Người Trung Quốc đưa AI lên mũ bảo hiểm của nhân viên giao hàng
Cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) tại Trung Quốc không còn chỉ diễn ra trong các trung tâm dữ liệu hay chatbot, mà đã mở rộng đến những chiếc mũ bảo hiểm của nhân viên giao hàng.
Sau Meituan và Alibaba, JD.com vừa ra mắt mũ bảo hiểm thông minh tích hợp AI với mục tiêu giúp nhân viên giao hàng làm việc an toàn hơn, giảm thao tác với điện thoại khi di chuyển và nâng cao hiệu quả giao nhận. Đây được xem là bước đi mới trong nỗ lực ứng dụng AI vào nền kinh tế số, nơi hơn 10 triệu shipper đang hoạt động trên khắp Trung Quốc.
Mũ bảo hiểm AI thay điện thoại cho nhân viên giao hàng
JD.com vừa giới thiệu mẫu mũ bảo hiểm thông minh dành cho lực lượng giao đồ ăn, tích hợp trợ lí AI bằng giọng nói cùng camera có khả năng "quan sát" môi trường xung quanh.
Theo công ty, thiết bị được thiết kế nhằm giảm thiểu nguy cơ mất an toàn khi nhân viên giao hàng phải sử dụng điện thoại trong lúc lái xe máy điện, đặc biệt vào những ngày mưa hoặc điều kiện tầm nhìn hạn chế. Thay vì phải dừng xe để kiểm tra đơn hàng hoặc trả lời khách hàng, shipper chỉ cần ra lệnh bằng giọng nói. Trợ lí AI sẽ hỗ trợ nhận đơn mới, liên lạc với khách, xác nhận trạng thái giao hàng và thực hiện nhiều thao tác khác mà không cần chạm vào màn hình điện thoại.
Một điểm đáng chú ý là hệ thống không chỉ dựa vào bản đồ trực tuyến thông thường. AI sẽ đưa ra chỉ dẫn bằng giọng nói dựa trên các tuyến đường tối ưu được tổng hợp từ kinh nghiệm của những tài xế lâu năm. Điều này đặc biệt hữu ích đối với các shipper mới, giúp họ tránh những tuyến đường khó đi hoặc thường xuyên ùn tắc, từ đó rút ngắn thời gian giao hàng.
Mũ bảo hiểm còn có thể tự động đọc các ghi chú của khách hàng, chẳng hạn yêu cầu giao hàng không tiếp xúc hoặc hướng dẫn vị trí nhận hàng. Ngoài ra, AI hỗ trợ kiểm tra chất lượng khi nhận món ăn từ nhà hàng. Nếu camera phát hiện dấu hiệu bất thường liên quan đến vệ sinh hoặc quy trình đóng gói, hệ thống sẽ tự động cảnh báo để tài xế kiểm tra trước khi giao cho khách.
JD.com cho biết sẽ cấp miễn phí thiết bị này cho toàn bộ nhân viên giao hàng toàn thời gian, sau đó mở rộng dần tới tất cả shipper hoạt động trên nền tảng. Động thái trên cho thấy AI đang dần trở thành công cụ hỗ trợ trực tiếp cho lực lượng lao động ngoài hiện trường, thay vì chỉ phục vụ nhân viên văn phòng như trước đây.
Cuộc đua AI giữa các nền tảng giao đồ ăn ngày càng nóng
JD.com không phải doanh nghiệp đầu tiên đưa AI lên mũ bảo hiểm. Từ cuối năm 2022, nền tảng giao đồ ăn Ele.me của Alibaba (nay đổi thương hiệu thành Taobao Shangou) đã giới thiệu mũ bảo hiểm thông minh với các tính năng điều khiển bằng giọng nói nhằm giảm thao tác trên điện thoại trong quá trình giao hàng.
Trong khi đó, Meituan, nền tảng giao đồ ăn lớn nhất Trung Quốc còn tiến xa hơn khi triển khai quy mô lớn. Đến tháng 6/2025, công ty đã đưa vào sử dụng hơn một triệu mũ bảo hiểm thông minh trên toàn quốc. Thiết bị không chỉ hỗ trợ liên lạc bằng giọng nói mà còn được tích hợp cảm biến phát hiện ngã và hệ thống tự động gửi tín hiệu khẩn cấp nếu tài xế gặp tai nạn.
Sự cạnh tranh này phản ánh xu hướng mới của ngành giao hàng tại Trung Quốc, nơi AI không còn đơn thuần giúp tối ưu thuật toán phân phối đơn mà đang trở thành một phần trong trang thiết bị của người lao động.
Theo Tân Hoa xã, Trung Quốc có hơn 10 triệu nhân viên giao đồ ăn tính đến đầu năm 2025. Phần lớn trong số họ làm việc dưới áp lực thời gian rất lớn, phải di chuyển liên tục bằng xe máy điện trong điều kiện giao thông đông đúc và thời tiết khắc nghiệt. Điều này khiến vấn đề an toàn lao động ngày càng được cơ quan quản lí quan tâm.
Nhiều nghiên cứu cho thấy việc liên tục nhìn vào điện thoại để kiểm tra đơn hàng hoặc chỉ đường là một trong những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ tai nạn đối với shipper. Bởi vậy, các thiết bị AI điều khiển bằng giọng nói được kì vọng sẽ giúp giảm đáng kể thời gian người lái phải rời mắt khỏi đường.
Bên cạnh yếu tố an toàn, AI còn giúp các nền tảng nâng cao hiệu quả vận hành. Việc tối ưu tuyến đường, tự động xử lí thông tin giao nhận hay hỗ trợ kiểm tra chất lượng đơn hàng giúp rút ngắn thời gian giao hàng, giảm sai sót và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Đồng thời, dữ liệu thu thập từ các thiết bị này cũng có thể được sử dụng để tiếp tục huấn luyện AI, nâng cao khả năng dự báo nhu cầu và phân bổ đơn hàng.
Trong lúc cuộc cạnh tranh giữa JD.com, Alibaba và Meituan ngày càng quyết liệt, AI đang trở thành yếu tố tạo khác biệt thay vì chỉ là công nghệ hỗ trợ. Những chiếc mũ bảo hiểm thông minh vì thế không chỉ là thiết bị bảo hộ, mà còn là "trợ lí số" đồng hành với shipper trên mỗi hành trình giao hàng.
Xu hướng này cũng cho thấy AI đang bước ra khỏi màn hình máy tính để hiện diện trong các công việc thường nhật. Nếu thành công, mô hình ứng dụng AI vào thiết bị đeo có thể sớm mở rộng sang nhiều lĩnh vực khác như logistics, vận tải, xây dựng hay dịch vụ công, nơi người lao động cần được hỗ trợ ra quyết định theo thời gian thực nhưng vẫn phải đảm bảo an toàn trong quá trình làm việc.