Ngành xuất bản âm nhạc Mỹ bắt đầu cởi mở với AI tạo nhạc

Từ đối đầu pháp lý đến những thỏa thuận đầu tiên

Tại hội nghị thường niên của Hiệp hội Các nhà xuất bản Âm nhạc Quốc gia Mỹ (NMPA) diễn ra ở New York, tổ chức này đã công bố thỏa thuận cấp phép với nền tảng tạo nhạc bằng AI Udio. Theo Chủ tịch NMPA David Israelite, đây là thỏa thuận cấp phép đầu tiên ở quy mô toàn ngành giữa lĩnh vực xuất bản âm nhạc và một công ty AI tạo nhạc. Bên cạnh Udio, NMPA cũng công bố thỏa thuận hợp tác với Klay, một startup cho phép người nghe sử dụng AI để tương tác và sáng tạo dựa trên các bản nhạc đang thưởng thức.

Trước đó, Klay đã đạt được các thỏa thuận với ba hãng thu âm lớn cùng nhiều nhà xuất bản âm nhạc hàng đầu. Theo Chủ tịch NMPA, điểm khác biệt của Udio và Klay là hai công ty này chủ động đưa các nhạc sĩ và chủ sở hữu bản quyền vào mô hình kinh doanh thay vì phát triển công nghệ theo hướng đối đầu với ngành công nghiệp âm nhạc.

AI không còn là "kẻ thù" tuyệt đối

Sự thay đổi này cho thấy thái độ của ngành âm nhạc đối với AI đang dần trở nên thực dụng hơn.

Trong giai đoạn đầu của làn sóng AI tạo sinh, nhiều công ty âm nhạc xem các nền tảng AI là mối đe dọa trực tiếp đối với quyền sở hữu trí tuệ. Hàng loạt vụ kiện liên quan đến việc sử dụng dữ liệu âm nhạc để huấn luyện mô hình AI đã được khởi động.

Tuy nhiên, thay vì phản đối toàn bộ công nghệ, các nhà xuất bản hiện bắt đầu phân biệt rõ giữa những công ty sẵn sàng cấp phép và chia sẻ lợi ích với người sáng tạo, với những đơn vị bị cho là khai thác nội dung có bản quyền mà không xin phép.

Điều đó cũng lý giải vì sao NMPA vừa công bố các thỏa thuận mới nhưng đồng thời khẳng định sẽ tiếp tục theo đuổi các vụ kiện đối với những doanh nghiệp AI bị xem là "bad actor" - thuật ngữ dùng để chỉ các công ty hoạt động thiếu trách nhiệm hoặc vi phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Cuộc tranh luận về AI vẫn chưa kết thúc

Dù các thỏa thuận mới được xem là bước tiến quan trọng, AI vẫn là chủ đề gây nhiều tranh cãi trong ngành công nghiệp sáng tạo.

Tại hội nghị, một cuộc thảo luận giữa lãnh đạo NMPA và bà Dina Powell McCormick, Chủ tịch kiêm Phó Chủ tịch Meta, đã thu hút nhiều sự chú ý khi đề cập đến việc ứng dụng AI trong môi trường làm việc.

Bà McCormick cho biết trong chương trình thực tập mới nhất của Meta, nam giới có xu hướng sử dụng AI trong công việc nhiều hơn nữ giới. Theo bà, phụ nữ cũng cần tận dụng các công cụ AI để không bị tụt lại trong môi trường cạnh tranh ngày càng phụ thuộc vào công nghệ.

Nhận định này xuất hiện trong bối cảnh ngành âm nhạc từ lâu vẫn tồn tại khoảng cách giới tính, đặc biệt ở các vị trí nhạc sĩ sáng tác, nhà sản xuất và lãnh đạo doanh nghiệp.

Bài toán lớn tiếp theo là quyền lợi của người sáng tạo

Bên cạnh AI, NMPA cũng tiếp tục bày tỏ lo ngại về mô hình gộp dịch vụ (bundling) của các nền tảng nghe nhạc trực tuyến.

Theo tổ chức này, việc kết hợp dịch vụ nghe nhạc với sách nói như cách Spotify và Amazon Music đang triển khai đã làm giảm số tiền bản quyền được chi trả cho các nhạc sĩ và người viết ca khúc. NMPA ước tính ngành xuất bản âm nhạc đã mất gần 500 triệu USD doanh thu vì cơ chế này.

Dù vậy, thị trường xuất bản âm nhạc vẫn duy trì tăng trưởng. Theo số liệu được công bố tại hội nghị, doanh thu toàn ngành đã đạt 7,3 tỉ USD trong năm nay.

Một tương lai hợp tác thay vì đối đầu?

Những thỏa thuận với Udio và Klay cho thấy ngành âm nhạc đang bước vào giai đoạn mới trong mối quan hệ với AI.

Thay vì tập trung hoàn toàn vào các cuộc chiến pháp lý, nhiều doanh nghiệp hiện tìm cách xây dựng những mô hình hợp tác cho phép AI phát triển nhưng vẫn bảo đảm quyền lợi của người sáng tạo.

Con đường phía trước vẫn còn nhiều tranh cãi, đặc biệt liên quan đến dữ liệu huấn luyện, bản quyền và chia sẻ doanh thu. Tuy nhiên, việc các tổ chức đại diện cho giới xuất bản âm nhạc chấp nhận ngồi vào bàn đàm phán với các startup AI cho thấy công nghệ này đang dần trở thành một phần của hệ sinh thái âm nhạc, thay vì chỉ là đối tượng bị phản đối.