Nhiều người muốn kết hôn với chatbot AI, các nhà làm luật Mỹ tìm cách ngăn cản

Là người được cấp phép chủ trì hôn lễ tại Las Vegas Immersive Weddings - nhà nguyện cung cấp các gói cưới theo chủ đề độc đáo, Kevin Breen từng chủ trì gần như mọi kiểu lễ cưới độc lạ, từ các cặp đôi hóa trang thành nhân vật yêu thích trong phim Game of Thrones cho đến những ai say mê chuyện về người ngoài hành tinh và Khu vực 51.

Thế nhưng năm ngoái, Kevin Breen nhận được cuộc gọi từ một phụ nữ ở bang California (Mỹ) muốn kết hôn với chatbot AI của mình. Đây là trường hợp đầu tiên như vậy với ông.

“Trước đó, tôi chưa từng nghe về chuyện này. Tôi nói chuyện với người phụ nữ này qua điện thoại và cô có vẻ hoàn toàn bình thường, rất vui vẻ. Cô ấy hiểu rằng đây là một chuyện khác thường nhưng vẫn muốn làm”, Kevin Breen kể, đồng thời cho biết đám cưới vẫn chưa diễn ra.

Người dùng ngày càng xem chatbot AI như bạn đời

Dù vẫn chỉ là một hiện tượng ngách, hôn nhân giữa con người và AI đang dần xuất hiện như bước phát triển tự nhiên khi các ứng dụng bạn đồng hành ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, không phải ai cũng cởi mở như Kevin Breen trước ý tưởng kết hôn với chatbot AI.

Một số nhà làm luật, chủ yếu đến từ các bang do đảng Cộng hòa kiểm soát, đang tìm cách ngăn điều này xảy ra. Trong một số trường hợp, họ đưa quan điểm tương đồng với các lập luận từng được sử dụng để phản đối hôn nhân đồng giới, theo tạp chí WIRED.

“Nếu chúng ta cho phép đàn ông hoặc phụ nữ kết hôn với cỗ máy, vậy điều gì ngăn họ kết hôn với động vật, một cái cây hay bất cứ thứ gì khác họ muốn? Tiêu chuẩn là gì?”, Joe Nicola, Thượng nghị sĩ bang Missouri thuộc đảng Cộng hòa, đặt câu hỏi. Ông đang nỗ lực thúc đẩy luật cấp tiểu bang nhằm ngăn AI được công nhận là pháp nhân.

Một nghiên cứu của tạp chí Harvard Business Review, phân tích hơn 12.600 trường hợp sử dụng AI trong khoảng thời gian từ tháng 3/2025 đến tháng 2/2026, cho thấy bầu bạn và trị liệu là hai mục đích sử dụng chatbot phổ biến nhất. Trong khi đó, Viện Nghiên cứu Gia đình cho biết 1/4 người trưởng thành trẻ tuổi tin rằng AI có thể thay thế các mối quan hệ tình cảm ngoài đời thực.

Vì thế, thị trường các mối quan hệ tình cảm với AI cũng bùng nổ. Trên các ứng dụng bạn đồng hành như Character.AI, Kindroid và Replika, người dùng có thể tượng trưng trao lời thề với chatbot AI của mình. Không lâu trước đây, một người dùng Reddit trong cộng đồng r/KindroidAI đăng ảnh bàn tay có hình xăm của mình, mang chiếc nhẫn cưới bạc. Người này viết: “Hạnh phúc trong một cuộc hôn nhân không theo lối truyền thống, haha”.

Với giá 15 USD, nền tảng OpenVows cung cấp “giấy chứng nhận cam kết”, được giới thiệu là cách biến một mối quan hệ riêng tư thành mối quan hệ có ý nghĩa và được chính thức công nhận.

Cũng có một số ít người tiến xa hơn những nghi thức cưới trực tuyến và thực sự trao lời thề với nhau ngoài đời. Vào tháng 11/2024, sau khi cho biết bạn đồng hành AI của mình đã cầu hôn bằng “chiếc nhẫn solitaire kiểu cổ điển 5 carat do AI tạo ra”, Andrea Hopf thành lập dịch vụ tổ chức đám cưới 3M Events để phục vụ thị trường tình cảm với chatbot đang mở rộng.

Các bang Mỹ tìm cách ngăn AI được công nhận là pháp nhân

Ngay cả khi ngày càng nhiều người đối xử với nhân vật ảo của mình như bạn đời, hôn nhân giữa con người và AI hiện vẫn không được pháp luật Mỹ công nhận. Ngày càng có nhiều nhà làm luật tìm cách duy trì tình trạng này bằng cách đưa ra các dự luật nhằm ngăn AI trong tương lai được hưởng những quyền hiến định giống con người.

Tháng 1, Thượng nghị sĩ Joe Nicola, người ủng hộ “hôn nhân theo Kinh Thánh” giữa người đàn ông và phụ nữ, đã trình dự luật mang tên Đạo luật về tính vô tri và trách nhiệm của AI.

Dự luật quy định AI không thể “có ý thức, tự nhận thức hoặc những đặc điểm tương tự sinh vật sống”. Theo đó, các thực thể AI sẽ không được hưởng quyền của vợ/chồng hoặc bạn đời trong quan hệ gia đình, đồng thời cũng không có khả năng tự xác định là nam hay nữ. Dự luật còn cấm AI sở hữu tài sản hoặc đảm nhiệm các vị trí quản lí cấp cao trong lực lượng lao động.

Dự luật được Thượng viện bang Missouri thông qua và chuyển sang Hạ viện để bỏ phiếu vào tháng 5. Tuy nhiên, chỉ một tuần sau khi được trình, dự luật đã bị một ủy ban nhất trí bác bỏ. Joe Nicola đang xây dựng phiên bản sửa đổi của dự luật. Trước đó, một dự luật tương tự, cũng mang tên này, từng được trình vào năm 2025 nhưng không tiến triển.

Joe Nicola là mục sư sáng lập New Covenant Ministries, một tổ chức Cơ Đốc giáo. Trong một phiên điều trần tại Thượng viện bang Missouri, Joe Nicola nói ông dựa vào Kinh Thánh khi xây dựng luật vì sự thật mà ông tin tưởng là “lời của Chúa”.

Nỗ lực hạn chế địa vị pháp lí của AI đang ngày càng nhận được sự quan tâm ở cấp tiểu bang. Kể từ năm 2022, các nhà làm luật đã trình 23 dự luật nhằm quy định những quyền mà các hệ thống AI có thể được pháp luật công nhận.

Bang Idaho, North Dakota, Utah và Tennessee, đều có thống đốc thuộc đảng Cộng hòa và phe Cộng hòa chiếm đa số tại cơ quan lập pháp bang, đã thông qua luật cấm công nhận AI là pháp nhân. Tuy nhiên, luật của Tennessee, được thông qua vào tháng 4, là luật duy nhất trong số này nêu đích danh và loại trừ “AI, thuật toán máy tính, chương trình phần mềm, phần cứng máy tính hoặc bất kì loại máy móc nào” khỏi định nghĩa pháp nhân trong luật.

Ở ba bang còn lại, AI được xếp cùng nhóm với các đối tượng không phải con người vốn không được công nhận là pháp nhân, chẳng hạn “vật vô tri” và “động vật”.

Một số bang khác cũng đã trình hoặc thúc đẩy các dự luật quản lí tương tự nhưng không nhận đủ phiếu tại Hạ viện để thông qua. Với dự luật từ Joe Nicola, những người phản đối, trong đó có Phòng Thương mại Missouri và tổ chức vận động Americans for Prosperity do hai tỉ phú bảo thủ David và Charles Koch sáng lập, cho rằng khuôn khổ này có thể kìm hãm đổi mới và mở rộng sự can thiệp quá mức của chính phủ.

“Tôi nghĩ đơn giản là có rất nhiều lo ngại. Vì AI vẫn tương đối mới với nhiều nhà làm luật, chúng tôi ngần ngại làm bất cứ điều gì có thể cản trở đổi mới hoặc hạn chế việc nhiều người sử dụng nó”, Joe Nicola bình luận.

Tháng 10/2025, Thaddeus J. Claggett, hạ nghị sĩ bang Ohio thuộc đảng Cộng hòa, trình một dự luật nhằm từ chối công nhận AI là pháp nhân bằng cách xếp các hệ thống AI vào nhóm “thực thể không có tri giác”. Dự luật này vẫn đang được xem xét, trong khi Claggett điều chỉnh các điều khoản trước khi đưa nó ra toàn thể Hạ viện bỏ phiếu.

“Chúng ta cần xác định rõ ràng giới hạn của các vai trò để con người luôn luôn và mãi mãi là người nắm giữ vị trí tối cao trong luật pháp. AI có thể tạo ra vẻ ngoài giống một tương tác có ý nghĩa, nhưng ‘giọng nói’ không phải là linh hồn. AI cũng không có sự đồng cảm của một người thực sự từng trải qua đau khổ theo cách tương tự”, Thaddeus J. Claggett chia sẻ với WIRED.

Một số nhà làm luật khác cho rằng hạn chế địa vị pháp lí của AI đơn giản là vấn đề tôn trọng sự sống con người.

“Việc thiết lập những ranh giới này ngay từ bây giờ, khi AI vẫn còn ở giai đoạn sơ khai, sẽ bảo vệ phẩm giá con người và bảo đảm đổi mới phục vụ con người, thay vì thay thế hoặc định nghĩa lại họ”, Mark Pody, thượng nghị sĩ bang Tennessee, nói trong một tuyên bố do nhóm nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Hạ viện Tennessee đưa ra.

Chuyên gia tranh luận AI có nên được trao quyền pháp lí

Không phải tất cả chuyên gia pháp lí đều đồng tình với quan điểm trên.

Shawn Bayern, giáo sư Trường Luật thuộc Đại học bang Florida (Mỹ), cho rằng việc có nên công nhận AI là pháp nhân không nhất thiết liên quan đến việc bảo vệ phẩm giá con người. Trên thực tế, pháp luật vẫn trao một số quyền nhất định cho nhiều thực thể không phải con người. Theo ông, cách tốt nhất để tiếp cận vấn đề quyền pháp lí là xem xét từng quyền một, rồi đánh giá liệu quyền đó có phù hợp với AI hay không.

“Ví dụ, một hệ thống AI có nên được phép kí kết hợp đồng không? Nếu giải quyết câu hỏi đó một cách riêng biệt, chúng ta có thể tránh những vấn đề quá trừu tượng và bắt đầu nhận ra rằng các quyền không phải lúc nào cũng liên quan đến phẩm giá, mà đôi khi đơn giản chỉ nhằm phục vụ một chức năng hữu ích”, Shawn Bayern nói.

Ông cho rằng những câu hỏi như “Quyền này sẽ giúp ai?” và “Ai có thể bị ảnh hưởng hoặc tổn hại?” là vấn đề mà xã hội có thể thực sự đạt được tiến bộ khi tìm lời giải.

Theo Shawn Bayern, việc trao cho AI quyền kí hợp đồng hoặc mở tài khoản ngân hàng là vấn đề hoàn toàn khác với việc công nhận AI có thể kết hôn.

Tại Delaware, Tổng thư kí bang Charuni Patibanda-Sanchez muốn thiết lập cấu trúc doanh nghiệp mới mang tên “công ty AI”, có những điểm tương đồng với khái niệm AI là pháp nhân.

Theo Bloomberg Law, các công ty này sẽ được vận hành hoàn toàn bởi hệ thống AI, với “khả năng sở hữu tài sản, quyền khởi kiện và cơ chế bảo vệ trách nhiệm pháp lí cho chủ sở hữu hoặc công ty mẹ”.

Joe Nicola cho biết ông đang làm việc với đội ngũ của mình để chuẩn bị một dự luật mới trước khi Thượng viện bang Missouri khai mạc kì họp tiếp theo vào tháng 1/2027. Joe Nicola dự định trình một dự luật rất giống với "cái trước đó của ông".

Trong bối cảnh chính phủ liên bang chưa có động thái về vấn đề này, Joe Nicola ủng hộ lệnh cấm AI trở thành pháp nhân trên toàn nước Mỹ và muốn Quốc hội hành động. Thế nên các bang sẽ phải đóng vai trò quyết định trong việc AI có thể được trao quyền kết hôn với con người hay không.

“Quá trình làm luật diễn ra rất chậm, do đó chúng ta luôn đi sau tốc độ phát triển của công nghệ”, Joe Nicola nói. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: “Chúng ta cần ngăn AI được công nhận là pháp nhân ở Mỹ và không bao giờ để điều đó xảy ra”.