Mua vàng ‘chợ đen’ không khác gì cầm ‘hòn than nóng’, rất dễ bỏng tay

Tại Diễn đàn Kinh doanh 2026 do Biz LIVE tổ chức, chuyên gia kinh tế Ngô Trí Long cho hay vàng là kênh có rất nhiều biến động trong các kênh đầu tư, có tình trạng các cửa hàng vàng có nơi nhận đến 1.000 đơn ngày mà chỉ đáp ứng được 500 đơn.

Theo ông Long, giá vàng trong nước chênh với giá vàng thế giới quá cao, hiện tại khoảng từ 10 đến 11%. Trong khu vực chỉ khoảng 1,2%, riêng Hàn Quốc 18%.

Nguyên nhân quan trọng theo ông Long là do sự bất ổn, môi trường cạnh tranh không lành mạnh, mất ngoại tệ, mất nguồn thu thuế. Việc mua vàng từ thế giới phải theo giá thế giới và diễn biến tỉ giá. Nếu để hiện tượng chênh lệch cao như vậy, tình trạng buôn lậu trốn thuế rất lớn.

"Bản thân tôi là một nhà đầu tư vàng, sau đó đến bất động sản, vàng là một tài sản bền vững về giá trị”, ông Long nói.

Chia sẻ thêm quan điểm về việc thí điểm sàn giao dịch vàng, ông Long cho biết việc thí điểm chia làm 3 giai đoan: giai đoạn 1 - vàng nguyên liệu, giai đoạn 2 - vàng vật chất, vàng miếng, và giai đoạn 3 - vàng phái sinh.

“Quản lý theo cách như vậy rất thận trọng, đúng đắn bởi còn phải tính đến lưu trữ, kho bãi, thanh toán bù trừ, lưu ký như thế nào”, ông Long nói.

Nói về nghị định 232, ông Long cho rằng xóa được độc quyền vàng, nhưng quy định dường như vẫn quá chặt chẽ, quy định vốn tối thiểu 1.000 tỉ đồng rất ít doanh nghiệp đáp ứng, ngân hàng trên 10.000 tỉ đồng, như vậy hoàn toàn có thể quay lại độc quyền nhóm.

“Trước đây từng có 10, 12 thương hiệu vàng khác nhau, còn với nghị định 232 mới có vài doanh nghiệp vàng đáp ứng vậy, như vậy hoàn toàn có thể băn khoăn về khả năng độc quyền nhóm”, ông Long nêu.

Bà Chu Phương, chuyên gia vàng bạc cũng cho hay biến động thị trường vừa qua là quá lớn. Ví dụ sáng nay, giá SJC đã giảm đến 5 triệu đồng/lượng. Nếu biến động quá mạnh như thế này thì những nhà đầu tư không trường vốn hoặc không tích sản từ nền giá thấp sẽ rất dễ rơi vào trạng thái lo lắng, hoảng sợ.

“Khi bạn bước vào thị trường, mua vàng với giá chẳng hạn 150 triệu đồng/lượng thì doanh nghiệp chỉ thu mua lại với giá 147 triệu đồng/lượng. Tức là ngay thời điểm đầu tư, bạn đã phải chấp nhận khoản lỗ 3 triệu đồng. Bạn phải kỳ vọng thị trường tăng thêm khoảng 100 - 200 USD/ounce thì khoản đầu tư 150 triệu của bạn mới có lãi”, bà Phương nói.

Cũng theo bà Phương, với những nhà đầu tư có tâm lý FOMO, không mua được tại thương hiệu chính thức mà giao dịch qua tay trên thị trường “chợ đen”, thì sẽ có hai rủi ro: về chất lượng và vì không có hóa đơn chứng từ.

“Năm ngoái cũng đã từng phát hiện một lượng lớn vàng miếng giả trà trộn trên thị trường”, bà Phương nói và cho rằng việc giao dịch ở thị trường tự do thì chẳng khác nào đang “cầm hòn than nóng”. Hòn than ấy cứ chuyền từ tay người này sang tay người khác, ai cầm cuối cùng chắc chắn sẽ bị bỏng tay.

Theo ông Huỳnh Minh Tuấn, nhà sáng lập FIDT kiêm Phó Chủ tịch Chứng khoán APG, với bối cảnh nhiều bất ổn, vàng được dự báo sẽ tiếp tục là một tâm điểm trong thời gian tới”, ông Tuấn nhận định.

Ông Tuấn cho biết Nghị định 232 là bước đột phá, cho thấy việc thay đổi tư duy từ "siết chặt" sang "quản lý".

“Lâu nay, việc siết chặt sẽ tạo ra dị dạng cho nền kinh tế, nền kinh tế thị trường là cung cầu mà chỉ có thể can thiệp được lượng cung, trong khi lượng cầu khó kiểm soát”, ông Tuấn nói.

Ông Tuấn cho hay mặc dù không có con số thống kê chính xác nhưng ước tính trữ lượng vàng trong dân tối thiểu từ 300-500 tấn, giá trị vài trăm tỉ đô la. Nếu siết chặt thì lượng vàng đó chỉ mãi nằm đó. Nếu chuyển sang quản lý thì có thể chuyển hoá thành các sản phẩm phái sinh và câu chuyện sàn vàng ra đời sẽ giải quyết được vấn đề đó.

“Tôi không ngại việc giá vàng tăng mạnh, điều này thấy dân đang giàu lên. Chúng ta đang bắt đầu minh bạch về nhà đầu tư vàng, sẽ có khoảng 2-3 năm để thích nghi và kỳ vọng mang về nguồn lực vài trăm tỉ USD cho nền kinh tế. Vấn đề tôi băn khoăn là việc tăng lượng cung vàng và tạo thanh khoản cho thị trường vàng sau này”, ông Tuấn cho biết.