Mỹ áp thuế cao với các sản phẩm năng lượng mặt trời từ 2 nước ASEAN

Với mức thuế suất kỷ lục lên tới hơn 100% đối với một số quốc gia, quyết định này không chỉ là một đòn giáng mạnh vào các nhà xuất khẩu châu Á mà còn đánh dấu việc Mỹ muốn định hình lại chuỗi cung ứng năng lượng tái tạo toàn cầu. Động thái này được đưa ra sau khi liên minh các nhà sản xuất Mỹ cáo buộc rằng hàng nhập khẩu giá rẻ đang được trợ cấp không công bằng, đe dọa trực tiếp đến hàng tỷ đô la vốn đầu tư đang đổ vào các nhà máy tại xứ sở cờ hoa.

Bức tường thuế quan và áp lực lên các nước châu Á

Theo thông tin chi tiết từ tờ thông tin được đăng tải trên trang web chính thức của Bộ Thương mại Mỹ, cơ quan này đã hoàn tất quá trình tính toán và áp đặt các mức thuế chống trợ cấp chung ở mức cực kỳ cao. Cụ thể, các lô hàng nhập khẩu từ Ấn Độ sẽ phải chịu mức thuế suất chung lên tới 125,87%. Đối với Indonesia, con số này là 104,38%, và các sản phẩm đến từ Lào sẽ chịu mức thuế 80,67%. Đây là những con số gây chú ý cho giới quan sát thương mại, bởi mức thuế này cao hơn rất nhiều so với các dự đoán ban đầu và đủ sức làm triệt tiêu lợi thế cạnh tranh về giá của các nguồn cung này.

Quyết định này đặc biệt nghiêm trọng khi xét đến quy mô thị trường mà ba quốc gia này đang nắm giữ. Dữ liệu thương mại của chính phủ Mỹ cho thấy, trong năm ngoái, tổng giá trị nhập khẩu pin mặt trời từ Ấn Độ, Indonesia và Lào đạt mốc 4,5 tỉ USD. Đáng chú ý hơn, con số này chiếm tới khoảng hai phần ba tổng lượng nhập khẩu của Mỹ trong năm 2025. Điều này đồng nghĩa với việc Bộ Thương mại Mỹ đang nhắm trực tiếp vào nguồn cung chủ lực của thị trường năng lượng mặt trời nội địa. Việc áp thuế lên một tỷ trọng lớn như vậy chắc chắn sẽ tạo ra những rung chấn ngay lập tức đối với chuỗi cung ứng, buộc các nhà nhập khẩu và lắp đặt tại Mỹ phải tìm kiếm nguồn hàng thay thế hoặc chấp nhận mức giá đầu vào tăng vọt.

Bên cạnh các mức thuế suất chung áp dụng cho toàn quốc gia, Bộ Thương mại Mỹ cũng đã tính toán và công bố các mức thuế riêng biệt cho từng doanh nghiệp cụ thể dựa trên mức độ hợp tác và dữ liệu họ cung cấp trong quá trình điều tra. Tại Ấn Độ, công ty Mundra Solar là cái tên được nêu đích danh với mức thuế riêng. Tại Indonesia, hai doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp là Blue Sky Solar và REC Solar Energy. Đặc biệt, tại Lào, danh sách này bao gồm Solarspace Technology Sole và Vietnam Sunergy Joint Stock Company (một công ty hoạt động và xuất khẩu từ Lào). Việc chỉ định rõ tên các doanh nghiệp cho thấy sự quyết liệt và chi tiết của DOC trong việc truy quét các luồng hàng mà họ cho là đang hưởng lợi từ trợ cấp chính phủ không minh bạch để bán phá giá vào thị trường Mỹ.

Cuộc chiến vì bảo hộ nội địa

Động thái áp thuế lần này là phát súng mở màn đầu tiên trong hai thông báo dự kiến sẽ được Bộ Thương mại Mỹ đưa ra trong những tuần tới, liên quan đến vụ kiện thương mại do Liên minh Sản xuất và Thương mại Năng lượng Mặt trời Mỹ (Alliance for American Solar Manufacturing and Trade) khởi xướng. Liên minh này đại diện cho tiếng nói của một bộ phận quan trọng trong ngành sản xuất năng lượng mặt trời còn non trẻ nhưng đang phát triển nhanh chóng của Mỹ. Các thành viên chủ chốt của nhóm bao gồm Hanwha Qcells (Hàn Quốc), First Solar (trụ sở tại Arizona) và Mission Solar (trụ sở tại San Antonio, Texas). Đây đều là những "ông lớn" đang đặt cược lớn vào tương lai năng lượng sạch của Mỹ.

Mục tiêu tối thượng của vụ kiện này là thiết lập một hàng rào bảo vệ cho hàng tỉ USD vốn đầu tư mà các công ty này đã và đang rót vào việc xây dựng các nhà máy sản xuất ngay trên đất Mỹ. Tim Brightbill, luật sư chính đại diện cho liên minh, đã lên tiếng hoan nghênh quyết định của Bộ Thương mại và gọi đây là "một bước đi quan trọng hướng tới việc khôi phục sự cạnh tranh công bằng". Trong tuyên bố của mình, ông nhấn mạnh: "Các nhà sản xuất Mỹ đang đầu tư hàng tỷ đô la để tái thiết năng lực sản xuất trong nước và tạo ra những việc làm có thu nhập tốt. Những khoản đầu tư đó không thể thành công nếu hàng nhập khẩu được giao dịch không công bằng được phép bóp méo thị trường".

Lập luận của phía Mỹ xoay quanh quan điểm rằng, sự bùng nổ của hàng nhập khẩu giá rẻ từ Đông Nam Á và Ấn Độ không xuất phát từ hiệu quả sản xuất hay công nghệ vượt trội, mà là kết quả của các khoản trợ cấp méo mó từ chính phủ các nước này. Điều này tạo ra một sân chơi không bình đẳng, nơi các nhà máy tại Mỹ - vốn phải tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường và lao động khắt khe hơn, cùng chi phí vận hành cao hơn - không thể cạnh tranh về giá. Việc áp thuế chống trợ cấp được xem là công cụ để "bù đắp" lại những lợi thế bất công đó, đưa giá cả về mức phản ánh đúng chi phí thực tế.

Tuy nhiên, quyết định này cũng đặt ra nhiều thách thức cho thị trường Mỹ trong ngắn hạn. Với việc 2/3 nguồn cung bị đánh thuế nặng, giá thành các dự án điện mặt trời tại Mỹ có nguy cơ tăng cao, ảnh hưởng đến tiến độ chuyển đổi xanh của quốc gia này. Nhưng đối với chính quyền Washington và các nhà sản xuất nội địa, đây là cái giá chấp nhận được để đảm bảo an ninh năng lượng và tự chủ chuỗi cung ứng trong dài hạn. Họ kỳ vọng rằng, khi hàng rào thuế quan được dựng lên, các nhà đầu tư sẽ có thêm động lực để mở rộng nhà máy tại Mỹ, thay vì tìm cách lách luật bằng việc sản xuất tại các quốc gia thứ ba. Cuộc chiến thương mại này dự báo sẽ còn diễn biến phức tạp khi các bên liên quan chờ đợi phán quyết tiếp theo của Bộ Thương mại Mỹ trong thời gian tới.