Nghị quyết 57: Cú hích Phát triển khoa học công nghệ quốc gia

Chiều ngày 1/7/2026, tại Nhà Quốc hội, Hội nghị toàn quốc sơ kết 1 năm 6 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã diễn ra trọng thể. Dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hội nghị đã đánh giá những bước tiến chiến lược, đồng thời nhìn nhận sâu sắc các tồn tại, đặt nền móng vững chắc cho khát vọng dân tộc. Sự kiện này không chỉ là cột mốc tổng kết quan trọng mà còn là lời hiệu triệu toàn hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nhân và nhân dân cùng tập trung nguồn lực thực hiện các đột phá mang tính thời đại.

Cú hích Phát triển khoa học công nghệ

Trong bối cảnh thế giới biến chuyển không ngừng với sự trỗi dậy của các công nghệ mới, việc nâng tầm năng lực nghiên cứu, ứng dụng kỹ thuật và đổi mới sáng tạo đã trở thành yếu tố quyết định sức cạnh tranh của mỗi quốc gia. Nghị quyết 57-NQ/TW ra đời như một văn kiện mang tính chiến lược, xác định rõ đây là "đột phá của mọi đột phá". Việc thúc đẩy mạnh mẽ Phát triển khoa học công nghệ chính là chìa khóa để Việt Nam tránh khỏi nguy cơ tụt hậu, chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ dựa vào tài nguyên và lao động giá rẻ sang dựa vào tri thức, sáng tạo và dữ liệu.

Nghị quyết khẳng định, những tiến bộ trong nghiên cứu ứng dụng phải được đặt trong mối quan hệ gắn kết chặt chẽ với đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đây là một hệ sinh thái toàn diện, nơi mỗi mắt xích - từ thể chế, hạ tầng, dữ liệu đến con người - đều đóng vai trò then chốt. Việc ưu tiên nguồn lực quốc gia cho các hoạt động nghiên cứu hiện đại không chỉ là đầu tư cho hiện tại mà còn là sự chuẩn bị nghiêm túc cho một tương lai phát triển bền vững, tự chủ về công nghệ.

Những mục tiêu chiến lược đến năm 2030

Hướng tới năm 2030, Nghị quyết 57 đặt ra những mục tiêu đầy tham vọng, thể hiện khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Việt Nam phấn đấu trở thành một trong những quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về năng lực cạnh tranh số và chính phủ điện tử. Đặc biệt, chiến lược đổi mới quốc gia hướng tới việc đóng góp hơn 55% vào tăng trưởng kinh tế từ năng suất nhân tố tổng hợp (TFP), con số này minh chứng cho sự thay đổi chất lượng trong tăng trưởng quốc gia, thoát khỏi sự phụ thuộc vào các yếu tố đầu vào truyền thống.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, công tác hoàn thiện thể chế được đặt lên hàng đầu. Tư duy "không quản được thì cấm" cần được xóa bỏ hoàn toàn, thay vào đó là một môi trường pháp lý thông thoáng, chấp nhận rủi ro và khuyến khích các ý tưởng mới. Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt, kiến tạo, tạo hành lang pháp lý để doanh nghiệp - thực thể quan trọng nhất - phát huy tối đa tiềm năng đổi mới sáng tạo. Bên cạnh đó, việc bố trí ít nhất 3% tổng chi ngân sách hằng năm cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là một cam kết tài chính mạnh mẽ, đảm bảo nguồn lực cho sự phát triển dài hạn.

Dữ liệu là tư liệu sản xuất chính

Một điểm nhấn quan trọng trong hội nghị là việc xác định dữ liệu là tư liệu sản xuất mới, quan trọng hàng đầu trong kỷ nguyên kinh tế số. Việc đẩy mạnh số hóa gắn liền với xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ và kết nối liên thông giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị. Sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), bán dẫn và các công nghệ lượng tử đòi hỏi chúng ta phải có một hạ tầng số hiện đại, băng thông siêu rộng và dung lượng siêu lớn, ngang tầm các nước tiên tiến.

Không chỉ dừng lại ở hạ tầng, việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trình độ cao là yêu cầu tất yếu. Nghị quyết nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế, chính sách đặc biệt để thu hút nhân tài, đảm bảo sự kết nối chặt chẽ giữa các nhà khoa học, các tổ chức nghiên cứu và thị trường. Những "hạt nhân" khoa học này sẽ là cầu nối đưa kỹ thuật mới vào cuộc sống, giúp Việt Nam nhanh chóng hấp thụ, làm chủ và ứng dụng các thành tựu tiến bộ nhất của thế giới, đồng thời chú trọng nghiên cứu cơ bản để tiến tới tự chủ công nghệ trong các lĩnh vực Việt Nam có lợi thế.

Bảo vệ chủ quyền trên không gian mạng

Sự an toàn và chủ quyền trên không gian mạng là yêu cầu xuyên suốt, không thể tách rời. Việc ứng dụng tiến bộ kỹ thuật hiện đại phải đi đôi với bảo đảm an ninh dữ liệu, an ninh mạng và an toàn thông tin của tổ chức, cá nhân. Không thể có một nền kinh tế bứt phá nếu thiếu đi "lá chắn" an ninh mạng vững chắc. Do đó, việc đầu tư cho các hoạt động nghiên cứu hiện đại phải bao hàm cả các giải pháp bảo vệ chủ quyền quốc gia trong môi trường số đầy phức tạp, đảm bảo không gian mạng luôn trong sạch và phục vụ cho sự phát triển của đất nước.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rằng, việc thực hiện Nghị quyết 57 cần sự chung tay quyết liệt của cả hệ thống chính trị. Các bộ, ngành và địa phương cần cụ thể hóa các chương trình hành động, đảm bảo tiến độ triển khai thực tế. Những kết quả đạt được sau 1 năm 6 tháng mới chỉ là bước đầu, hành trình phía trước vẫn còn nhiều thách thức đòi hỏi sự kiên trì, quyết liệt và đổi mới tư duy sâu sắc từ cấp lãnh đạo đến từng cán bộ thực thi.

Nhìn lại hành trình đã qua, sự thay đổi trong tư duy về quản trị quốc gia đã mang lại những tín hiệu tích cực. Từ các mô hình đô thị thông minh tại các thành phố trực thuộc Trung ương đến việc số hóa toàn diện các dịch vụ công, dấu ấn của các thành tựu tiến bộ ngày càng rõ nét trong mọi lĩnh vực của đời sống. Tuy nhiên, để thực sự "hóa rồng" trong kỷ nguyên mới, Việt Nam cần nỗ lực gấp bội.