Những thách thức của Đồng Tháp khi xây dựng thương hiệu nông sản

Thách thức khi xây dựng thương hiệu nông sản Đồng Tháp

Trong tiến trình tái cơ cấu nông nghiệp gắn với hội nhập quốc tế, Đồng Tháp đang nỗ lực chuyển từ tư duy “sản lượng” sang “giá trị và thương hiệu”. Tuy nhiên, con đường xây dựng thương hiệu nông sản của địa phương này đang đối mặt nhiều thách thức mang tính hệ thống, từ tổ chức sản xuất, liên kết chuỗi giá trị đến truy xuất nguồn gốc, bảo hộ sở hữu trí tuệ và năng lực cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

Theo Lê Minh Hoan, nguyên Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp: Điểm nghẽn lớn nhất của nông nghiệp hiện nay không chỉ nằm ở kỹ thuật mà nằm ở tư duy tổ chức sản xuất. Ông nhấn mạnh: “Liên kết không chỉ giúp nông dân tạo ra sản phẩm chất lượng mà còn là con đường giúp giảm chi phí, tăng sức cạnh tranh. Một người mua lẻ thì giá luôn cao hơn một hợp tác xã mua sỉ”.

Theo ông, thương hiệu nông sản không thể được tạo ra từ bao bì hay khẩu hiệu, mà phải hình thành từ một hệ sinh thái sản xuất có tổ chức, nơi nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp cùng tham gia, cùng chia sẻ trách nhiệm. Nếu thiếu liên kết, thương hiệu chỉ là “vỏ ngoài”, không có nền tảng bền vững.

Ông Lê Hà Luân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp cho biết, trong quý I/2026, khu vực nông nghiệp của tỉnh vẫn duy trì tăng trưởng khoảng 4,1%, với diện tích lúa trên 280 nghìn ha và cây ăn trái gần 135 nghìn ha. Tuy nhiên, theo ông, thách thức lớn nhất hiện nay không còn là mở rộng sản xuất mà là nâng cao giá trị và xây dựng niềm tin thị trường.

Ông Lê Hà Luân nhấn mạnh, khi các thị trường nhập khẩu lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản ngày càng siết chặt tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, môi trường và truy xuất nguồn gốc, thì thương hiệu trở thành yếu tố sống còn. “Thương hiệu không đơn thuần là logo hay bao bì, mà là kết quả của quá trình tổ chức sản xuất, chất lượng ổn định và niềm tin của thị trường”, ông nói.

Bài toán truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số

Một trong những thách thức lớn của Đồng Tháp là hệ thống truy xuất nguồn gốc chưa đồng bộ. Nhiều nông hộ vẫn ghi chép sản xuất theo phương thức truyền thống, khó tích hợp vào nền tảng số. Trong khi đó, các thị trường xuất khẩu ngày càng yêu cầu minh bạch hóa toàn bộ chuỗi giá trị.

Việc triển khai mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói và nhật ký điện tử tuy đã được đẩy mạnh, nhưng mức độ bao phủ chưa đồng đều giữa các địa phương. Điều này khiến khả năng xây dựng thương hiệu tập thể gặp khó khăn, đặc biệt với các ngành hàng chủ lực như xoài, sen, lúa gạo và cá tra.

Doanh nghiệp chế biến nông sản tại Đồng Tháp cho rằng, muốn có thương hiệu mạnh thì phải bắt đầu từ vùng nguyên liệu đạt chuẩn. Đại diện Công ty Thabico – một doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu nông sản lớn – cho biết đơn vị đang liên kết với hơn 2.555 hộ nông dân, xây dựng 1.650 ha vùng trồng đạt chứng nhận và hướng tới 3.000 ha dừa hữu cơ.

Bà Nhan Tuyết Trinh, Giám đốc phát triển nông nghiệp bền vững của Công ty cổ phần công nghiệp thực phẩm Thabico, cho biết nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long rất đa dạng, phong phú, tuy nhiên khó khăn lớn nhất là tính ổn định của vùng nguyên liệu và chi phí đầu tư cho tiêu chuẩn quốc tế còn cao, trong khi nông dân chưa sẵn sàng thay đổi quy trình sản xuất.

Năng lực thị trường và bảo hộ sở hữu trí tuệ

Một thách thức khác là sự xung đột giữa thương hiệu cá nhân và thương hiệu tập thể. Đồng Tháp đã xây dựng được nhiều chỉ dẫn địa lý và nhãn hiệu tập thể như xoài Cao Lãnh, quýt hồng Lai Vung. Tuy nhiên, việc khai thác các thương hiệu này vẫn chưa đồng bộ.

Một số doanh nghiệp và hộ sản xuất có xu hướng xây dựng thương hiệu riêng thay vì gắn kết vào thương hiệu chung của địa phương. Điều này làm phân tán giá trị thương hiệu vùng và giảm sức mạnh cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh đó, công tác quản lý chất lượng trong các nhãn hiệu tập thể còn chưa chặt chẽ, dễ dẫn đến rủi ro “một sản phẩm kém chất lượng làm ảnh hưởng toàn bộ thương hiệu”.

Một thách thức quan trọng khác là năng lực phát triển thị trường và bảo hộ sở hữu trí tuệ còn hạn chế. Việc đăng ký bảo hộ thương hiệu nông sản ở nước ngoài còn chậm, tiềm ẩn nguy cơ bị đăng ký trước bởi các doanh nghiệp quốc tế.

Ngoài ra, hoạt động “kể câu chuyện sản phẩm” – yếu tố quan trọng trong xây dựng thương hiệu – vẫn chưa được khai thác đúng mức. Nông sản Đồng Tháp chưa gắn kết sâu với văn hóa, lịch sử và bản sắc “Đất Sen Hồng”, khiến giá trị gia tăng chưa tương xứng tiềm năng.

Hướng đi chiến lược cho thương hiệu nông sản Đồng Tháp

Theo ông Lê Hà Luân, để vượt qua thách thức, Đồng Tháp cần xây dựng chiến lược thương hiệu tổng thể, trong đó trọng tâm là tái cấu trúc chuỗi giá trị nông nghiệp. Nhà nước đóng vai trò kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm thị trường, hợp tác xã là cầu nối, còn nông dân là chủ thể sản xuất.

Đồng thời, cần đẩy mạnh chuyển đổi số nông nghiệp, hoàn thiện hệ thống dữ liệu vùng trồng, mở rộng truy xuất nguồn gốc điện tử và nâng cao năng lực quản trị hợp tác xã. Đây là nền tảng để nâng cao tính minh bạch và củng cố niềm tin thị trường.

Quan trọng hơn, như ông Lê Minh Hoan từng nhấn mạnh, thương hiệu không phải là điểm khởi đầu mà là kết quả của một quá trình dài tổ chức sản xuất có kỷ luật và trách nhiệm. Khi nông nghiệp Đồng Tháp chuyển được từ “vựa sản xuất” sang “vùng đất đáng tin cậy”, thì thương hiệu nông sản mới thực sự có chỗ đứng bền vững trên thị trường quốc tế.