Nỗi lo của giới nghệ sĩ khi nhạc AI vang lên tại sân bay

Kỳ trước: Tranh cãi khi dùng nhạc AI thay nhạc truyền thống ở sân bay

Từ những năm 1950, khi đoàn múa hula của Joseph Kahaulelio biểu diễn tại sân bay Honolulu, cho đến những màn trình diễn ngẫu hứng của nghệ sĩ guitar Uncle Ledward Kaapana trong phòng chờ ngày nay, âm nhạc luôn là hơi thở của Hawaii. Tuy nhiên, sự xâm nhập của 17 bản nhạc chủ đề đảo do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra tại Sân bay Quốc tế Daniel K. Inouye đang đặt ra những câu hỏi nghiêm túc về sinh kế của các nghệ sĩ và tương lai của ngành công nghiệp sáng tạo.

Tác động kinh tế và sự phẫn nộ của giới nghệ sĩ với nhạc AI

Việc đưa âm nhạc AI vào không gian công cộng không chỉ là vấn đề thẩm mỹ, mà còn là một đòn giáng mạnh vào nền kinh tế của giới nghệ sĩ. Theo một báo cáo gần đây của Liên Hợp Quốc, những người sáng tạo âm nhạc có thể chứng kiến thu nhập của họ sụt giảm tới 24% vì AI.

Travi Dee, một nhạc sĩ chuyên nghiệp đã hoạt động ở Oahu và đất liền suốt 25 năm, bày tỏ sự chán nản: “Tôi cảm thấy hầu hết những người không phải nhạc sĩ thực sự không hiểu thực tế kinh tế của việc làm nhạc sĩ trước khi AI xen vào... Nó chỉ là thêm một trở ngại vô nghĩa đối với chúng tôi”. Ông chua chát nói thêm: “Thấy các doanh nghiệp chuyển sang dùng AI không phải là ý của chúng tôi khi đề nghị mọi người ngừng mong đợi nghệ sĩ cung cấp nhạc miễn phí”.

Theresia Howe, giám đốc phát triển chương trình tại Henry Kapono Foundation (một tổ chức thúc đẩy biểu diễn trực tiếp), nhấn mạnh rằng nguyên tắc chung là âm nhạc phát ở các không gian công cộng như sân bay phải được cung cấp qua một nhà phân phối có giấy phép. Việc sử dụng AI, dù vô tình hay hữu ý, đang tạo ra một kẽ hở lớn để lách qua các cấu trúc bản quyền truyền thống.

Thực tế này đã dẫn đến những phản ứng lập pháp ban đầu, dù chưa thành công. Trong phiên họp lập pháp vừa qua, Dự luật Hạ viện 2357 đã được đưa ra thảo luận với mục tiêu cấm các nền tảng phát nhạc trực tuyến tại Hawaii cung cấp những bài hát được biểu diễn hoặc gán cho một “nghệ sĩ” do AI tạo ra. Dù dự luật đã “chết yểu”, nó phản ánh một sự lo ngại đang hiện hữu.

Nhạc sĩ Randy Wong từ Honolulu đã đưa ra lời khai ủng hộ dự luật, chia sẻ câu chuyện cay đắng của chính mình. Năm ngoái, ông phải trải qua một cuộc đàm phán mệt mỏi với Spotify để gỡ bỏ một album do AI tạo ra đã nhái lại các sáng tác từ dự án âm nhạc exotica của ông. “Phiên bản âm nhạc do AI tạo ra có tiêu đề giống của tôi và được phát hành vào ngày sau khi album của chúng tôi lên mạng”, Wong bức xúc. Sự giả mạo tinh vi này không chỉ gây nhầm lẫn nghiêm trọng mà còn trực tiếp cướp đi doanh thu của ông.

Ranh giới mờ nhạt giữa thực và ảo

Mặc dù có những lo ngại, không thể phủ nhận rằng âm nhạc AI đang âm thầm len lỏi vào các không gian thương mại. Dù đại diện của Alaska Hawaiian (công ty hoạt động tại sân bay) khẳng định họ không sử dụng nội dung do AI tạo ra trên máy bay, trong phòng chờ hay các sự kiện, hành khách vẫn có thể tiếp xúc với loại âm nhạc này ở các khu vực công cộng khác.

Đáng chú ý, không phải tất cả các bản nhạc AI đều dễ dàng bị bóc mẽ như ca khúc “Aloha Every Day” với những lỗi gieo vần ngớ ngẩn. Khi hai phóng viên của tờ Civil Beat thử nghiệm ghi âm 10 bản nhạc nền được phát ở cả hai phía của khu vực kiểm tra an ninh và đưa qua một ứng dụng phát hiện nhạc AI trực tuyến, kết quả thu được khá thú vị. Trong khi 8 bản nhạc được đánh giá là “có khả năng do con người tạo ra”, thì có 2 bài hát bị phát hiện có “các yếu tố do AI tạo ra”.

Khảo sát thực tế vào một buổi sáng giữa tuần tại sân bay cho thấy bức tranh âm thanh khá hỗn hợp. Trong khi nhà ga số 1 vang lên âm thanh tinh tế của một dàn đồng ca Polynesia, và lối đi giữa nhà ga 1 và 2 phát các giai điệu aloha truyền thống do con người tạo ra, thì những người hâm mộ (hoặc những người tò mò) về “các bản hit” do AI tạo ra sẽ có nhiều khả năng bắt gặp chúng ở khu vực phía sau hàng rào an ninh, nơi hành khách đang chờ lên máy bay tại cổng được chỉ định.

Dù có những ý kiến bênh vực trên mạng xã hội, như khen ngợi các bài hát AI mang âm hưởng Jawaiian là bắt tai, thì sự thật là việc tích hợp công nghệ vào không gian văn hóa nhạy cảm đang vấp phải những thách thức lớn. Việc Hawaii, vốn là một tiểu bang nổi tiếng với bản sắc văn hóa mạnh mẽ trở thành tâm điểm của cuộc tranh cãi này cho thấy một sự giao thoa đầy căng thẳng giữa một bên là sự tiện lợi, tự động hóa của công nghệ và một bên là nỗ lực bảo vệ di sản văn hóa, sinh kế con người. Khi AI tiếp tục xâm nhập vào đời sống, câu chuyện tại sân bay Honolulu có lẽ chỉ là khúc dạo đầu cho những cuộc đụng độ lớn hơn giữa trí tuệ nhân tạo và nghệ thuật đích thực.