Những đặc sản OCOP từ nông nghiệp xanh
"Từ năm 2020, được Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Sóc Trăng (cũ) tư vấn, hỗ trợ tôi xây dựng nhà kính sử dụng nguồn điện mặt trời trong phơi sấy mứt nên rút ngắn thời gian còn 10 ngày. Hiện nay mỗi năm cơ sở mứt của tôi sản xuất khoảng 1-2 tấn mứt", chị Huỳnh Thị Ngọc Hạnh (xã Mỹ Tú, TP.Cần Thơ) cho biết.
Những ngày cuối tháng 10, gian hàng của chị Huỳnh Thị Ngọc Hạnh tại Hội chợ OCOP TP.Cần Thơ và đặc sản vùng miền 2025 luôn đông khách. Ngoài mứt mận, chị Ngọc Hạnh còn chế biến các sản phẩm từ mận như ô mai mận, ô mai chanh dây, ô mai chanh muối... đáp ứng nhu cầu của thị trường.
Trước đây làm mứt, chị Ngọc Hạnh phơi trực tiếp ánh nắng mặt trời phải mất 20 ngày mứt mới khô. Nhưng từ năm 2020, được Sở Khoa học & Công nghệ tỉnh Sóc Trăng (cũ) tư vấn, hỗ trợ, chị Hạnh đã xây dựng nhà kính sử dụng nguồn điện mặt trời trong phơi sấy mứt nên rút ngắn thời gian còn 10 ngày.
"Hiện nay mỗi năm cơ sở mứt của tôi sản xuất khoảng 1-2 tấn mứt", chị Ngọc Hạnh vui vẻ chia sẻ.
Xuất phát từ nguồn nguyên liệu mận (roi) trắng tại địa phương, chị Ngọc Hạnh đã chế biến thành món mứt độc đáo, thơm ngon, qua đó tăng giá trị mận lên nhiều lần và giúp nhà vườn tiêu thụ mận dễ dàng hơn.
Chị Ngọc Hạnh cho hay: "Để có nguồn mận sạch, ổn định tôi phải hợp đồng với nhà vườn trồng mận. Nhà vườn phải canh tác hữu cơ và theo tiêu chuẩn sạch cho nguyên liệu đầu vào của mình. Ngược lại, mình phải mua mận theo giá đã hợp đồng với nhà vườn. Về công nghệ, tôi sử dụng nhà kính và nguồn điện mặt trời để phơi sấy mứt".
Ông Huỳnh Văn Mua (ấp Mỹ An, xã Mỹ Tú, TP.Cần Thơ) - một nhà vườn cung cấp mận nguyên liệu cho chị Ngọc Hạnh - cho biết: “Với mận nguyên liệu đúng chuẩn, chị Hạnh mua giá ổn định 10.000 - 12.000 đồng/ký. Giá này không cao lắm nhưng tiêu thụ ổn định và tôi có lãi. Gia đình tôi trồng từ 1.000 - 3.000m2 mận bằng cách hướng hữu cơ, thu hoạch quanh năm nên sống được".
Một trường hợp "ăn nên làm ra" khác là ông Trương Ngọc Ẩn (ngụ P.Vĩnh Châu, TP.Cần Thơ) trước đây là TX.Vĩnh Châu, Sóc Trăng). Ông từng chọn con đường học tập và làm việc xa quê nhưng sau đó lại trở về quê lập nghiệp.
Năm 2022, ông Ẩn thành lập Công ty TNHH Một thành viên - Thương mại - Sản xuất Nông thủy sản Phúc Hào, đầu tư hơn 1 tỉ đồng trang bị hệ thống sấy hiện đại với công suất 1 tấn/ngày.
Ông xác định chế biến là hướng đi then chốt để giúp nông sản có đầu ra ổn định, biến sản phẩm thô thành hàng hóa giá trị gia tăng. Cách làm này vừa nâng cao giá trị kinh tế, vừa tạo sự bền vững cho thị trường tiêu thụ. Từ đó, các sản phẩm đầu tiên ra đời như xá bấu mặn, xá bấu chua ngọt, xá bấu ngọt, hành tím sấy... nhanh chóng đạt chứng nhận OCOP 3 sao, 4 sao.
Ông Trương Ngọc Ẩn cho biết, sản phẩm hành tím sấy khô được sản xuất theo quy trình công nghệ khép kín. Hành được trồng theo hướng hữu cơ, sau khi thu hoạch, qua công đoạn sơ chế, hành được xắt lát, ướp với muối tinh rồi đưa vào công nghệ sấy lạnh trong 12 giờ; tiếp theo, hành được đóng gói đưa ra thị trường tiêu thụ. Hiện nay hành tím sấy khô đã được công nhận là sản phẩm OCOP 3 sao, được đưa vào hệ thống siêu thị ở TP.Hồ Chí Minh tiêu thụ.
Ông Ẩn chú trọng từ khâu nguyên liệu đến bao bì, mẫu mã để sản phẩm có thể vươn xa. Xá bấu ngọt Phúc Hào chế biến từ củ cải trắng Vĩnh Châu được làm theo quy trình muối - sấy - ngào đường, kết hợp công nghệ sấy nhiệt thấp, giữ vị giòn tự nhiên và vị ngọt thanh dịu. Nhờ đó, sản phẩm nhanh chóng được người tiêu dùng đón nhận. Mỗi tháng, công ty bán vài tấn và đã có mặt trên kệ các siêu thị lớn.
Vú sữa tứ quý đột biến, canh tác hữu cơ
Tại gian hàng của Sở Nông nghiệp & Môi trường (NN&MT) Cần Thơ, nhiều người rất ấn tượng với những trái vú sữa tím tứ quý đột biến do ông Trần Anh Nhân ở xã Nhơn Mỹ trồng cho trái tự nhiên quanh năm (không bị phụ thuộc vào mùa vụ); trong khi các giống vú sữa khác ở địa phương chỉ cho trái 1 vụ duy nhất trong năm.
Hiện nay, Hợp tác xã (HTX) Ứng dụng công nghệ cao và Du lịch cộng đồng Mỹ Phước, xã Nhơn Mỹ sản xuất trái quanh năm. Ông Trần Anh Nhân - Giám đốc HTX chia sẻ, toàn bộ sản lượng trái sau thu hoạch đã được doanh nghiệp và công ty liên kết thu mua với giá từ 30.000 - 80.000 đồng/ký, tùy thời điểm.
Vú sữa tím Tứ Quý của HTX là sản phẩm đạt OCOP 4 sao vào năm 2022. Để phát huy lợi thế sản phẩm, HTX duy trì tốt việc canh tác trái theo hướng hữu cơ, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào canh tác, nhằm giảm thấp nhất chi phí, tăng cao lợi nhuận cho thành viên HTX. Vú sữa tím Tứ Quý đã được cấp mã số vùng trồng để xuất khẩu sang thị trường Mỹ.
Theo ông Nhân, để xây dựng được vùng nguyên liệu an toàn, điều quan trọng nhất là phải thay đổi tư duy canh tác của nông dân. Thời gian đầu triển khai mô hình sử dụng phân hữu cơ, thuốc vi sinh, ông chủ động áp dụng trên chính vườn cây của mình để người dân thấy rõ hiệu quả thực tế từ "người thật, việc thật".
Nhiều người thấy canh tác hướng hữu cơ hiệu quả, chi phí thấp nên dần dần chủ động tham gia, HTX tiến hành nhân rộng mô hình và hướng dẫn kỹ thuật canh tác an toàn cho các xã viên.
Với 328 gian hàng đặc sản vùng miền, ngày hội OCOP lần này có rất nhiều sản phẩm từ tôm khô Cà Mau đến mật ong rừng Tây Nguyên. Nhiều sản phẩm của đồng bào dân tộc Khmer trong lễ tết truyền thống cũng tham gia như bánh tét Trà Cuôn, cốm dẹp Sóc Trăng...
Nhiều sản phẩm OCOP từ nông nghiệp xanh đến những sản phẩm công nghệ mới phục vụ nông nghiệp, chế biến ở ĐBSCL cũng được trưng bày. Tất cả tạo cho ngày hội vô cùng phong phú và hấp dẫn du khách.