Nhật ký của một nữ nhà báo dùng AI trong 3 ngày để trông con
Yahoo vừa kể câu chuyện một người mẹ làm nhà báo vốn ghét AI. Bà thường than phiền về nó trên mạng xã hội, và không giấu được sự hoài nghi, khó chịu mỗi khi nghe đến chuyện AI “đe dọa” nghề báo - công việc mà bà đã gắn bó cả đời.
Với bà, AI là thứ máy móc xa lạ, thiếu sự kết nối với đời thực, đặc biệt là đời sống phức tạp, bừa bộn và đầy bất ngờ của việc nuôi dạy con cái.
Trong mắt bà, việc những phụ huynh nhờ ChatGPT gợi ý cách xử lý khủng hoảng con trẻ hay lên kế hoạch sinh nhật cho bé chỉ là "đi đường tắt". Bà thậm chí tỏ ra hoài nghi trước những lời khen rằng “thực ra nó rất hữu ích". Với bà, làm cha mẹ phải đối diện bằng chính trải nghiệm và công sức của mình, không cần đến bất kỳ "phím tắt" công nghệ nào.
Nhưng rồi tháng 7 tới. Đó là khoảng thời gian đầy căng thẳng: 2,5 tuần khi trường mẫu giáo của đứa nhỏ nghỉ hè, còn trường công lập của đứa lớn thì chưa bước vào năm học mới. Giữa lúc mệt mỏi ấy, bà quyết định thử một điều mà trước nay vẫn khước từ: nhờ AI giúp làm cha mẹ. Chỉ trong một tuần thôi.
Ngày 1: Hoạt động trong nhà cho đứa con mẫu giáo
Bà nhập thử câu lệnh: “Hãy cho tôi một vài hoạt động trong nhà phù hợp cho trẻ 3 tuổi". Nhiệt độ ngoài trời ở Tennessee (Mỹ) lên tới gần 38 độ C, nên chỉ có thể giam mình trong bốn bức tường. ChatGPT lập tức đưa ra danh sách: từ trò chơi thùng giác quan, săn tìm kho báu cho đến xâu hạt. Bà chọn trò đơn giản nhất - xâu mì ống.
Vài phút sau, đứa con mẫu giáo đã hí hửng tạo nên một chiếc vòng cổ méo mó từ những sợi rigatoni khô và một đoạn dây. Trong khi đó, bà tranh thủ trả lời email. Đó không phải là hoạt động chuẩn mực, nhưng nó giúp bà có chút yên tĩnh.
Đánh giá: Một khởi đầu đầy bất ngờ và khá mạnh mẽ.
Ngày 2: Lời động viên vượt qua nỗi lo trường học
Đứa con lớn, gần 10 tuổi, bắt đầu bồn chồn trước năm học mới - vốn khởi động từ rất sớm ở Tennessee. Bà thử hỏi: “Làm thế nào để giúp con tôi đối phó với lo lắng về trường học?”.
ChatGPT gợi ý nên diễn tập ngày đầu tiên hoặc thực hành đi bộ đến trường. Cái sau thì vô nghĩa, bởi trường chỉ cách nhà hai dãy phố và cả nhà vẫn đi ngang qua đó hàng ngày. Nhưng ý tưởng đầu tiên lại gợi mở: cùng nhau tạo một “danh sách nhạc ngày đầu tiên”.
Thế là trong căn bếp, hai mẹ con nhảy múa theo giai điệu của bài “I’m a Gummy Bear” phiên bản tiếng Đức. Tiếng cười rộn vang, nỗi lo của cậu bé tan biến, còn bà thì bất ngờ khi không phải mò mẫm qua hàng chục bài báo với lời khuyên trái ngược nhau.
Đánh giá: Giống như hỏi ý tưởng nuôi dạy con từ cậu em trai thuộc thế hệ Gen Z – 5 ý tưởng vớ vẩn, nhưng có một ý tưởng thiên tài khiến người lớn phải gật gù.
Ngày 3: Thất bại với karaoke thiếu nhi
Cái nóng ngoài trời vẫn không hạ nhiệt, và bà nghĩ karaoke có thể giúp bọn trẻ giải phóng năng lượng. ChatGPT liệt kê những ca khúc thiếu nhi kinh điển: từ Yellow Submarine đến Shake It Off. Nhưng cả hai đứa trẻ đều lắc đầu.
“Chúng con muốn hát K-Pop Thợ săn quỷ!” – chúng hét to, dù chẳng nhớ nổi tên ca khúc nào. Bà lại thử nhờ ChatGPT tìm “các bài hát karaoke K-Pop Thợ săn quỷ cho trẻ em.” Nhưng lần này, công cụ tỏ ra vô dụng. Nó không hề biết tới bộ phim hoạt hình đình đám nhất Netflix, chỉ trả lời vòng vo: “Bạn có thể tìm các bài hát K-pop có vibe phiêu lưu hoặc giả tưởng…”
Bà chỉ biết thở dài. Karaoke đành gác lại.
Bài học nào cho nữ nhà báo
Khi nhìn lại ba ngày thử nghiệm, có thể thấy ChatGPT đã mang đến những khoảnh khắc bất ngờ hữu ích, từ việc nghĩ ra trò xâu mì ống giúp giữ cho đứa trẻ mẫu giáo bận rộn, đến ý tưởng lập danh sách nhạc khiến cậu con trai lớn bớt lo lắng trước năm học mới. Tuy nhiên, trải nghiệm karaoke lại cho thấy một thực tế khác: công cụ này chỉ phát huy hiệu quả khi người dùng biết cách đặt câu hỏi thật rõ ràng, cụ thể và có ngữ cảnh.
Ví dụ, khi muốn tìm nhạc karaoke cho bọn trẻ, ban đầu cô chỉ hỏi chung chung “danh sách các bài hát karaoke cho trẻ em”, kết quả là nhận lại những gợi ý kinh điển nhưng không phù hợp sở thích của con. Đến khi hỏi cụ thể hơn về “K-pop Thợ săn quỷ”, cách đặt câu hỏi vẫn còn mơ hồ, không kèm theo tên tác phẩm hay bài hát cụ thể, nên ChatGPT không thể hiểu đúng. Chính sự thiếu chính xác này đã khiến AI đưa ra câu trả lời lạc đề và vô dụng.
Điều này chứng minh rằng, ngoài khả năng của bản thân ChatGPT, “nghệ thuật trò chuyện” với AI cũng là một kỹ năng quan trọng mà người dùng cần rèn luyện.
Tóm lại, thí nghiệm ba ngày không chỉ phản ánh vai trò hỗ trợ của ChatGPT trong việc làm cha mẹ, mà còn cho thấy việc tận dụng hiệu quả công cụ này phụ thuộc rất nhiều vào cách con người giao tiếp với nó. Nói cách khác, AI không thay thế được sự tinh tế của người lớn, nhưng nếu biết hỏi đúng, nó có thể trở thành một đồng minh đáng tin cậy trong những thời điểm căng thẳng nhất của việc nuôi dạy con cái.