Ông Trump muốn đổi tên gọi của 'trí tuệ nhân tạo' vì nghe rất giả tạo

Lý do ông Trump muốn đổi tên trí tuệ nhân tạo

Phát biểu tại Đại hội đồng Liên Hợp Quốc hôm 22/9, ông Trump nói Mỹ sẽ thay đổi tên gọi của trí tuệ nhân tạo (AI). Theo ông, lĩnh vực này từ nay sẽ được gọi là “siêu trí tuệ” (superintelligence).

“Việc sử dụng từ ‘nhân tạo’ khiến trí tuệ nghe như giả tạo. Nó không hề giả tạo. Thực tế, nó rất đáng kinh ngạc”, ông Trump nhấn mạnh.

Tuy nhiên, “trí tuệ nhân tạo” không phải là một thuật ngữ được pháp luật quy định để tổng thống có thể đơn phương thay đổi. Đây là tên gọi được sử dụng rộng rãi và thống nhất tương đối để các công ty cũng như người dùng mô tả một lĩnh vực công nghệ.

Thuật ngữ này xuất hiện trong bản đề xuất tháng 8/1955 về một dự án nghiên cứu mùa hè năm 1956 tại Đại học Dartmouth (Mỹ). Nhóm các nhà khoa học khi đó muốn nghiên cứu cách khiến máy móc có thể mô phỏng những khả năng trí tuệ của con người.

Vào thời điểm đó, lĩnh vực này chưa có một tên gọi thống nhất. Nhiều người gắn việc nghiên cứu trí tuệ máy móc với “điều khiển học”, lĩnh vực tập trung vào quá trình điều khiển, truyền đạt và xử lý thông tin trong các hệ thống.

Năm 1951, một hội nghị tại Paris (thủ đô Pháp) đã quy tụ nhiều nhà nghiên cứu về điều khiển học.

Những người khác sử dụng các thuật ngữ như “nghiên cứu máy tự động”, tập trung vào những cỗ máy có khả năng tự vận hành.

Claude Shannon, người thường được gọi là “cha đẻ của lý thuyết thông tin” và là một trong những nhà tổ chức hội nghị năm 1956, từng sử dụng thuật ngữ này.

Một cách gọi khác là “xử lý thông tin phức tạp”. Herbert Simon, tên tuổi lớn của ngành khoa học máy tính, từng dùng cụm từ này để mô tả công trình nghiên cứu của mình.

Khi đề xuất tổ chức hội nghị, nhà khoa học máy tính John McCarthy đã đặt ra thuật ngữ “trí tuệ nhân tạo” (AI). Bản đề xuất do John McCarthy, Claude Shannon, Marvin Minsky và Nathaniel Rochester cùng đứng tên.

Kể từ đó, nhiều người tiếp tục thử nghiệm với các cách gọi khác nhau. Apple đặt tên cho sản phẩm AI của mình là Apple Intelligence. Còn “siêu trí tuệ” cũng không phải tên gọi mới. Thuật ngữ này đã được giới công nghệ Thung lũng Silicon nhắc đến trong nhiều năm.

Tuy nhiên, thuật ngữ AI vẫn để lại dấu ấn sâu đậm, thậm chí còn xuất hiện trong tên của một trong những công ty hàng đầu trong lĩnh vực này: OpenAI.

Siêu trí tuệ là gì?

Điều đáng chú ý là siêu trí tuệ không chỉ là một cách gọi khác của AI. Trong giới nghiên cứu, siêu trí tuệ được xem là dạng AI có trí tuệ vượt xa con người trên hầu hết hoặc gần như mọi lĩnh vực nhận thức. Trong khi đó, phần lớn AI hiện nay vẫn được thiết kế để thực hiện những nhóm nhiệm vụ cụ thể.

Điều này khiến tuyên bố của ông Trump tại Liên Hợp Quốc hôm 22/9 càng đáng chú ý. Nếu xét theo cách dùng trong khoa học máy tính, gọi toàn bộ AI hiện nay là siêu trí tuệ có thể tạo ra sự khác biệt về ý nghĩa. Lý do bởi nhiều mô hình hiện tại chưa đạt mức năng lực mà giới nghiên cứu thường gọi là siêu trí tuệ.

Tuyên bố của ông Trump cũng xuất hiện trong lúc chính quyền Mỹ đang đẩy mạnh việc đưa AI vào các lĩnh vực chiến lược. Hồi tháng 6, Nhà Trắng cho biết ông đã kí bản ghi nhớ về AI trong lĩnh vực an ninh quốc gia, yêu cầu đẩy nhanh việc đưa các mô hình AI tiên tiến vào sử dụng cho quân đội và cộng đồng tình báo, đồng thời xây dựng năng lực điện toán để vận hành các hệ thống AI quy mô lớn.

Tại Liên Hợp Quốc, Tổng thống Trump không chỉ nói về tên gọi AI, mà còn cho biết Mỹ sẽ không ủng hộ những nỗ lực xây dựng một cơ chế quốc tế nhằm kiểm soát AI. Ngoài ra, ông chủ Nhà Trắng khẳng định Mỹ sẽ không kìm hãm sự phát triển của công nghệ mà ông cho rằng có thể tạo ra tác động lớn hơn cả cuộc Cách mạng Công nghiệp.

Theo Reuters, ông Trump nói Bộ Tư pháp Mỹ sẽ theo dõi lĩnh vực này và có thể can thiệp nếu cần.

Tuyên bố đổi tên vì thế diễn ra trong một cuộc tranh luận lớn hơn về cách quản lý AI. Mỹ và Trung Quốc vừa cạnh tranh về năng lực AI, vừa bắt đầu thảo luận về những rủi ro chung như tấn công mạng, lạm dụng công nghệ sinh học, mất khả năng kiểm soát hệ thống và tác động đến các hạ tầng quan trọng.

Hai nước dự kiến tiếp tục trao đổi về an toàn AI trước và trong hội nghị thượng đỉnh giữa ông Trump với Chủ tịch nước Trung Quốc tại Washington hôm 24/9 tới.

Đáng chú ý, chỉ vài tháng trước, chính Nhà Trắng vẫn sử dụng thuật ngữ AI trong các văn bản chính thức, trong đó có bản ghi nhớ tháng 6 về AI trong lĩnh vực an ninh quốc gia. Vì vậy, nếu kế hoạch của ông Trump được triển khai trên toàn bộ tài liệu chính phủ, đây sẽ là thay đổi về cách dùng thuật ngữ trong bộ máy hành chính Mỹ hơn là việc thay đổi tên khoa học của cả lĩnh vực AI.