Nghệ thuật hướng về ngày 27/7, tri ân các anh hùng liệt sĩ
Nhiều hoạt động văn hóa nghệ thuật dịp 27/7 đang lan tỏa lòng biết ơn đối với thương binh, liệt sĩ, gia đình có công và các thế hệ đã hy sinh vì đất nước.
Những ngày cuối tháng 7, nhiều chương trình nghệ thuật, tuần phim và hoạt động tưởng niệm được tổ chức trên cả nước nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7/1947 - 27/7/2026.
Các hoạt động hướng tới thương binh, bệnh binh, Mẹ Việt Nam Anh hùng, gia đình liệt sĩ và người có công với cách mạng. Đây là dịp tưởng nhớ người đã hy sinh, đồng thời ghi nhận những người vẫn mang thương tích và hậu quả chiến tranh.
Âm nhạc, điện ảnh, phim tư liệu và lời kể nhân chứng tiếp tục khơi lại ký ức một thời. Nhiều chương trình còn đề cập hành trình tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, gắn tri ân quá khứ với trách nhiệm chăm lo người có công hôm nay.
Hoạt động văn hóa nghệ thuật tri ân liệt sĩ
Tối 24/7, chương trình Mãi mãi tuổi 20 diễn ra tại Quảng trường 30/10, Quảng Ninh, thu hút khoảng 40.000 người. Chương trình tái hiện truyền thống vùng mỏ, đường Hồ Chí Minh trên biển và đề cập Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.
Đến ngày 25/7, chương trình nghệ thuật Ánh sao Tổ quốc được tổ chức tại Côn Đảo, TP.HCM. Âm nhạc, điện ảnh và sân khấu đưa công chúng trở lại với Ngã ba Đồng Lộc, nhà tù Côn Đảo, liệt sĩ Đặng Thùy Trâm.
Câu chuyện bà Nguyễn Thị Lệ chờ liệt sĩ Huỳnh Văn Quên suốt 58 năm cũng được tái hiện. Sau hơn nửa thế kỷ, hài cốt liệt sĩ Huỳnh Văn Quên được tìm thấy và xác định danh tính.
Chương trình Tổ quốc ghi công - Lời hứa với mẹ tiếp tục kể về những cựu chiến binh trở lại chiến trường cũ tìm đồng đội, các gia đình chưa tìm được mộ người thân và hành trình đưa liệt sĩ Nguyễn Thành Nhiên về nước sau hơn nửa thế kỷ. Phim tư liệu cũng giới thiệu việc ứng dụng ADN, hồ sơ và kỷ vật để xác định danh tính liệt sĩ.
Điện ảnh đưa ký ức chiến tranh trở lại rạp
Tuần phim kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh Liệt sĩ được tổ chức từ ngày 21 đến 28/7 trên phạm vi cả nước.
Điểm khác biệt của tuần phim năm nay là sự tham gia của 15 đơn vị và hơn 190 cụm rạp thương mại. Đây được xem là tuần phim kỷ niệm Ngày Thương binh Liệt sĩ có quy mô lớn nhất từ trước đến nay.
Các tác phẩm được trình chiếu gồm: Đừng đốt, Mùi cỏ cháy, Những người viết huyền thoại, Đường xuyên rừng, Truyền thuyết về Quán Tiên và Bình minh đỏ.
Việc đưa phim cách mạng vào rạp thương mại mở rộng khả năng tiếp cận công chúng, đặc biệt là khán giả trẻ. Những tác phẩm trước đây thường xuất hiện trong các đợt chiếu chuyên đề nay có thêm cơ hội gặp lại người xem trong không gian điện ảnh hiện đại.
Một tuần phim miễn phí chưa thể tạo ra đời sống lâu dài cho tác phẩm nhưng là cơ hội để điện ảnh lịch sử bước ra khỏi phạm vi lưu trữ hoặc những buổi chiếu mang tính nghi lễ.
Tại TP.HCM, chương trình Tri ân người giữ lửa hướng sự chú ý tới những người phụ nữ đứng phía sau thương binh và liệt sĩ.
Chương trình có 168 đại biểu là vợ liệt sĩ, vợ thương binh nặng và đặc biệt nặng. Ban tổ chức trao 51 di ảnh liệt sĩ đã được phục dựng cho các gia đình.
Phục dựng một bức ảnh cũ không phải hoạt động nghệ thuật quy mô lớn. Giá trị của công việc này lại rất cụ thể. Một gương mặt bị thời gian làm nhòe được trả lại hình hài để gia đình lưu giữ và đặt lên bàn thờ.
Những chương trình nghệ thuật lên sóng tối 26/7
Tối 26/7, cầu truyền hình Sao sáng dẫn đường dự kiến phát trực tiếp lúc 19 giờ 30 trên VTV1, kết nối bốn điểm cầu tại Hà Nội, Tuyên Quang, Quảng Trị và TP.HCM. Chương trình tập trung vào công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, với các tiết mục Giai điệu Tổ quốc - Màu hoa đỏ và Viết tiếp câu chuyện hòa bình.
Cùng tối, Trường Sơn Đông gọi Trường Sơn Tây - Đất lành nở hoa dự kiến lên sóng lúc 20 giờ trên VTV8 từ Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Lâm Đồng, tái hiện truyền thống đấu tranh cách mạng tại Tây Nguyên và sự hy sinh của lực lượng vũ trang.
Mạch tri ân tiếp tục nối dài
Các hoạt động văn hóa nghệ thuật dịp 27/7 cho thấy nhiều cách kể khác nhau về chiến tranh, sự hy sinh và lòng biết ơn.
Âm nhạc đưa ký ức đến với số đông. Điện ảnh tái hiện số phận con người bằng ngôn ngữ hình ảnh. Phim tài liệu và tư liệu lưu trữ cung cấp thêm dữ kiện. Lời kể của nhân chứng giúp lịch sử hiện lên qua những con người cụ thể.
Tuy nhiên, một chương trình nghệ thuật không thể thay thế công việc tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.
Cảm xúc trên sân khấu chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu giúp công chúng hiểu rõ hơn những công việc vẫn đang được thực hiện ngoài đời sống.
Phía sau mỗi phần mộ chưa xác định danh tính là một gia đình chưa biết người thân đang nằm ở đâu. Một mẫu ADN, một kỷ vật được lưu giữ hoặc một lời kể của đồng đội đều có thể trở thành đầu mối cho một cuộc trở về.
Các chương trình nghệ thuật rồi sẽ khép lại. Tuần phim cũng kết thúc sau ngày 28/7. Hành trình tìm kiếm và trả lại danh tính cho các liệt sĩ vẫn phải tiếp tục.
Đưa một liệt sĩ trở về không chỉ là tìm thấy hài cốt và an táng trong nghĩa trang. Đó còn là trả lại tên tuổi, quê quán, gia đình và vị trí của họ trong ký ức đất nước.
