PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu viết tiếp chữ 'thương'

Sau Câu chuyện từ trái tim, PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu trở lại với Thương – Câu chuyện tiếp tục từ trái tim như một hành trình tiếp nối nhưng không lặp lại. Nếu cuốn sách đầu tay nghiêng về việc chia sẻ những trải nghiệm nghề nghiệp giàu cảm xúc, thì ở cuốn sách này, giọng điệu đã lắng hơn, chậm hơn, hướng nhiều hơn tới suy ngẫm và đối thoại. Người viết không còn đứng trọn trong không gian bệnh viện, mà chủ động bước ra để nhìn nghề y trong mối quan hệ rộng hơn với xã hội và con người.

Ở vị thế một bác sĩ tim mạch đã gắn bó gần 30 năm với nghề, đồng thời là Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội và đại biểu Quốc hội, PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu có điều kiện quan sát đời sống từ nhiều tầng nấc. Chính sự giao thoa vai trò ấy tạo nên chiều sâu cho Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim, khi mỗi câu chuyện chuyên môn đều dẫn tới những suy nghĩ về chính sách, cộng đồng và trách nhiệm công dân.

Điều dễ nhận ra trong cuốn sách là cách PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu lựa chọn giọng điệu tiết chế. Ông không viết để giảng giải hay khuyên răn. Những trang sách bắt đầu từ các ca bệnh căng thẳng trong phòng can thiệp, từ ranh giới mong manh giữa sống và chết, nhưng nhanh chóng mở rộng thành suy ngẫm về cách xã hội nhìn người bệnh và người chữa bệnh. Qua Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim, chữ thương hiện lên không như một khái niệm trừu tượng, mà như những lựa chọn rất cụ thể trong từng hoàn cảnh, từng quyết định và từng thái độ ứng xử.

Một mạch viết khiến người đọc phải dừng lại suy nghĩ là những trang bàn thẳng về bạo hành y tế. PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu nhìn nhận đây không chỉ là nguy cơ nghề nghiệp, mà là biểu hiện của sự đứt gãy trong mối quan hệ giữa con người với con người. Khi thầy thuốc không được bảo vệ đúng mức, khi sự an toàn của người chữa bệnh không được đặt lên hàng đầu, thì mọi lời kêu gọi về y đức đều trở nên mong manh. Trong cách tiếp cận ấy, chữ thương không dừng ở cảm xúc hay lời kêu gọi đạo đức, mà cần được cụ thể hóa bằng luật pháp, cơ chế bảo vệ và trách nhiệm xã hội.

Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim cũng không né tránh những tồn tại từ chính hệ thống y tế. Tình trạng lạm dụng chỉ định, sự quá tải kéo dài ở các bệnh viện tuyến trên, những khoảng trống trong đào tạo và phân bổ nhân lực y tế được PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu nhìn nhận với thái độ thẳng thắn. Đáng chú ý là mỗi vấn đề đều được đặt trong mối liên hệ với giải pháp, cho thấy cuốn sách không nhằm than phiền hay đổ lỗi, mà là nỗ lực tìm đường ra từ bên trong hệ thống.

Không dừng ở phạm vi ngành y, cuốn sách mở rộng sang các vấn đề xã hội trong vai trò một đại biểu Quốc hội. Từ giáo dục, môi trường đến quản lý đô thị, PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu cho thấy các quyết định chính sách luôn có tác động trực tiếp đến đời sống thường nhật. Qua đó, chữ thương được đặt trong một tầng nghĩa rộng hơn, như một thái độ công dân, đòi hỏi sự tỉnh táo, nhất quán và trách nhiệm lâu dài, chứ không chỉ là cảm xúc cá nhân.

Cuốn sách cũng dành nhiều trang cho những vấn đề rất gần với mỗi người. Thói quen lơ là sức khỏe, việc dùng thuốc không theo chỉ định, niềm tin vào những quảng cáo y khoa thiếu căn cứ, hay sự lệ thuộc quá mức vào thực phẩm chức năng được nhắc đến như những cảnh báo nhẹ nhàng nhưng cần thiết. Qua Thương – Câu chuyện tiếp tục từ trái tim, PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu nhấn mạnh việc lắng nghe cơ thể như một cách tự bảo vệ mình, đồng thời là sự tôn trọng đối với sự sống, điều tưởng chừng hiển nhiên nhưng lại dễ bị bỏ quên trong nhịp sống hiện đại.

Một điểm giúp cuốn sách giữ được độ ấm là những khoảnh khắc đời thường được lồng ghép tiết chế. Hình ảnh một bác sĩ đạp xe đi làm, một người con viết về gia đình, hay một người lớn tuổi chủ động học công nghệ để thích ứng với đời sống hiện đại, khiến Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim tránh được sự khô cứng của một văn bản thuần lý thuyết. Những chi tiết ấy nhắc người đọc rằng phía sau các chức danh và vai trò xã hội là một con người với những suy tư rất đời.

Đọc Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim, người ta không bắt gặp những tuyên ngôn lớn hay lời kêu gọi ồn ào. Cuốn sách chọn cách đặt câu hỏi và để người đọc tự đối diện với câu trả lời của chính mình. Chữ thương, vì thế, không được trình bày như một phẩm chất sẵn có, mà như một lựa chọn đạo đức cần được rèn luyện và gìn giữ mỗi ngày.

Một điểm khiến Thương giữ được độ ấm là những khoảnh khắc đời thường được lồng ghép tiết chế. Hình ảnh một bác sĩ đạp xe đi làm, một người con viết về gia đình, hay một người lớn tuổi chủ động học công nghệ để không bị tụt lại phía sau, giúp cuốn sách tránh được sự khô cứng của một văn bản thuần lý thuyết. Những chi tiết ấy nhắc người đọc rằng phía sau các chức danh và vai trò xã hội là một con người với những suy tư rất đời.

Thương - Câu chuyện tiếp tục từ trái tim có thể được xem như một cuộc đối thoại về năng lực làm người trong xã hội hiện đại. Nó gợi mở một hướng suy nghĩ: mọi nghề nghiệp, mọi chính sách và mọi quyết định cá nhân đều cần được đặt trên nền tảng của sự tôn trọng sinh mệnh và phẩm giá con người. Chính ở điểm này, Thương – Câu chuyện tiếp tục từ trái tim vượt ra khỏi phạm vi một tác phẩm viết về ngành y để trở thành một đối thoại xã hội.

Có thể, không phải mọi người đọc đều đồng tình với tất cả quan điểm được nêu ra trong sách. Nhưng giá trị của Thương – Câu chuyện tiếp tục từ trái tim nằm ở việc tạo ra không gian để suy nghĩ và đối thoại. Ở đó, PGS-TS-BS Nguyễn Lân Hiếu không xuất hiện như người đưa ra phán quyết cuối cùng, mà như một người đã đi qua đủ nhiều trải nghiệm để hiểu rằng chữ thương, nếu muốn tồn tại bền vững, cần được đặt trong cả cảm xúc con người lẫn trách nhiệm xã hội.

Vinh danh 50 tác phẩm văn học, nghệ thuật tiêu biểu sau ngày đất nước thống nhất

Rút ‘Nỗi buồn chiến tranh’ khỏi danh sách bình chọn 50 tác phẩm tiêu biểu sau 1975