Mua ô tô 850 triệu, 'nuôi' xe 100 triệu/năm: Tiện nghi hay gánh nặng tài chính?
Sau những hào hứng ban đầu khi sở hữu một chiếc xe riêng để phục vụ gia đình, nhiều người mới thực sự nhận ra: mua ô tô chỉ là điểm bắt đầu...
Mua ô tô: Khi "giấc mơ bốn bánh" gặp thực tế tài chính
Anh Nguyễn Hoàng Long (34 tuổi, sống tại Hà Đông, Hà Nội) quyết định xuống tiền mua một chiếc Crossover tầm trung 5 chỗ với mức giá lăn bánh khoảng 850 triệu đồng. Lí do lớn nhất thúc đẩy anh là mong muốn gia đình có phương tiện di chuyển an toàn, tiện lợi trong những ngày mưa gió và đưa con cái về quê mỗi cuối tuần.
Thời điểm kí hợp đồng mua xe ô tô, anh Long nhẩm tính mỗi tháng chỉ tốn khoảng 2,5 - 3 triệu đồng tiền xăng và một chút phí gửi xe. Tuy nhiên, sau nửa năm vận hành, con số thực tế đã khiến anh hoàn toàn bất ngờ.
"Thực tế khác xa so với bảng tính trên giấy", anh Long chia sẻ. "Tiền xăng mỗi tháng hết khoảng 3 triệu đồng do tôi di chuyển từ Hà Đông vào nội thành làm việc hàng ngày. Nhưng đó chỉ là phần nổi của tảng băng. Tiền gửi xe ở chung cư hết 1,2 triệu, tiền gửi xe ở công ty thêm 1,5 triệu. Chỉ riêng việc đỗ xe và chạy xe đã ngốn hơn 5,5 triệu đồng/tháng".
Chưa dừng lại ở đó, hàng loạt khoản chi khác bắt đầu "xếp hàng" gõ cửa: bảo hiểm vật chất xe (khoảng 10 - 12 triệu đồng/năm, tương đương 1 triệu/tháng); bảo dưỡng định kì, thay dầu, rửa xe (trung bình 500.000 đồng/tháng); phí bảo trì đường bộ, đăng kiểm, phí cầu đường (phân bổ khoảng 300.000 đồng/tháng).
Thêm vào đó là chi phí trang bị ban đầu như dán phim cách nhiệt, lắp camera hành trình, cảm biến và lót sàn, những mục ngốn thêm gần 20 triệu đồng ngay sau khi nhận xe.
Tổng cộng, mỗi tháng anh Long phải chi từ 7,5 đến 8,5 triệu đồng chỉ để duy trì hoạt động cho chiếc ô tô, chưa tính tiền khấu hao tài sản hay khoản trả góp ngân hàng (nếu có). Con số này chiếm gần một phần ba tổng thu nhập hàng tháng của vợ chồng anh.
Sở hữu phương tiện hay mua sự tiện nghi?
Câu chuyện của anh Long không phải là hiếm gặp. Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, áp lực hạ tầng và chi phí sinh hoạt đang biến việc sở hữu ô tô thành một bài toán tài chính cân não.
Anh Nguyễn Văn Nam, Admin một trang phân tích tài chính cá nhân trên Facebook có 100.000 người theo dõi, cho rằng nhiều người dùng Việt Nam vẫn thường gặp phải lỗi "chi phí ẩn" khi quyết định mua xe.
"Khi tính toán khả năng mua ô tô, đại đa số chỉ tập trung vào giá niêm yết và chi phí lăn bánh ban đầu. Tuy nhiên, ô tô là một tiêu sản có tốc độ khấu hao nhanh và chi phí duy trì cao. Một chiếc xe bình dân có thể tốn từ 80 - 100 triệu đồng chi phí vận hành mỗi năm. Nếu không tính toán kĩ, khoản chi này sẽ tạo ra áp lực tài chính dài hạn, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống và các kế hoạch đầu tư khác của gia đình", ông Nam phân tích.
Bên cạnh yếu tố tài chính, rào cản hạ tầng cũng là nguyên nhân khiến chi phí nuôi xe bị đẩy lên cao. Sự thiếu hụt trầm trọng các điểm đỗ xe công cộng tại khu vực trung tâm buộc người đi ô tô phải trả mức phí gửi xe theo giờ rất đắt đỏ, hoặc phải chấp nhận gửi xe ở những vị trí không thuận tiện.
Nhưng ô tô không chỉ là con số trên sổ sách
Ở một góc nhìn khác, chị Thu Hương (Cầu Giấy, Hà Nội), một người đã sử dụng ô tô được 4 năm, lại cho rằng không nên chỉ nhìn nhận xe hơi qua lăng kính chi phí đơn thuần.
"Xét về mặt kinh tế, nuôi ô tô rõ ràng là tốn kém hơn đi xe máy hay xe công nghệ rất nhiều. Nhưng giá trị mà nó mang lại cho gia đình là không thể đo đếm bằng tiền. Đó là sự an toàn của con cái khi đi học trong thời tiết khắc nghiệt, là sự chủ động trong những chuyến đi xa, và quan trọng nhất là không gian riêng tư, thoải mái cho cả gia đình. Vấn đề không phải là xe tốn bao nhiêu tiền, mà là thu nhập của bạn đã sẵn sàng để chi trả cho sự tiện nghi đó hay chưa", chị Hương bộc bạch.
Đồng quan điểm, anh Trần Minh Đức, quản lí một hội nhóm xe lớn tại Hà Nội, nhận định: "Nhiều người rơi vào trạng thái 'sốc chi phí' đơn giản vì họ chưa chuẩn bị tâm lí. Nếu coi ô tô là một công cụ phục vụ cuộc sống và nâng cao năng suất làm việc, bạn sẽ thấy chi phí đó là hợp lí. Còn nếu mua xe chỉ vì tâm lí đám đông hoặc sĩ diện cá nhân khi năng lực tài chính chưa đủ mạnh, chiếc xe sẽ nhanh chóng trở thành gánh nặng".
Thực tế hiện nay cho thấy, tư duy sở hữu phương tiện tại Việt Nam đang dần có sự chuyển dịch rõ rệt, đặc biệt là ở thế hệ trẻ. Thay vì cố gắng sở hữu một chiếc xe bằng mọi giá, nhiều người bắt đầu cân nhắc kĩ giữa nhu cầu sử dụng thực tế và chi phí cơ hội.
Các chuyên gia tài chính khuyến nghị, để chiếc ô tô thực sự là phương tiện phục vụ cuộc sống chứ không phải "cục tạ" tài chính, người tiêu dùng nên tuân thủ một số nguyên tắc:
Quy tắc 20% thu nhập: Tổng chi phí nuôi xe (bao gồm cả tiền trả góp nếu có) không nên vượt quá 20 - 25% tổng thu nhập hàng tháng của gia đình.
Lập quỹ dự phòng cho xe: Bên cạnh các khoản chi cố định hàng tháng, nên trích lập một khoản quỹ nhỏ cho các tình huống phát sinh như va quẹt, hỏng hóc bất ngờ hay phạt nguội.
Cân nhắc tần suất sử dụng: Nếu nhu cầu di chuyển bằng ô tô chỉ tập trung vào cuối tuần hoặc các dịp lễ tết, việc sử dụng xe công nghệ hoặc dịch vụ thuê xe tự lái sẽ là giải pháp tối ưu hơn về mặt kinh tế.
Quay trở lại với câu chuyện của anh Long, sau những bỡ ngỡ ban đầu, anh đã bắt đầu điều chỉnh lại thói quen sử dụng. Anh chủ động đi xe máy đến cơ quan vào những ngày thời tiết đẹp để tiết kiệm tiền xăng và phí đỗ xe, dành chiếc ô tô cho những chuyến đi chung của gia đình, đi xa hoặc khi thời tiết xấu.
"Sở hữu ô tô mang lại rất nhiều trải nghiệm tuyệt vời, nhưng nó đòi hỏi chủ xe phải có một kế hoạch tài chính thực sự kỉ luật. Khi đã hiểu rõ và chấp nhận 'quy luật trò chơi', việc nuôi xe sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn rất nhiều", anh Long đúc kết.
