Nghĩ gì khi các ông vua lái máy bay?

Trong buồng lái, ở vị trí cơ trưởng, không phải một phi công quân sự vô danh, mà là Quốc vương Maha Vajiralongkorn (Rama X). Bên phải ông, ở vị trí cơ phó, là Hoàng hậu Suthida. Vài phút sau, bánh máy bay chạm đường băng, mở đầu chuyến thăm cấp Nhà nước đầu tiên của một vị vua Thái Lan tới Việt Nam kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao - đúng dịp kỷ niệm 50 năm quan hệ song phương.

Không một thông cáo báo chí nào, không một chiến dịch quảng bá hình ảnh quốc gia nào, có thể tạo ra hiệu ứng truyền thông tương đương cảnh tượng ấy.

Rama X: Phi công chiến đấu trở thành "đại sứ hàng không" của Thái Lan

Vua Vajiralongkorn không phải một quân chủ học lái máy bay cho vui. Ông là sĩ quan chuyên nghiệp trong Quân đội Hoàng gia Thái Lan, từng huấn luyện và tác chiến với F-5, F-16, đạt chứng chỉ giáo viên bay F-5E/F từ năm 1994 - giai đoạn Thái Lan còn đối phó với các nhóm du kích ở biên giới. Trên nền tảng quân sự đó, ông tích lũy thêm bằng lái dân dụng cấp vận tải (ATPL), với hơn 3.000 giờ bay trên Boeing 737.

Việc ông và Hoàng hậu Suthida tự lái chuyên cơ hoàng gia không phải chuyện mới: hai người từng làm điều tương tự khi thăm Bhutan (hạ cánh xuống Paro - một trong những sân bay khó nhất thế giới, chỉ bay bằng mắt giữa dãy Himalaya) và Lào. Chuyến hạ cánh xuống Nội Bài trong điều kiện thời tiết xấu hôm 14/9 không phải một lần ngẫu hứng cá biệt.

Willem-Alexander: quân vương "giấu mặt" sau vô lăng lái phụ

Cũng là phi công, Vua Hà Lan Willem-Alexander lại chọn con đường ẩn danh. Suốt 21 năm, hành khách của KLM Cityhopper nghe giọng một cơ phó thông báo thời tiết trên loa mà không hề biết đó là quân vương của họ. Ông lấy bằng lái tư nhân từ năm 1985, bằng thương mại năm 1987, rồi bằng vận tải hàng không (ATPL) năm 2001 — và duy trì bằng này bằng cách bay không lương cho KLM với tư cách "gastvlieger" (phi công khách mời), luôn ở vị trí cơ phó, không bao giờ là cơ trưởng.

Báo chí Hà Lan (De Telegraaf, NOS, CBS News) ghi nhận ông gọi việc bay là cách "tắt hoàn toàn" khỏi công việc hoàng gia: "Anh không thể mang vấn đề dưới mặt đất lên trời". Ngày 11/3/2026, ông thực hiện chuyến bay cuối cùng trên Boeing 737 của KLM; ngày 7/5/2026, chuyến cuối trên chuyên cơ chính phủ PH-GOV (từ Venice về Amsterdam, sau lễ khai mạc gian triển lãm Hà Lan tại Biennale). Lý do không phải giải nghệ, mà vì KLM đang thay thế đội bay 737 bằng Airbus A321neo. Đến ngày 6/6/2026, ông đã hoàn tất chuyển loại, thực hiện chuyến bay đầu tiên trên dòng máy bay mới.

Đáng chú ý, khi ông từng chọn bay Emirates thay vì KLM cho một chuyến công du (vì "rẻ và nhanh hơn"), nghiệp đoàn phi công Hà Lan (VNV) đã công khai chỉ trích - cho thấy ngay cả hình ảnh "vua bình dân" cũng có ranh giới nhạy cảm và có thể phản tác dụng.

Hassanal Bolkiah: quân vương của "Cung điện bay"

Ở cực đối lập với sự khiêm nhường của Willem-Alexander là Quốc vương Brunei Hassanal Bolkiah. Ông sở hữu và thường tự lái chiếc Boeing 747-400 riêng, được mệnh danh "Flying Palace" (Cung điện bay), dát vàng nội thất, giá trị ước tính 260 - 400 triệu USD. Trong chuyến thăm Mỹ năm 2013, chính Tổng thống Mỹ khi đó đã công khai nhấn mạnh việc ông tự lái chiếc 747 xuyên lục địa đến Washington - một chi tiết được báo chí quốc tế, trong đó có Livemint, ghi lại như một điểm nhấn ngoại giao.

Khác với hai vị vua trên, Brunei là một trong những quốc gia còn lại theo mô hình quân chủ tuyệt đối, giàu tài nguyên dầu khí. Việc quốc vương tự lái một trong những chuyên cơ đắt giá nhất thế giới, dù vô tình hay hữu ý, tạo ra ấn tượng về sự phô diễn năng lực cá nhân song hành với sự giàu có tuyệt đối của vương triều.

Những cánh bay hoàng gia khác

Chuyện cầm lái một chiếc máy bay không hề hiếm trong giới quân chủ đương đại. Vua Charles III của Anh có cánh bay Không quân Hoàng gia từ năm 1971 sau khi tốt nghiệp học viện Cranwell. Hoàng tử William từng là phi công cứu hộ RAF ở Anglesey, sau đó lái trực thăng cấp cứu cho đơn vị East Anglian Air Ambulance giai đoạn 2014 - 2017 - một lựa chọn nghề nghiệp mang tính "phục vụ cộng đồng" rõ rệt hơn là phô diễn quyền lực. Vua Abdullah II của Jordan từng là phi công trực thăng tấn công Cobra. Nhiều hoàng thân vùng Vịnh (UAE, Qatar) cũng tự lái Boeing 747, 787 trong phi đội hoàng gia riêng.

Từ nhãn quan truyền thông

Ba vị vua - phi công của Thái Lan, Hà Lan, Brunei tạo ra cho công chúng những ấn tượng hoàn toàn khác nhau, dù cùng xuất phát từ một hành vi: cầm lái máy bay.

Willem-Alexander ẩn danh, đồng phục như nhân viên bình thường, mang dáng vẻ một vị vua lao động và gần dân.

Hassanal Bolkiah với cung điện bay dát vàng, dù muốn dù không cũng làm toát ra thông điệp về sự giàu có và quyền lực tuyệt đối không cần che giấu.

Còn vua Vajiralongkorn không ẩn danh như Willem-Alexander, không xa hoa phô trương như Brunei, xuất hiện trong một sự kiện ngoại giao, trước ống kính báo chí Việt Nam, đúng lúc đúng chỗ, mang đến cho nhiều người ấn tượng về một vị vua hiện đại, mạnh mẽ và tự chủ cao.