Muôn màu trang phục giúp người mặc ‘tàng hình’ trước AI

Chúng được thiết kế đặc biệt để khai thác lỗ hổng của thuật toán phát hiện vật thể, qua đó khiến người mặc trở nên “vô hình” hoặc khiến hệ thống trí tuệ nhân tạo nhận diện sai.

Cách thức hoạt động

Công nghệ giám sát bằng AI phụ thuộc nhiều vào khả năng nhận diện hình mẫu để ghi nhận hình dáng, đường nét, dấu hiệu nhiệt từ con người. Trang phục chống nhận diện đánh lừa hệ thống bằng 2 phương pháp chính.

Thứ nhất là gây nhầm lẫn. Chất liệu vải của trang phục có họa tiết dạng điểm ảnh đặc thù làm AI nhận diện nhầm người mặc thành vật thể hoàn toàn khác. Camera khi quét qua ghi nhận họ là hươu cao cổ, mèo hay thậm chí hình ảnh nhiễu.

Gây quá tải cũng hiệu quả không kém. Họa tiết trên trang phục mô phỏng hàng trăm khuôn mặt giả hoặc điểm đánh dấu dữ liệu trừu tượng vượt quá khả năng theo dõi của thuật toán, khiến nó gặp lỗi hoặc từ bỏ giám sát.

Những sản phẩm thực tế.

Một số công ty khởi nghiệp và tổ chức nghiên cứu đã thành công đem ý tưởng vào đời thực.

Công ty Ý Cap_able sản xuất áo hoodie, quần, váy dệt kim tích hợp hoa văn đặc biệt được cấp bằng sáng chế, khiến thuật toán nhầm lẫn con người thành động vật. Một số bộ họa tiết đơn giản là ảnh nhiều động vật ghép lại, vài bộ khác trông như ảnh nhiệt kết hợp hoa văn lạ.

Trang ngục làm từ 100% cotton Ai Cập rất mềm mại, một mặt mang họa tiết chống AI còn mặt kia vải trơn bình thường.

Được khởi xướng bởi chuyên gia an ninh mạng Bill Swearingen, dự án noRecognition tạo ra hoa văn đặc biệt nhờ công nghệ học tăng cường qua khoảng 31 triệu lần thử nghiệm kĩ thuật số nhằm làm cho phần mềm nhận diện của camera an ninh không thể phát hiện ra con người hoặc phương tiện.

Thử nghiệm cho thấy áo thun, áo hoodie, khăn đa năng noRecognition qua mặt được không ít thuật toán nhận diện phổ biến như hệ thống đọc biển số xe của Flock, camera gắn trên người của Axon và phần mềm từ Clearview AI. Chúng cũng từng góp mặt ở sự kiện an ninh mạng lớn như Black Hat và DEF CON ở Las Vegas.

Để ngăn chặn nhà phát triển AI mua sản phẩm nhằm huấn luyện mô hình nhận diện chúng, dự án thường chỉ bán giới hạn theo dạng độc bản.

Còn công ty 404 Apparel lấy cảm hứng từ lỗi mạng kinh điển “404 Not Found" để truyền tải thông điệp biến danh tính người mặc thành dữ liệu mà thuật toán không tìm thấy.

Họa tiết gây nhiễu trên trang phục được tinh chỉnh qua hơn 30 phiên bản thử nghiệm, khiến hệ thống nhận diện không gắn nhãn người mặc là “con người”. Chúng thường là dải hình học phi đối xứng hoặc tranh kĩ thuật số trừu tượng, đảm bảo khả năng “tàng hình” mà vẫn trông đẹp mắt.

Một nhóm sinh viên Đại học Vũ Hán cũng phát triển nguyên mẫu áo khoác InvisDefense giảm đến 57% tỉ lệ phát hiện người của camera AI. Vào ban ngày hoa văn ngụy trang đặc biệt trên trang phục khiến thuật toán không thể nhận diện đường nét cơ thể người. Đến ban đêm khi camera chuyển sang chế độ quét hồng ngoại, áo dựa vào module kiểm soát siêu nhỏ bên trong lớp vải phát ra dấu hiệu nhiệt độ bất thường làm trí tuệ nhân tạo không nhận ra dấu vết nhiệt của con người.

Được tạo ra bởi nghệ sĩ Adam Harvey, dòng sản phẩm Stealth Wear sử dụng loại vải làm từ sợi kim loại có độ phản xạ cao, chặn hoàn toàn hình ảnh nhiệt nên khiến người mặc trở nên “vô hình” trước cảm biến dò tìm nhiệt của máy bay không người lái.

“Cuộc rượt đuổi” không hồi kết

Dù chứng minh được hiệu quả cao trong thử nghiệm và vài tình huống sử dụng thực tế, trang phục chống nhận diện không phải phương án hoàn hảo 100%. Hiệu quả của chúng phụ thuộc nhiều vào kiến ​​trúc phần mềm cụ thể và góc độ của camera giám sát.

Hơn nữa do nhà phát triển có thể liên tục huấn luyện lại mô hình dựa trên chính họa tiết chống nhận diện để vượt qua lớp ngụy trang ghi nhận hình ảnh thật, loại trang phục này phải được cập nhật liên tục để đối phó – tạo nên một “cuộc rượt đuổi” không hồi kết.

Xu hướng trang phục mới phản ánh tâm lí chống đối sự giám sát toàn diện, tự ý thu thập dữ liệu cá nhân tràn lan ở nhiều nơi. Sản phẩm này cũng phơi bày một lỗ hổng cốt lõi của trí tuệ nhân tạo: thuật toán nhận diện vật thể dựa trên đặc trưng toán học như đường cong, độ tương phản, hình khối, chỉ cần thay đổi vài điểm ảnh hay thêm họa tiết gây nhiễu lên áo thì nhận diện lập tức xảy ra sai sót.