NAFOSTED giải ngân gần 700 tỉ đồng cho các nhiệm vụ khoa học và công nghệ

Quản lí và tài trợ các nhiệm vụ khoa học và công nghệ

Trả lời Một Thế Giới về việc triển khai dự thảo Thông tư Quy định cơ chế tài chính đối với nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược thuộc Chương trình quốc gia đặc biệt sử dụng ngân sách nhà nước, Ông Lê Đình Hanh, Phó Giám đốc Quỹ NAFOSTED cho biết dự thảo đang được hoàn thiện.

Về việc áp dụng cơ chế kinh phí dự phòng và triển khai đồng thời nhiều phương án nghiên cứu, ông lý giải rằng cơ chế kinh phí dự phòng không phải là cấp thêm kinh phí để chấp nhận rủi ro một cách dàn trải, mà là công cụ tài chính được thiết kế để quản trị rủi ro khoa học đối với các nhiệm vụ công nghệ chiến lược.

Ngay từ giai đoạn xây dựng dự toán, kinh phí dự phòng do Tổ chức chủ trì đề xuất và được Hội đồng xét tài trợ, đặt hàng đánh giá về sự cần thiết, mức bố trí, chỉ được phê duyệt tối đa 10% tổng dự toán nhiệm vụ theo quy định tại Điểm a, Khoản 4, Điều 28, Nghị định số 267/2025/NĐ-CP: “Nhiệm vụ thuộc chương trình được dự toán kinh phí dự phòng cho nội dung chế tạo, thử nghiệm sản phẩm, gồm: kinh phí dự phòng được lập, thẩm định và phê duyệt trong dự toán kinh phí của nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chi cho thay đổi, phát sinh về nội dung, khối lượng công việc, trượt giá của vật tư, nhân công trong thời gian thực hiện nhiệm vụ”.

Bên cạnh đó, việc triển khai đồng thời nhiều phương án nghiên cứu chỉ được xem xét đối với những nhiệm vụ công nghệ chiến lược có mức độ rủi ro khoa học cao, khi chưa thể xác định trước phương án tối ưu. Mỗi phương án đều phải có mục tiêu, sản phẩm, mốc đánh giá và tiêu chí dừng hoặc tiếp tục rõ ràng. Sau từng mốc đánh giá, chỉ những phương án chứng minh được tính khả thi mới tiếp tục được bố trí kinh phí.

Việc giải ngân gắn liền với các mốc đánh giá, sản phẩm đầu ra và được kiểm soát thông qua cơ chế giải trình, hậu kiểm, kiểm toán. Trường hợp không sử dụng hoặc sử dụng không hết phải hoàn trả ngân sách nhà nước nhằm đảm bảo kỷ luật tài chính và tránh lãng phí.

Điểm nghẽn giải ngân trong 6 tháng đầu năm

Trả lời câu hỏi của về tình hình thực tế: Vì sao tiến độ giải ngân kinh phí đối với một số nhiệm vụ trong giai đoạn vừa qua còn chậm? Ông Hanh thông tin, trong 06 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã thực hiện giải ngân gần 700 tỉ đồng cho các nhiệm vụ khoa học và công nghệ. Tuy nhiên, việc giải ngân kinh phí đối với một số nhiệm vụ còn chậm.

Đánh giá về nguyên nhân của việc chậm trên, ông Lê Đình Hanh, Phó Giám đốc Quỹ NAFOSTED đưa ra 04 nguyên nhân chủ yếu sau:

Thời điểm đánh giá định kì: Theo kế hoạch, công tác kiểm tra, đánh giá định kì hằng năm để xác nhận khối lượng hoàn thành và kinh phí đã sử dụng tập trung vào tháng 8 và tháng 12/2026, do đó nhiều nhiệm vụ chưa đến thời điểm cấp kinh phí.

Căn cứ pháp lí nhiệm vụ mở mới: Nghị định số 229/2026/NĐ-CP quy định về tổ chức và hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia có hiệu lực thi hành kể từ ngày 25/06/2026. Do đó, các thủ tục tuyển chọn, thẩm định, phê duyệt và kí hợp đồng đối với nhiệm vụ đặt hàng năm 2026 chỉ được triển khai sau khi Nghị định có hiệu lực, việc giải ngân đối với các nhiệm vụ mở mới sẽ thực hiện trong 06 tháng cuối năm 2026 sau khi hoàn thành đầy đủ thủ tục.

Tiến độ thực hiện của tổ chức chủ trì: Một số tổ chức chủ trì triển khai nhiệm vụ chậm so với tiến độ được phê duyệt dẫn đến chưa đủ điều kiện đánh giá khối lượng hoàn thành và xác nhận kinh phí theo kế hoạch.

Phát sinh điều chỉnh: Một số nhiệm vụ phải điều chỉnh nội dung, thời gian thực hiện làm kéo dài thời gian xử lý thủ tục thanh toán và cấp kinh phí.

Giải pháp trọng tâm để đẩy nhanh tiến độ

Về định hướng giải pháp trong thời gian tới để tháo gỡ khó khăn, ông Hanh cho biết, xác định giải ngân là nhiệm vụ trọng tâm, Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia tập trung triển khai 04 nhóm giải pháp sau:

Thứ nhất, là khẩn trương hoàn thành công tác tuyển chọn, thẩm định, phê duyệt và ký hợp đồng đối với các nhiệm vụ đặt hàng năm 2026 và thực hiện cấp kinh phí ngay khi đủ điều kiện.

Thứ hai, tăng cường rà soát, theo dõi tiến độ từng nhiệm vụ, chủ động phối hợp với các tổ chức chủ trì và đơn vị quản lí chuyên môn kịp thời xử lí khó khăn trong quá trình triển khai.

Thứ 3, tổ chức đánh giá, xác nhận khối lượng công việc hoàn thành và kinh phí sử dụng đúng thời hạn, bảo đảm giải ngân kịp thời.

Cuối cùng là cải tiến, rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ; tăng cường kiểm tra, giám sát bảo đảm việc giải ngân đúng quy định, đúng đối tượng, đúng mục đích và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.