Năng lực tên lửa đáng gờm của lực lượng Houthi thân Iran
Việc các tàu hàng lảng tránh di chuyển qua Biển Đỏ lúc này do không ai muốn mạo hiểm đi qua vùng biển trong vòng hỏa lực của lực lượng Houthi.
Sự hiện diện của tên lửa đạn đạo trong tay một nhóm vũ trang phi quốc gia đã phá vỡ hoàn toàn những học thuyết răn đe quân sự truyền thống. Lực lượng Houthi (Ansar Allah) đã đi một chặng đường rất dài từ việc tận dụng kho đạn dược cũ kỹ thời Chiến tranh Lạnh của quân đội Yemen, vươn lên sở hữu một kho vũ khí tấn công chiến lược tầm xa cực kỳ uy lực.
Việc triển khai thành công các thế hệ tên lửa đạn đạo, đặc biệt là các biến thể chống hạm mang đầu dò dẫn đường chính xác, đã trao cho nhóm vũ trang này khả năng tạo ra những cơn chấn động lan tỏa khắp hệ thống kinh tế toàn cầu.
Dựa vào báo cáo của The Century Foundation, chúng ta hãy tìm hiểu cách Houthi tiếp nhận công nghệ vũ khí từ các đối tác khu vực, cách thức họ vận hành chuỗi lắp ráp ngầm ngay trong lòng đất liền Yemen, và những áp lực khổng lồ mà hỏa lực đạn đạo đang đè nặng lên tuyến hàng hải huyết mạch tại Biển Đỏ cùng các quốc gia láng giềng.
Sự chuyển giao công nghệ từ các đối tác khu vực
Giai đoạn đầu của cuộc xung đột, năng lực tấn công tầm xa của Houthi phụ thuộc hoàn toàn vào số lượng tên lửa Scud-B, Scud-C và Tochka chiếm được từ các căn cứ của quân đội chính phủ Yemen. Tuy nhiên, những hệ thống nguyên bản này sở hữu tầm bắn hạn chế, sử dụng nhiên liệu lỏng cồng kềnh, mất nhiều thời gian nạp liệu và độ sai số vòng tròn đồng tâm (CEP) rất lớn.
Để đe dọa được các trung tâm kinh tế đầu não của đối phương cách xa hàng ngàn kilomet, Houthi cần một cuộc đại tu công nghệ toàn diện. Quá trình nâng cấp này diễn ra với một tốc độ phi mã, vượt xa giới hạn tự nghiên cứu của một lực lượng dân quân, minh chứng rõ nét cho sự can thiệp và hỗ trợ kỹ thuật quy mô lớn từ các đồng minh chiến lược trong khu vực.
Sự xuất hiện của các dòng tên lửa đạn đạo hiện đại như Burkan-2H, Zulfiqar hay các mẫu tên lửa đạn đạo chống hạm (ASBM) mang tên Asef và Tankil cho thấy một sự chuyển giao công nghệ cực kỳ hệ thống. Các chuyên gia phân tích vũ khí quốc tế nhận định nhóm này đã tiếp nhận trực tiếp các bản thiết kế kỹ thuật nguyên mẫu, cho phép họ bỏ qua hàng thập kỷ nghiên cứu cơ bản.
Quan trọng hơn cả, những đối tác giấu mặt đã cung cấp các giải pháp cốt lõi để vượt qua những rào cản kỹ thuật khắc nghiệt nhất. Đó là công nghệ vật liệu chịu nhiệt giúp bảo vệ khối nổ khi phần đầu đạn cọ xát với bầu khí quyển ở giai đoạn hồi quyển (reentry phase) với vận tốc siêu thanh. Thêm vào đó, việc tích hợp các hệ thống dẫn đường quán tính (INS) kết hợp định vị vệ tinh, cùng các vây khí động học điều hướng ở phần mũi tên lửa, đã biến những "quả rocket mù" thành vũ khí tấn công chính xác.
Sự hỗ trợ từ bên ngoài đã giúp Houthi làm chủ được công nghệ động cơ nhiên liệu rắn, một bước tiến kỹ thuật mang tính sống còn giúp rút ngắn thời gian triển khai trên chiến trường, giảm thiểu rủi ro bị lực lượng không quân đối phương phát hiện và tiêu diệt trước khi khai hỏa.
Năng lực tự lắp ráp tại các xưởng nội địa
Việc vận chuyển nguyên vẹn một quả tên lửa đạn đạo dài hơn chục mét qua mạng lưới giám sát dày đặc của lực lượng tuần tra đa quốc gia trên vùng biển Ả Rập là điều gần như bất khả thi.
Để giải quyết bài toán hậu cần hóc búa này, Houthi và các đối tác đã áp dụng chiến lược xé nhỏ cấu kiện. Thay vì nhập khẩu nguyên chiếc, họ thiết lập một đường dây buôn lậu đưa các bộ phận rời rạc, có kích thước vừa phải như vây lái, cụm cảm biến quang điện tử, nắp chụp mũi tên lửa và các khối hóa chất tiền chất để pha trộn nhiên liệu rắn qua những con đường mòn biên giới hoặc các bến cảng không chính thức.
Các vỏ bọc kim loại của thân tên lửa hoàn toàn có thể được gia công từ các xưởng cơ khí dân sự ngay tại địa phương, ngụy trang dưới vỏ bọc sản xuất ống nước công nghiệp hoặc bồn chứa nhiên liệu.
Một phát hiện mang tính bước ngoặt từ các báo cáo tình báo là năng lực tự lắp ráp và hoàn thiện sản phẩm cuối cùng của Houthi ngay tại các cơ sở ngầm nội địa. Lực lượng này đã đào một mạng lưới đường hầm và boongke kiên cố, ăn sâu vào các dãy núi đá vôi tại khu vực Sana'a và Saada, nhằm bảo vệ dây chuyền sản xuất khỏi các đợt không kích rải thảm.
Tại những công xưởng dưới lòng đất này, các kỹ sư địa phương, dưới sự giám sát và hướng dẫn sát sao của chuyên gia nước ngoài, sẽ trực tiếp tiến hành các công đoạn kỹ thuật phức tạp nhất. Họ thực hiện việc hàn nối các vi mạch điện tử dẫn đường, đúc và nhồi nhiên liệu rắn vào khoang động cơ, cũng như tích hợp đầu đạn nổ phá mảnh.
Sau khi hoàn thiện, những quả tên lửa đạn đạo nặng hàng tấn này được đặt lên các xe phóng tự hành (TEL - Transporter Erector Launcher) cải hoán từ xe tải dân sự hạng nặng. Cấu trúc sản xuất phân tán và khả năng cơ động cao của các bệ phóng giúp Houthi liên tục thay đổi trận địa.
Hệ thống tên lửa có thể ẩn mình trong các hầm ngầm, nhanh chóng di chuyển ra bãi đất trống, nâng nòng khai hỏa chỉ trong vài phút rồi lập tức rút lui trước khi radar phản pháo của đối phương kịp ghi nhận tọa độ. Quá trình nội địa hóa khâu lắp ráp cuối cùng này mang lại một sức sống bền bỉ cho chương trình vũ khí chiến lược của Houthi, vô hiệu hóa các nỗ lực bao vây cấm vận từ bên ngoài.
Áp lực lên các tuyến hàng hải và lãnh thổ lân cận
Sự nguy hiểm của kho vũ khí đạn đạo trong tay Houthi đạt đến đỉnh điểm khi họ tích hợp thành công đầu dò quang điện tử và radar chủ động lên phần mũi của các mẫu tên lửa đạn đạo chống hạm (ASBM). Đây là một cột mốc lịch sử trong chiến tranh hiện đại, đánh dấu lần đầu tiên một lực lượng vũ trang phi chính quy sử dụng vũ khí đạn đạo để nhắm vào các mục tiêu di động trên mặt biển.
Về lý thuyết, khi một quả ASBM được phóng đi, nó vút lên tầng bình lưu theo quỹ đạo hình vòng cung trước khi bổ nhào xuống mục tiêu với tốc độ từ Mach 3 đến Mach 5. Động năng khổng lồ kết hợp với khối thuốc nổ xuyên giáp biến loại vũ khí này thành "sát thủ diệt hạm" thực sự. Tốc độ hồi quyển cực cao khiến các hệ thống phòng thủ tầm gần (CIWS) trên các tàu thương mại hay tàu chiến mất đi thời gian phản ứng, biến quá trình đánh chặn trở thành một thách thức sinh tử đối với các thủy thủ đoàn.
Hỏa lực đạn đạo này đã tạo ra một mối đe dọa trực diện, làm thay đổi hoàn toàn cục diện an ninh tại khu vực eo biển Bab al-Mandab và toàn bộ Biển Đỏ. Các tàu chở dầu thô khổng lồ và tàu container siêu trọng, vốn di chuyển chậm chạp và có diện tích phản xạ radar lớn, trở thành những tấm bia tập bắn lý tưởng. Các đòn tập kích liên tục đã phá vỡ niềm tin vào sự an toàn của một trong những tuyến giao thương hàng hải nhộn nhịp nhất hành tinh, nơi trung chuyển hàng chục tỉ USD hàng hóa mỗi ngày giữa châu Á và châu Âu.
Trước rủi ro bị một quả tên lửa đạn đạo xé toạc thân tàu, hàng loạt tập đoàn vận tải biển hàng đầu thế giới đã phải đưa ra quyết định tốn kém là hủy bỏ lộ trình qua Kênh đào Suez, chuyển hướng di chuyển vòng qua Mũi Hảo Vọng ở cực nam châu Phi. Sự gián đoạn này kéo dài thời gian di chuyển thêm hàng tuần lễ, đẩy cước phí vận tải, giá thuê thùng container và phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh lên mức kỷ lục, trực tiếp châm ngòi cho những biến động lạm phát trên quy mô toàn thế giới.
Bên cạnh việc thắt chặt yết hầu hàng hải quốc tế, sức mạnh đạn đạo còn cho phép Houthi áp đặt thế trận răn đe từ xa đối với các đối thủ láng giềng. Các dòng tên lửa tầm xa liên tục được sử dụng để tấn công vào các cơ sở lọc dầu trọng yếu tại miền đông Ả Rập Saudi, đe dọa các cảng biển sầm uất ven Vịnh Ba Tư, hay thực hiện các đòn tập kích xuyên quốc gia nhắm vào cảng Eilat nằm ở cực nam lãnh thổ Israel.
Việc sở hữu một lực lượng tên lửa đạn đạo luôn có khả năng khai hỏa đã nâng tầm Houthi thành một nhân tố địa chính trị mang tính quyết định, có khả năng gây ảnh hưởng trực tiếp đến các diễn biến quân sự, ngoại giao và kinh tế trên toàn cõi Trung Đông.
.jpeg)
