Ngân hàng máu sống: Kỳ vọng mới cho an ninh máu phía Nam

Trong bối cảnh nhu cầu truyền máu ngày càng gia tăng, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến cuối, ngành y tế khu vực phía Nam đang hướng tới một mục tiêu lớn hơn việc duy trì nguồn máu dự trữ thường quy: xây dựng mô hình “ngân hàng máu sống” nhằm chủ động ứng phó với mọi tình huống khẩn cấp, bảo đảm an ninh máu cho công tác điều trị.

Vượt khó để duy trì nguồn máu điều trị

Chia sẻ tại Hội nghị tổng kết công tác tiếp nhận, cung cấp máu và chế phẩm máu khu vực Đông Nam Bộ năm 2025, đồng thời triển khai phương hướng hoạt động năm 2026 diễn ra ngày 12/6 tại TP.HCM, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức cho biết công tác truyền máu năm 2025 đối mặt với nhiều thách thức khi ngành y tế đồng thời triển khai các nhiệm vụ cải cách bộ máy hành chính và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Trong bối cảnh đó, việc vận động người dân tham gia hiến máu tình nguyện gặp không ít khó khăn. Có thời điểm, lượng máu dự trữ giảm xuống mức đáng lo ngại, tạo áp lực lớn cho các cơ sở điều trị, đặc biệt là những bệnh viện thường xuyên tiếp nhận bệnh nhân nặng.

Tuy nhiên, nhờ sự phối hợp hiệu quả giữa Trung tâm Truyền máu Chợ Rẫy, Hội Chữ thập đỏ các địa phương, các câu lạc bộ hiến máu tình nguyện và cộng đồng xã hội, nguồn máu phục vụ điều trị vẫn được duy trì tương đối ổn định.

Theo các chuyên gia, kết quả này đến từ việc triển khai đồng bộ nhiều giải pháp như mở rộng các điểm hiến máu cố định, nâng cao chất lượng công tác vận động, chuẩn hóa quy trình tiếp nhận và xây dựng môi trường hiến máu thân thiện. Những thay đổi này không chỉ giúp gia tăng số lượng người tham gia hiến máu mà còn nâng cao tính bền vững của lực lượng người hiến máu thường xuyên.

BSCKII Phạm Thanh Việt, Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, cho rằng hiến máu tình nguyện không đơn thuần là một hoạt động xã hội mà đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Theo ông, để duy trì nguồn máu ổn định, cần xây dựng niềm tin và sự gắn kết lâu dài giữa người hiến máu với hệ thống y tế.

Bài toán an ninh máu ngày càng cấp thiết

Máu là một chế phẩm sinh học đặc biệt, hiện chưa thể thay thế bằng bất kỳ sản phẩm nhân tạo nào. Đối với các bệnh viện tuyến cuối tiếp nhận số lượng lớn bệnh nhân cấp cứu, chấn thương, ghép tạng, tim mạch và ung thư, nguồn máu ổn định đóng vai trò quyết định đến hiệu quả điều trị cũng như khả năng cứu sống người bệnh.

BSCKII Phạm Thanh Việt cho biết công tác tiếp nhận và cung cấp máu luôn được xác định là một trong những nhiệm vụ chiến lược của bệnh viện trong nhiều năm qua. Theo ông, sự phối hợp chặt chẽ giữa Trung tâm Truyền máu Chợ Rẫy và Khoa Huyết học đã tạo nên một hệ thống vận hành đồng bộ, giúp đáp ứng nhu cầu điều trị ngày càng cao của các cơ sở y tế trong khu vực.

Ông Việt nhấn mạnh, mỗi đơn vị máu được tiếp nhận không chỉ phục vụ riêng cho Bệnh viện Chợ Rẫy mà còn góp phần bảo đảm nguồn máu cho nhiều bệnh viện công lập và ngoài công lập tại khu vực phía Nam. Vì vậy, việc xây dựng hệ thống truyền máu an toàn, bền vững và có khả năng ứng phó linh hoạt với các tình huống bất thường là yêu cầu mang tính chiến lược lâu dài.

Theo lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy, trong bối cảnh số ca bệnh nặng, ca ghép tạng và các kỹ thuật điều trị chuyên sâu liên tục gia tăng, nhu cầu máu và chế phẩm máu cũng tăng tương ứng. Điều này tạo ra áp lực rất lớn đối với hệ thống truyền máu nếu không có những giải pháp chủ động từ sớm.

“Ngân hàng máu sống” – bước tiến mới cho y tế phía Nam

Khác với mô hình dự trữ máu truyền thống, “ngân hàng máu sống” được hiểu là hệ thống quản lý và kết nối những người hiến máu thường xuyên, bao gồm cả người mang các nhóm máu hiếm, sẵn sàng được huy động nhanh chóng khi xảy ra các tình huống khẩn cấp như thảm họa, tai nạn hàng loạt, dịch bệnh hoặc khi nguồn máu dự trữ suy giảm.

Theo BSCKII Phạm Thanh Việt, đây là hướng đi cần thiết nhằm nâng cao tính chủ động của ngành truyền máu. Việc xây dựng mạng lưới người hiến máu rộng khắp, được quản lý bằng dữ liệu và công nghệ hiện đại sẽ giúp rút ngắn thời gian huy động, đồng thời nâng cao khả năng đáp ứng trong những thời điểm nhu cầu máu tăng đột biến.

Ông nhận định mục tiêu cuối cùng của mô hình này không chỉ là bảo đảm đủ máu cho điều trị mà còn góp phần xây dựng hệ thống an ninh máu quốc gia vững chắc, giảm thiểu nguy cơ thiếu hụt nguồn máu trong mọi hoàn cảnh.

Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Tri Thức yêu cầu Trung tâm Truyền máu Chợ Rẫy tiếp tục phát huy vai trò đầu tàu của khu vực phía Nam thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, đổi mới phương thức vận động hiến máu và phát triển chuyên môn sâu trong lĩnh vực huyết học - truyền máu.

Bộ Y tế cũng cam kết tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động tiếp nhận, quản lý và cung cấp máu trong thời gian tới.

Bên cạnh các nội dung chuyên môn, hội nghị còn là dịp tôn vinh những tập thể và cá nhân có đóng góp nổi bật cho phong trào hiến máu tình nguyện. Đặc biệt, nhiều cá nhân mang nhóm máu hiếm Rh(-) đã được biểu dương vì luôn sẵn sàng hiến máu khi có yêu cầu khẩn cấp.

Theo BSCKII Phạm Thanh Việt, mỗi đơn vị máu được hiến tặng đều mang giá trị đặc biệt bởi đó là món quà vô giá giúp kéo dài sự sống cho người bệnh. Tinh thần sẻ chia của cộng đồng chính là nền tảng quan trọng để ngành y tế xây dựng thành công mô hình “ngân hàng máu sống” trong tương lai.

Với sự đồng hành của cơ quan quản lý, các cơ sở y tế và cộng đồng người hiến máu tình nguyện, khu vực phía Nam đang đứng trước cơ hội hình thành một hệ thống truyền máu hiện đại, linh hoạt và bền vững hơn. Khi “ngân hàng máu sống” trở thành hiện thực, đây sẽ không chỉ là giải pháp bảo đảm nguồn máu điều trị mà còn là lá chắn an toàn cho hàng triệu bệnh nhân trong những tình huống cấp bách nhất.