Mỹ chốt thuế quan 15% với châu Âu: Đôi bên cùng có lợi

Sau nhiều tháng căng thẳng và đàm phán gay gắt, Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ cuối cùng đã đạt được một thỏa thuận thương mại có ý nghĩa lịch sử.

Cuộc gặp thượng đỉnh đặc biệt tại Scotland giữa Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương, đồng thời làm dịu đi nguy cơ chiến tranh thương mại có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho cả hai bên.

Mỹ chốt thuế quan với châu Âu: Tránh được viễn cảnh tồi tệ nhất

Thành tựu quan trọng nhất của thỏa thuận này chính là việc EU thành công trong việc tránh được mức thuế quan 30% mà chính quyền Trump đe dọa áp đặt từ ngày 1.8.

Thay vào đó, một mức thuế quan thống nhất 15% sẽ được áp dụng cho hầu hết các mặt hàng thương mại, gồm cả ô tô, chất bán dẫn và dược phẩm. Đây là một thỏa hiệp có thể chấp nhận được, đặc biệt khi xem xét bối cảnh căng thẳng thương mại leo thang trong thời gian qua.

Đối với ngành công nghiệp ô tô - lĩnh vực đặc biệt quan trọng với Đức, thỏa thuận mang lại tin tức tích cực khi mức thuế được giảm từ 27,5% xuống còn 15%.

Điều này sẽ giúp các nhà sản xuất ô tô châu Âu duy trì khả năng cạnh tranh trên thị trường Mỹ, mặc dù vẫn phải đối mặt với mức thuế cao hơn so với trước đây.

Một trong những điều khoản quan trọng nhất của thỏa thuận là cam kết của EU mua 750 tỉ USD sản phẩm năng lượng từ Mỹ trong vòng 3 năm, với mức mua hằng năm là 250 tỉ USD. Cam kết này bao gồm khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và nhiên liệu hạt nhân, kéo dài suốt nhiệm kỳ Tổng thống Trump.

Từ góc độ chiến lược, động thái này phục vụ cả hai mục đích: Đáp ứng yêu cầu của Mỹ về việc tăng cường nhập khẩu từ nước này, đồng thời giúp EU giảm phụ thuộc vào nguồn năng lượng từ Nga - một mục tiêu mà EU đã theo đuổi từ lâu.

Hợp đồng năng lượng này không chỉ mang ý nghĩa kinh tế mà còn có tầm quan trọng địa chính trị, góp phần củng cố liên minh xuyên Đại Tây Dương trong bối cảnh quan hệ quốc tế phức tạp.

Những ngoại lệ đáng chú ý

Thỏa thuận cũng mang lại một số điểm sáng đáng chú ý với việc áp dụng thuế quan "miễn thuế hoàn toàn" (zero-for-zero) đối với một số sản phẩm chiến lược.

Danh sách này gồm máy bay và linh kiện liên quan, một số hóa chất, thuốc generic (thuốc gốc), thiết bị bán dẫn, sản phẩm nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên và nguyên liệu thô thiết yếu.

Tuy nhiên, không phải tất cả các lĩnh vực đều được hưởng lợi. Đồ uống có cồn bị loại khỏi thỏa thuận và sẽ được xem xét lại trong những ngày tới.

Đặc biệt, ngành thép và nhôm - hai lĩnh vực từng là tâm điểm của tranh chấp thương mại, không được đưa vào đàm phán lần này. Thay vào đó, hệ thống hạn ngạch sẽ được duy trì, với mức thuế 50% sẽ được kích hoạt khi vượt quá giới hạn cho phép.

Để tránh chiến tranh thương mại, EU đã phải thực hiện những nhượng bộ đáng kể. Việc mở cửa thị trường đơn lẻ châu Âu cho xe SUV và sản phẩm nông nghiệp Mỹ thể hiện sự thay đổi quan trọng trong chính sách thương mại của khối.

Ông Trump đã bày tỏ sự hài lòng đặc biệt về điều này, nhấn mạnh rằng các dòng xe pickup và SUV của Mỹ sẽ có cơ hội phát triển mạnh mẽ tại thị trường châu Âu.

Tổng thống Mỹ cũng lạc quan về triển vọng ngành nông nghiệp, cho rằng đây sẽ là lĩnh vực tăng trưởng mạnh nhất trong thỏa thuận. Sự đa dạng hóa này, theo ông Trump, sẽ mang lại lợi ích cho người tiêu dùng châu Âu thông qua việc có nhiều lựa chọn hơn.

Châu Âu hài lòng dù ngậm ngùi

Ursula von der Leyen đã bảo vệ thỏa thuận một cách kiên quyết, gọi đây là "thỏa thuận thương mại lớn nhất từ trước đến nay" và nhấn mạnh rằng nó tạo ra "sự chắc chắn trong thời điểm bất định". Bà cũng thừa nhận rằng mặc dù 15% thuế quan vẫn là một thách thức, nhưng điều này tốt hơn nhiều so với nguy cơ phải đối mặt với mức 30%.

Tuy nhiên, từ góc độ phê phán, có thể nói rằng thỏa thuận này thể hiện sự nhượng bộ của EU trước áp lực từ Mỹ hơn là một thắng lợi ngoại giao thực sự.

EU đã chấp nhận mức thuế cao hơn so với trước đây và cam kết đầu tư lớn vào năng lượng Mỹ - những điều mà trong hoàn cảnh bình thường có thể không cần thiết.

Dù vậy, trong bối cảnh bất ổn thương mại toàn cầu và nguy cơ chiến tranh thương mại, thỏa thuận này vẫn được coi là một bước đi thực thực dụng (pragmatic). Nó không chỉ đảm bảo sự ổn định cho các doanh nghiệp và người tiêu dùng ở cả hai bên Đại Tây Dương, mà còn tạo nền tảng cho việc xây dựng quan hệ đối tác chiến lược lâu dài giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Thành công của thỏa thuận này sẽ phụ thuộc vào việc thực thi trong thực tế và khả năng các bên duy trì tinh thần hợp tác trong những thách thức tương lai. Như bà Ursula von der Leyen đã nhận xét về ông Trump: "Ông ấy là một nhà đàm phán khó tính, nhưng ông cũng biết cách hoàn thành các thỏa thuận".