Nga phô diễn tên lửa ở biển Baltic: Cảnh báo với NATO
Hạm đội Baltic của Nga vừa kích hoạt hai tổ hợp tên lửa phòng thủ bờ biển tối tân là 3K60 Bal và 3K55 Bastion trong một cuộc diễn tập quy mô lớn.
Theo Army Recognition, động thái này không chỉ rèn luyện kỹ năng tác chiến thực tế mà còn củng cố vững chắc chiến lược chống tiếp cận của Nga ngay tại các tuyến đường hàng hải đông bắc của NATO. Khu vực biển Baltic từ lâu đã được xem là một trong những bàn cờ địa chính trị phức tạp nhất tại Bắc Âu. Mới đây, không gian chật hẹp nhưng mang tầm vóc chiến lược này lại tiếp tục chứng kiến những động thái quân sự đáng chú ý từ phía Nga.
Hãng thông tấn TASS dẫn thông cáo từ cơ quan báo chí của Hạm đội Baltic ngày 23.3 cho biết các đơn vị tên lửa bờ biển của lực lượng này đã tiến hành một loạt các bài tập mô phỏng tiêu diệt tàu mặt nước của đối phương. Cuộc tập trận huy động sức mạnh cốt lõi từ các tổ hợp Bal trang bị tên lửa Kh-35 và các bệ phóng Bastion mang theo "sát thủ" P-800 Oniks. Mặc dù không có các vụ phóng đạn thật nào được xác nhận, nhưng kịch bản diễn tập đã tái hiện một cách hoàn hảo các đòn tấn công bão hòa nhằm vào một phân đội hải quân giả định, qua đó làm nổi bật học thuyết phòng thủ bờ biển đa tầng cực kỳ nguy hiểm của quân đội Nga.
Khả năng cơ động và tác chiến điện tử
Điểm nhấn của đợt huấn luyện lần này không nằm ở những tiếng nổ vang trời, mà nằm ở sự nhịp nhàng, tốc độ và khả năng sống sót của các tổ hợp vũ khí. Các đơn vị tên lửa Nga đã sử dụng phương tiện chiến đấu để tiến công chớp nhoáng đến các vị trí bắn đã định sẵn. Tại đây, cả hệ thống 3K60 Bal và 3K55 Bastion đều được triển khai nhanh chóng theo đúng cấu hình của một kịch bản giao tranh thực tế.
Ngay sau khi nhận được dữ liệu chỉ định mục tiêu từ các hệ thống trinh sát, kíp trắc thủ đã thực hiện các lệnh phóng điện tử nhằm vào các mục tiêu hải quân mô phỏng. Toàn bộ chu trình giao chiến từ khâu khóa mục tiêu, tính toán phần tử bắn cho đến khi khai hỏa đều được tái hiện chính xác như trong điều kiện thực chiến, chỉ thiếu vắng những quả đạn thật rời bệ phóng. Song song với đó, các quân nhân cũng tiến hành kiểm tra kỹ lưỡng khả năng vận hành của các hệ thống trên xe, đồng thời thực hành các quy trình nạp và dỡ đạn. Hoạt động này nhấn mạnh một yếu tố sống còn trong chiến tranh hiện đại: năng lực hậu cần và khả năng duy trì hỏa lực liên tục trong các chiến dịch phòng thủ bờ biển kéo dài.
3K60 Bal và Kh-35: Mạng lưới hỏa lực đánh chặn tầm gần
Đóng vai trò là lớp phòng thủ đầu tiên trong học thuyết của Nga là hệ thống tên lửa bờ Bal do Phòng Thiết kế Kỹ thuật Cơ khí (KBM) phát triển. Hệ thống này được thiết kế chuyên biệt để đối phó với các tàu chiến mặt nước hạng nhẹ và hạng trung hoạt động ở các vùng biển nông ven bờ. "Linh hồn" của tổ hợp Bal chính là tên lửa chống hạm Kh-35.
Kh-35 là dòng vũ khí cận âm với chiều dài khoảng 4,4 mét và trọng lượng cất cánh rơi vào khoảng 520 kg. Nhờ được trang bị động cơ phản lực, quả đạn có thể bay với vận tốc khoảng Mach 0,8 (980,04 km/h). Tuy nhiên, điều làm nên sự nguy hiểm của Kh-35 nằm ở quỹ đạo bay bám biển sát sạt. Khi bước vào giai đoạn cuối tiếp cận mục tiêu, tên lửa hạ độ cao xuống chỉ còn từ 10 đến 15 mét so với mặt sóng, khiến các hệ thống radar trên hạm của đối phương gặp vô vàn khó khăn trong việc phát hiện và đánh chặn. Tầm bắn tiêu chuẩn của vũ khí này là khoảng 120km, nhưng với biến thể nâng cấp Kh-35U, con số này có thể vươn xa tới xấp xỉ 260km. Sự kết hợp giữa hệ thống dẫn đường quán tính ở giai đoạn bay giữa và đầu dò radar chủ động ở giai đoạn cuối giúp Kh-35 có khả năng khóa chặt các mục tiêu đang cơ động trong những môi trường hàng hải phức tạp.
3K55 Bastion và P-800 Oniks: Cú đấm định đoạt trận đánh
Nếu tổ hợp Bal là tấm lưới vô hình để bủa vây các mục tiêu nhỏ, thì hệ thống phòng thủ bờ biển Bastion lại mang đến sức mạnh hủy diệt ở tầm xa đối với những khí tài đắt tiền nhất. Tổ hợp này sử dụng tên lửa hành trình P-800 Oniks 3M55 (còn được biết đến với tên gọi SS-N-26 Strobile, hoặc Yakhont trong các phiên bản xuất khẩu) do NPO Mashinostroyeniya nghiên cứu chế tạo.
Chính thức biên chế từ đầu những năm 2000, P-800 Oniks là một cỗ máy chiến tranh khổng lồ với chiều dài lên tới 8,6 mét và trọng lượng phóng gần 3.000kg. Nhờ sử dụng tầng đẩy sơ tốc nhiên liệu rắn kết hợp với động cơ phản lực dòng thẳng (ramjet) chạy bằng nhiên liệu kerosene, quả đạn có thể duy trì tốc độ kinh hoàng từ Mach 2 đến Mach 2.2 (2.450 km/h đến 2.700 km/h) trong suốt hành trình. Tùy thuộc vào quỹ đạo bay, tên lửa có thể vươn tới cự ly 300km nếu bay ở độ cao lớn. Ngược lại, nếu chọn chế độ bay bám biển để tối đa hóa khả năng tàng hình trước radar, tầm bắn sẽ giảm xuống nhưng bù lại xác suất sống sót và tiêu diệt mục tiêu sẽ tăng vọt.
Hệ thống dẫn đường của P-800 Oniks vô cùng tinh vi, kết hợp giữa dẫn đường quán tính, radar chủ động và đặc biệt là chế độ dẫn đường thụ động có khả năng tự động bám theo các nguồn phát sóng radar của đối phương. Các biến thể mới nhất thậm chí còn được bổ sung đầu dò hình ảnh hồng ngoại, tăng cường độ chính xác khi tấn công các mục tiêu nhỏ hoặc có mức độ bộc lộ tín hiệu thấp. Mang theo đầu đạn bán xuyên giáp nặng khoảng 250kg, Oniks được sinh ra để gây ra những tổn thất chí mạng cho các tàu chiến được bọc thép và bảo vệ kỹ lưỡng, bao gồm cả tàu khu trục và tàu đổ bộ cỡ lớn.
Học thuyết phòng thủ đa tầng tại "yết hầu" Bắc Âu
Sức mạnh thực sự của Nga tại biển Baltic không chỉ nằm ở bản thân từng loại vũ khí, mà nằm ở cách chúng được tích hợp thành một kiến trúc phòng thủ liền mạch. Cả hệ thống Bal và Bastion đều được đặt trên khung gầm xe tải việt dã MZKT có tính cơ động cực cao. Cấu trúc này cho phép chúng nhanh chóng di chuyển dọc theo các hành lang ven biển, phân tán lực lượng để tránh đòn phản công và đột ngột xuất hiện tại các vị trí không ngờ tới. Hệ thống xe chỉ huy và kiểm soát đi kèm có khả năng tiếp nhận dữ liệu từ các mạng lưới radar và tài sản trinh sát bên ngoài, cho phép các khẩu đội phóng đạn đồng loạt và mở rộng phạm vi giao chiến vượt ra ngoài giới hạn của các cảm biến hữu cơ.
Sự kết hợp này phản ánh một học thuyết phòng thủ bờ biển đa tầng vô cùng chặt chẽ. Tổ hợp Bal, với đặc tính bay thấp và khả năng phóng nhiều tên lửa trong thời gian ngắn, sẽ đảm nhiệm vai trò tạo ra các cuộc tấn công bão hòa nhằm vào các nhóm mục tiêu phân tán hoặc tàu tuần tra. Những nhược điểm về tốc độ cận âm của Kh-35 sẽ được bù đắp bằng số lượng và yếu tố bất ngờ. Trong khi đó, hệ thống Bastion với các quả đạn P-800 Oniks sẽ sắm vai trò "kẻ bắn tỉa", nhắm thẳng vào các mục tiêu giá trị cao. Tốc độ Mach 2.2 cùng độ cao bám biển ở giai đoạn cuối của Oniks sẽ vắt kiệt thời gian phản ứng của mọi hệ thống phòng không trên hạm tối tân nhất.
Các cuộc diễn tập này diễn ra trong bối cảnh biển Baltic đang chứng kiến sự cạnh tranh gay gắt về quyền kiểm soát và khả năng tiếp cận hàng hải. Đặc điểm địa lý khép kín và chật hẹp của vùng biển này đã vô tình khuếch đại sức mạnh của các hệ thống tên lửa bờ biển. Bằng cách duy trì trạng thái sẵn sàng chiến đấu cao độ cho các tổ hợp Bal và Bastion, Nga đang củng cố một thế trận chống tiếp cận/chống xâm nhập (A2/AD) cực kỳ vững chắc. Điều này trực tiếp làm phức tạp hóa các kế hoạch hải quân của NATO và nâng cao ngưỡng rủi ro cho bất kỳ cuộc triển khai lực lượng nào đến gần bờ biển Nga. Khi các quốc gia trong khu vực liên tục điều chỉnh thế trận lực lượng, sự giằng co giữa các hệ thống vũ khí phong tỏa và nỗ lực thâm nhập sẽ tiếp tục là đặc điểm định hình môi trường an ninh chiến lược tại Bắc Âu trong nhiều năm tới.
