Phim mới của Châu Tinh Trì gây tranh cãi vì chế giễu bóng đá nữ Hàn Quốc

Bộ phim mới của Châu Tinh Trì là phần tiếp theo của Shaolin Soccer (Đội bóng Thiếu Lâm) - tác phẩm hài nổi tiếng ra mắt năm 2001. Lần này, câu chuyện xoay quanh một nhóm phụ nữ được đào tạo võ thuật, cùng nhau thành lập đội bóng đá.

Từ hài hước đến định kiến về phụ nữ Hàn Quốc

Kung Fu Soccer công chiếu tại Trung Quốc từ ngày 11/7 và nhanh chóng đạt doanh thu hơn 600 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 84 triệu USD, chỉ sau ba ngày.

Tuy nhiên, thành công thương mại của bộ phim không ngăn được tranh cãi về cách tác phẩm xây dựng hình ảnh một đội bóng nữ Hàn Quốc có tên “Ewha”, cái tên được nhiều người cho rằng ám chỉ Đại học Nữ sinh Ewha, một trong những trường đại học nữ nổi tiếng nhất Hàn Quốc.

Trong phim, các cầu thủ của đội bóng này bị khắc họa là những người quan tâm đến trang điểm và kính áp tròng thẩm mỹ hơn là bóng đá. Họ bị cho là không thực sự chú trọng tập luyện hay năng lực thể thao.

Đáng chú ý hơn, các nhân vật còn bị mô tả là sử dụng những thủ đoạn không trung thực trong thi đấu. Họ bí mật tấn công cầu thủ đối phương nhưng sau đó giả vờ mình là nạn nhân để đánh lừa trọng tài. Trong một cảnh, các nhân vật còn hét lên bằng tiếng Hàn với cách phát âm vụng về: “Trọng tài, hãy giúp chúng tôi!”.

Chính những chi tiết này khiến bộ phim bị chỉ trích ngay từ khi trailer được công bố. Các nhà phê bình cho rằng tác phẩm không chỉ sử dụng yếu tố hài hước mà còn lặp lại những định kiến quen thuộc về phụ nữ Hàn Quốc, rằng họ quá ám ảnh với ngoại hình và phẫu thuật thẩm mỹ.

Seo Kyoung-duk, giáo sư Đại học Nữ sinh Sungshin, là một trong những người lên tiếng mạnh mẽ nhất. Ông cho rằng bộ phim đã vượt qua ranh giới giữa cường điệu hư cấu và sự thiếu tôn trọng. “Dù một bộ phim có tính hư cấu đến đâu, việc liên tục xúc phạm thể thao Hàn Quốc vẫn là điều không đúng”, ông nói.

Theo ông Seo, việc một đội bóng được đặt tên gần với Ewha Womans University khiến hình ảnh trong phim càng dễ bị liên hệ với một tổ chức và một nhóm phụ nữ cụ thể, thay vì chỉ được xem như một đội bóng hư cấu.

Ông cũng chỉ trích việc bộ phim sử dụng những câu thoại tiếng Hàn vụng về, cho rằng chi tiết này dường như được đưa vào chủ yếu để tạo tiếng cười dựa trên sự chế giễu.

Tranh cãi vượt khỏi một bộ phim hài kiểu... Châu Tinh Trì

Điều khiến tranh cãi trở nên nhạy cảm hơn là bối cảnh lâu nay tồn tại những định kiến qua lại giữa Trung Quốc và Hàn Quốc. Seo Kyoung-duk cho rằng truyền thông Trung Quốc trước đây từng mô tả Hàn Quốc như một “nhà máy phẫu thuật thẩm mỹ”, biến văn hóa làm đẹp và K-beauty thành chất liệu cho những nội dung mang tính chống Hàn Quốc.

Trong hoàn cảnh đó, việc Kung Fu Soccer xây dựng một đội bóng nữ Hàn Quốc chỉ quan tâm đến ngoại hình, đồng thời sử dụng thủ đoạn gian dối trên sân, khiến nhiều người cho rằng bộ phim đang lặp lại những định kiến có sẵn thay vì chỉ tạo ra một tình huống hài hước đơn thuần.

Seo cũng nhắc lại một bộ phim ngắn về môn trượt băng tốc độ của Trung Quốc được phát hành trong thời gian diễn ra Olympic mùa đông Bắc Kinh 2022. Theo ông, tác phẩm này từng khắc họa các vận động viên Hàn Quốc như những người thường xuyên gian lận.

Từ góc nhìn của vị giáo sư, những hình ảnh như vậy không phải những trường hợp hoàn toàn tách biệt. Khi các nhân vật Hàn Quốc liên tục bị mô tả thông qua những khuôn mẫu như gian lận, ám ảnh ngoại hình hoặc thiếu trung thực trong thể thao, vấn đề không còn nằm ở một cảnh phim riêng lẻ mà trở thành câu chuyện về cách một quốc gia được nhìn nhận trên màn ảnh.

Tất nhiên, phim hài luôn có quyền cường điệu hóa nhân vật. Một đội bóng hư cấu cũng không nhất thiết phải đại diện cho toàn bộ xã hội hay nền thể thao của một quốc gia. Nhưng vấn đề nằm ở chỗ những yếu tố cường điệu đó được xây dựng trên nền tảng định kiến nào.

Một nhân vật có thể được mô tả là ích kỉ, gian dối hoặc phù phiếm. Nhưng khi những đặc điểm ấy được gắn với một nhóm phụ nữ thuộc một quốc gia cụ thể, lại kết hợp với những định kiến vốn đã phổ biến trong các tranh luận văn hóa khu vực, tác phẩm dễ tạo ra phản ứng tiêu cực.

Đặc biệt, trong thời đại mạng xã hội, những hình ảnh mang tính chế giễu có thể nhanh chóng vượt khỏi phạm vi một bộ phim hài và trở thành một phần của tranh luận về hình ảnh quốc gia.

Kung Fu Soccer dự kiến được phát hành tại thị trường quốc tế từ tháng 8. Trước thời điểm đó, Seo kêu gọi ê-kíp làm phim xem xét lại những hình ảnh bị cho là không phù hợp và tránh sử dụng các khuôn mẫu có thể gây tổn hại đến hình ảnh của những quốc gia láng giềng.

Tranh cãi này cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn cho ngành điện ảnh châu Á: Hài hước có thể vượt qua biên giới, nhưng định kiến cũng vậy.

Một bộ phim có thể muốn tạo ra tiếng cười bằng cách phóng đại sự vô lí. Tuy nhiên, khi tiếng cười được xây dựng từ ngoại hình, quốc tịch, giới tính và hình ảnh gian dối của một nhóm người, ranh giới giữa châm biếm và xúc phạm sẽ trở nên rất mong manh.

Với Châu Tinh Trì, người từng tạo nên nhiều tác phẩm hài kinh điển, Kung Fu Soccer có thể là một thành công phòng vé. Nhưng với khán giả Hàn Quốc, đặc biệt là những người cho rằng bộ phim đang biến phụ nữ và thể thao nước họ thành trò cười, câu chuyện có lẽ chưa thể kết thúc chỉ bằng một con số doanh thu.