Mưa đỏ - Nghe giọng nói, thấy quê hương!

Bộ phim điện ảnh Mưa đỏ đang tạo nên cơn sốt phòng vé, liên tục thu hút đông đảo khán giả đến rạp và trở thành tâm điểm bàn luận trên mạng xã hội.

Sức hút ấy không chỉ đến từ quy mô sản xuất đồ sộ mà còn nhờ chiều sâu nội dung, giá trị nghệ thuật và niềm tự hào lịch sử mà phim khơi dậy.

Tác phẩm tái hiện lại trận chiến 81 ngày đêm của quân và dân ta ở Thành cổ Quảng Trị trong quá khứ; đồng thời gây ấn tượng đặc biệt khi khéo léo sử dụng thủ pháp giọng địa phương để dựng nên một bức tranh âm thanh vừa chân thực vừa giàu cảm xúc.

Trong điện ảnh, âm thanh luôn song hành cùng hình ảnh, góp phần tạo nên sức nặng cảm xúc.

Với Mưa đỏ, đạo diễn NSƯT Đặng Thái Huyền đã nâng giọng nói của từng nhân vật trong Tiểu đội 1 thành một thủ pháp nghệ thuật đầy sáng tạo. Hiệu ứng mà cách làm này mang lại chính là cảm giác gần gũi và chân thực: khán giả không chỉ nhìn thấy nhân vật mà còn nhận ra quê hương, vùng đất nơi họ sinh ra trong từng câu nói.

Như nhà phê bình và lý thuyết điện ảnh Pháp Michel Chion từng phân tích, giọng nói trên màn ảnh không chỉ đơn thuần là lời thoại mà còn là một ký hiệu thẩm mỹ, gắn liền với bản sắc và sự hiện diện văn hóa của nhân vật.

Việc để nhân vật cất lên đúng giọng địa phương đã khiến mỗi âm sắc trở thành một dấu ấn văn hóa, giúp khán giả vừa nghe vừa như nhìn thấy quê hương trong từng câu nói. Mưa đỏ đã vận dụng thủ pháp ấy để dựng nên một tiểu đội mang nhiều âm sắc khác nhau, từ Quảng Nam, Thanh Hóa đến Hà Nội, Nam Bộ.

Trong bức tranh đa thanh ấy, nhân vật Hải hiện lên nổi bật, vừa mộc mạc vừa kiên cường, gợi nhớ đến hình ảnh người lính xứ Quảng đã đi vào lịch sử bằng tinh thần trung dũng bất khuất.

Hải không chỉ là một người lính trẻ giàu tình cảm, vui tính và hồn hậu, mà còn gan lỳ, quả cảm trong chiến đấu. Anh mang đến những tiếng cười nhẹ nhõm, những câu thoại “cà rỡn” đậm chất Quảng giúp đồng đội bớt đi căng thẳng. Giữa khói lửa, Hải như một chỗ dựa tinh thần, nhắc nhớ rằng ngay cả trong chiến tranh khốc liệt, vẫn có những con người lạc quan, yêu đời đến thế.

Đảm nhận vai diễn này là Nguyễn Hùng, ca sĩ nhóm Maydays, tên đầy đủ Nguyễn Quốc Hùng. Anh sinh ra và lớn lên ở Gia Lai, nhưng mang gốc quê làng Văn An, thôn An Thái, xã Bình An, huyện Thăng Bình, Quảng Nam (nay là TP.Đà Nẵng).

Cha anh là người Bình An, mẹ là người Bình Sa. Chính cội nguồn ấy khiến giọng Quảng Nam trở thành âm sắc thân thuộc từ trong gia đình. Khi bước vào phim, Nguyễn Hùng không cần gắng gượng, giọng Quảng bật ra tự nhiên, mộc mạc, khiến nhiều khán giả gốc Quảng bất ngờ vì nghe như tiếng quê hương mình vọng về từ chiến trường khốc liệt.

Xuất phát điểm không phải là diễn viên chuyên nghiệp, nhưng bằng sự nhập tâm và nỗ lực rèn nghề, Nguyễn Hùng đã thổi vào Hải một sức sống tự nhiên, gần gũi. Nụ cười rạng rỡ dù gương mặt lấm lem bùn đất, cách thể hiện sự hồn nhiên xen lẫn dũng cảm đã khiến Hải trở thành một trong những nhân vật để lại dấu ấn sâu đậm nhất trong lòng khán giả.

Trước đó, Nguyễn Hùng từng thành công với phim ngắn Đàn cá gỗ, đoạt giải Cánh Diều 2024. Với Mưa đỏ, anh đã bước một bước dài trong hành trình nghệ thuật, từ ca hát đến diễn xuất, khẳng định khả năng hóa thân vào nhân vật giàu nội tâm. Hải vì vậy không chỉ là một vai diễn thành công, mà còn là minh chứng cho sức sống của giọng Quảng Nam trên màn ảnh, nơi âm thanh trở thành linh hồn nhân vật.

Bên cạnh Hải, nhân vật tiểu đội trưởng Nông Văn Tạ cũng để lại ấn tượng mạnh. Tạ được khắc họa là một người lính xuất thân từ nông dân Thanh Hóa, mang theo sự chân chất của ruộng đồng cùng truyền thống chiến đấu kiên cường của quê hương.

Trên màn ảnh, anh hiện lên chững chạc, quyết đoán nhưng vẫn hài hước, gần gũi, vừa có uy của người chỉ huy vừa có sự dí dỏm để gắn kết đồng đội. Giọng xứ Thanh đậm đặc khiến nhân vật thêm phần chân thực, tái hiện gần như đầy đủ phẩm chất bền bỉ, gan góc vốn là niềm tự hào của con người Thanh Hóa trong chiến tranh.

Vai Tạ được giao cho Phương Nam, một diễn viên cũng sinh ra ở Thanh Hóa. Anh đã chủ động trở về quê để rèn lại ngữ điệu trước khi bấm máy, nhờ vậy từng câu thoại vang lên rặt chất xứ Thanh, tự nhiên và giàu sức gợi.

Trong tiểu đội, Tạ hiện diện như một thủ lĩnh, vừa giữ sự nghiêm cẩn cần thiết, vừa tạo ra những khoảnh khắc hài hước để làm dịu đi bầu không khí căng thẳng. Sự thể hiện của Phương Nam giúp Nông Văn Tạ trở thành một nhân vật có sức nặng, là hiện thân cho hình ảnh người lính Thanh Hóa kiên trung trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Một nhân vật khác mang lại màu sắc rất riêng là Vũ Kiên Cường, sinh viên Nhạc viện Hà Nội, từ bỏ cơ hội du học để cầm súng ra chiến trường.

Cường đại diện cho lớp trí thức trẻ Hà thành, điềm tĩnh, lý tưởng và đầy trách nhiệm. Diễn viên Đỗ Nhật Hoàng đảm nhận vai này. Anh sinh năm 1997, lớn lên tại Nha Trang nhưng theo học và làm nghề tại Hà Nội. Chính quá trình học tập và sinh sống ở thủ đô giúp Hoàng có giọng Hà Nội chuẩn mực, tròn vành rõ chữ, rất phù hợp để khắc họa nhân vật trí thức Hà thành.

Trong tiểu đội, giọng Hà Nội trầm tĩnh và mạch lạc của Cường tạo nên sự đối xứng với giọng Quảng Nam đặc sệt của Hải và giọng Thanh Hóa đậm đà của Tạ. Ba giọng nói ấy kết hợp hài hòa, tái hiện sự đa dạng vùng miền, đồng thời làm sáng rõ tinh thần đoàn kết của cả dân tộc trong chiến tranh.

Trong Tiểu đội 1 còn có Lâm Thanh Nhã trong vai Bình, chàng trai miền Nam lãng mạn và giàu cảm xúc, mang đến những khoảng sáng dịu mát giữa khốc liệt chiến trường.

Đình Khang trong vai Tú, người lính trẻ hồn nhiên, chưa tròn tuổi quân nhưng vẫn khát khao cầm súng, tượng trưng cho sự trong sáng và khát vọng của thế hệ học trò đi vào chiến tranh.

Hoàng Long của Nhà hát Kịch Hà Nội trong vai Sen, mang dáng vẻ thanh lịch của người Hà Nội nhưng vẫn rắn rỏi và quyết liệt khi bước vào trận mạc, bổ sung thêm âm sắc miền Bắc đầy mạnh mẽ cho tập thể.

Trần Gia Huy trong vai Tấn, gương mặt trẻ nhất của tiểu đội, hiện lên ngây thơ trong trẽo, gợi nhắc một thế hệ sinh viên Hà Nội vừa rời giảng đường nay đã có mặt nơi chiến hào.

Mỗi giọng nói không chỉ là âm thanh, mà là ký hiệu văn hóa, gắn liền với một miền đất và truyền thống chiến đấu của nơi ấy. Chính sự đa thanh này khiến tiểu đội trong Mưa đỏ trở thành biểu tượng cho cả một thế hệ thanh niên Việt Nam đã cống hiến và hy sinh vì Tổ quốc.

Nhìn từ góc độ nghệ thuật, Mưa đỏ đã chứng minh âm thanh có khả năng kể chuyện ngang bằng hình ảnh. Thay vì trung tính hóa giọng nói, đạo diễn đã để mỗi nhân vật giữ đúng giọng địa phương của mình, nhờ đó khắc họa rõ rệt tính đa dạng và sự hòa hợp trong cùng một tập thể.

“

Mưa đỏ dựng lại những thước phim rất xúc động. Bộ phim vừa rồi của tôi so với phim này về mặt quy mô và độ khó, thì phim này khó hơn rất nhiều. Mọi người đã thành công trong việc tái hiện lại khoảng thời gian lịch sử vô cùng bi tráng của dân tộc.

Đạo diễn

BÙI THẠC CHUYÊN

Giọng Quảng Nam của Hải mang đến sự hồn hậu và quả cảm, giọng Thanh Hóa của Tạ gợi sức bền bỉ, giọng Hà Nội của Cường thể hiện sự trí thức và lý tưởng, giọng Nam Bộ của Bình làm sáng lên tính phóng khoáng, giọng Bắc của Sen thêm phần rắn rỏi. Tất cả hòa vào nhau thành một bản hợp xướng bi tráng, nơi mỗi giọng nói trở thành một nhịp âm lịch sử, ghi lại tinh thần cả nước cùng ra trận trong 81 ngày đêm Thành cổ Quảng Trị.

Mưa đỏ đã để lại dấu ấn không chỉ ở quy mô sản xuất hay tái hiện lịch sử, mà ở lựa chọn nghệ thuật táo bạo: biến giọng địa phương thành thủ pháp điện ảnh. Nhờ vậy, người xem không chỉ nhìn thấy những khuôn mặt trên màn ảnh, mà còn nghe được âm sắc quê hương vọng về, từ Quảng Nam, Thanh Hóa, Hà Nội đến Nam Bộ. Đó chính là hợp âm của tổ quốc, nơi từng giọng nói hòa vào bản tráng ca chung, để khẳng định rằng trong những ngày máu lửa năm 1972, tuổi trẻ cả nước đã cùng ra trận.