Darmstadt (Đức) thực hiện cho thấy 92% sinh viên được hỏi cho biết đã sử dụng các công cụ AI ít nhất một lần. Trong đó, hơn hai phần ba dùng AI để giải đáp thắc mắc học tập, khoảng 52% sử dụng để phân tích hoặc tạo văn bản và gần một nửa dùng cho dịch thuật.

Mặc dù AI mang lại nhiều lợi ích trong việc cá nhân hóa quá trình học tập, các nhà khoa học ngày càng lo ngại về tác động lâu dài đối với sự phát triển nhận thức. Một nghiên cứu của Đại học Oxford với học sinh từ 13 đến 18 tuổi chỉ ra rằng AI có thể giúp hoàn thành công việc nhanh hơn, nhưng đồng thời làm giảm khả năng tư duy phản biện và phân tích độc lập nếu người học quá phụ thuộc vào công nghệ.

Cấm laptop để xây dựng nền tảng tư duy, không phải để chống AI

Trước những thay đổi đó, Trường Luật thuộc Đại học Chicago đã lựa chọn một hướng đi khác biệt. Thay vì tìm cách cấm AI – điều mà ban lãnh đạo nhà trường cho là không thực tế – trường quyết định cấm sinh viên năm nhất sử dụng laptop trong các buổi học và kì thi.

Theo Hiệu trưởng Adam Chilton, mục tiêu không phải là ngăn sinh viên tiếp cận công nghệ mà là tạo điều kiện để họ hình thành kĩ năng tư duy và lập luận trước khi dựa vào AI. Ông cho rằng trong thời gian qua, một số giảng viên đã vô tình giao những bài tập mà sinh viên có thể hoàn thành bằng AI mà không cần tự suy nghĩ, khiến việc học mất đi ý nghĩa cốt lõi.

Để khắc phục điều này, trường đang cải tổ chương trình đào tạo theo hướng phân tách rõ ràng giữa những kĩ năng sinh viên phải tự rèn luyện và những hoạt động được phép sử dụng AI. Các buổi học không dùng laptop sẽ khuyến khích sinh viên tập trung lắng nghe, ghi chép và tranh luận trực tiếp. Trong khi đó, các kì thi sẽ được tổ chức dưới sự giám sát nghiêm ngặt, không cho phép sử dụng tài liệu hoặc thiết bị hỗ trợ.

Đối với các bài tập lớn, sinh viên còn phải tham gia phần bảo vệ trực tiếp nhằm chứng minh họ thực sự hiểu và có thể giải thích lập luận của mình. Đây được xem là biện pháp giúp hạn chế tình trạng phụ thuộc hoàn toàn vào AI trong quá trình học tập.

Song song với các quy định mới, nhà trường vẫn mở rộng việc giảng dạy về AI. Sinh viên được học cách sử dụng các công cụ chuyên ngành luật như Harvey hay Legora trong các môn viết pháp lí, đồng thời được hướng dẫn những nguyên tắc đạo đức và trách nhiệm khi ứng dụng AI vào nghề nghiệp.

Theo ông Chilton, AI đã trở thành một phần tất yếu trong lĩnh vực pháp lí. Các hãng luật hiện nay đều kì vọng nhân viên mới có khả năng sử dụng thành thạo các công cụ AI để nâng cao hiệu quả công việc. Vì vậy, việc cấm hoàn toàn AI không chỉ thiếu thực tế mà còn khiến sinh viên thiếu kĩ năng khi bước vào thị trường lao động.

Chiến lược của Đại học Chicago vì thế hướng đến sự cân bằng: trước tiên giúp sinh viên xây dựng nền tảng tư duy độc lập, sau đó mới học cách khai thác AI như một công cụ hỗ trợ. Trong bối cảnh AI ngày càng hiện diện ở mọi lĩnh vực, nhiều chuyên gia cho rằng đây có thể là mô hình giáo dục phù hợp, vừa bảo vệ giá trị cốt lõi của việc học, vừa chuẩn bị cho người học những năng lực cần thiết trong kỉ nguyên số.