Phỏng vấn xin việc lúc 1 giờ sáng: AI làm đảo lộn cách tuyển dụng

Phỏng vấn xin việc bằng AI ngày càng phổ biến

Khi nhận được email mời phỏng vấn cho một vị trí quan hệ truyền thông hồi tháng 1/2026 sau sáu tháng tìm việc, Tim Millard (sống ở thành phố Atlanta, bang Georgia, Mỹ) nghĩ rằng anh sẽ nói chuyện với một người thật. Thay vào đó, chuyên gia truyền thông và tiếp thị này được yêu cầu tự quay video trả lời loạt câu hỏi. Với Tim Millard, đây là một trải nghiệm quen thuộc khiến anh thêm chán nản sau nhiều tháng vật lộn tìm việc.

“Tôi nghĩ mình phải làm thôi nếu muốn được xem xét cho vị trí này”, Tim Millard chia sẻ với tạp chí WIRED. Tối hôm đó, anh dọn dẹp phòng khách, mở laptop và chuẩn bị phỏng vấn.

Email không quy định thời gian cụ thể cho cuộc phỏng vấn, nên anh quyết định hoàn thành càng sớm càng tốt.

Các câu hỏi mà Tim Millard nhận được không có gì đặc biệt, đúng với yêu cầu của vị trí ứng tuyển. Chẳng hạn, anh sẽ giới thiệu một câu chuyện với truyền thông như thế nào? Anh sẽ xây dựng và duy trì quan hệ với các nhà báo địa phương ra sao?

Tuy nhiên, cách thức phỏng vấn lại rất khác thường. Tim Millard ngồi trước máy tính, chờ từng câu hỏi xuất hiện trên màn hình. Millard chỉ có khoảng 30 giây để suy nghĩ, sau đó hệ thống phát ra tiếng báo hiệu và cho anh 2 phút để ghi hình câu trả lời.

“Khi 30 giây kết thúc, một tiếng ‘ting’ vang lên. Lúc đó, bạn có 2 phút để ghi lại câu trả lời. Cảm giác thật kì quặc”, Tim Millard kể.

Hai tháng sau, Tim Millard nhận được email tự động thông báo đã bị loại. Trải nghiệm này của Tim Millard là ví dụ tiêu biểu cho một xu hướng mới đang thay đổi cách nhiều người tìm việc: Phỏng vấn vào ban đêm đang ngày càng phổ biến, song song với việc doanh nghiệp sử dụng video tự động và AI nhiều hơn trong quy trình tuyển dụng.

Arsham Ghahramani cho biết ông nhận thấy xu hướng phỏng vấn vào ban đêm sau khi đồng sáng lập và ra mắt Ribbon, công ty phát triển phần mềm tuyển dụng bằng AI giọng nói.

24% các cuộc phỏng vấn bằng AI của Ribbon diễn ra trong khoảng 22 giờ đến 2 giờ sáng theo giờ địa phương, theo dữ liệu từ hơn 500 công ty đang sử dụng dịch vụ này. Với các khách hàng trong lĩnh vực sản xuất, tỉ lệ này lên tới 35%.

“Đây thực sự là một lựa chọn mới mẻ với nhiều người”, Arsham Ghahramani nói.

Theo Ghahramani, phỏng vấn bằng AI mang đến một lựa chọn mới cho những người khó sắp xếp thời gian vào ban ngày. Chẳng hạn, nhiều bậc cha mẹ không thể dành ra 30 phút cho một cuộc phỏng vấn trước 22 giờ. Người lao động hưởng lương theo giờ cũng gặp tình trạng tương tự, trong khi một số người vẫn phải làm việc tại nhà máy hoặc nhà bếp ồn ào nên không thể dễ dàng tham gia phỏng vấn trong giờ làm việc.

“Có những người bị hạn chế rất nhiều về thời gian và cách thức họ có thể tham gia phỏng vấn”, Ghahramani bình luận.

AI mở rộng thời gian phỏng vấn xin việc, nhiều ứng viên chọn lịch vào ban đêm

Ribbon không phải nền tảng duy nhất ghi nhận xu hướng phỏng vấn xin việc vào ban đêm. Nền tảng tuyển dụng Greenhouse cho biết khoảng 15 - 20% ứng viên được phỏng vấn bởi AI đã chọn lịch vào ban đêm.

Ophir Samson, lãnh đạo bộ phận AI giọng nói của Greenhouse, cho rằng AI không nên thay thế hoàn toàn các cuộc phỏng vấn do con người thực hiện.

Không ít người đồng tình với quan điểm này, bởi lẽ nhiều ứng viên hiện nay vẫn tỏ ra vô cùng hoài nghi về cuộc phỏng vấn do AI đảm nhiệm.

Một khảo sát của Greenhouse hồi tháng 5 cho thấy gần 2/3 ứng viên xin việc từng được phỏng vấn bởi một nhân viên AI, tăng 13 điểm phần trăm chỉ trong 6 tháng. Tuy nhiên, phần lớn ứng viên không hào hứng với xu hướng đó.

Khoảng 38% ứng viên tại Mỹ cho biết từng rút khỏi một quy trình tuyển dụng thay vì chấp nhận để AI phỏng vấn. Thêm 12% ứng viên ở Mỹ khác cho biết sẽ rút lui nếu quy trình bắt buộc phải có bước phỏng vấn qua AI.

Phỏng vấn bằng AI gây lo ngại về cách đánh giá và nguy cơ ứng viên bị loại tự động

Một trong những nỗi lo lớn nhất của ứng viên là sự thiếu minh bạch về cách các đoạn video phỏng vấn sẽ được sử dụng. Liệu AI có thể trực tiếp loại một ứng viên chỉ vì người đó không nói một từ khóa chuyên môn nào đó?

Cách đánh giá có thể khác nhau tùy doanh nghiệp và nền tảng, nhưng nhìn chung, các cuộc phỏng vấn bằng AI hoặc video tự động sẽ được chấm điểm dựa trên một bộ tiêu chí riêng cho từng vị trí.

Chẳng hạn, một thợ hàn có thể được hỏi về các kỹ năng kỹ thuật hoặc chứng chỉ chuyên môn trong cuộc phỏng vấn của Ribbon, Arsham Ghahramani cho biết. Trong khi đó, một vị trí bán hàng có thể được chấm thêm tiêu chí về mức độ nhiệt tình.

AI sẽ phân tích video phỏng vấn để đánh giá ứng viên phù hợp với các tiêu chí đến đâu và chấm điểm. Điểm số cùng video phỏng vấn sẽ được chuyển cho nhà tuyển dụng. Song trên thực tế, nhiều video phỏng vấn có thể không bao giờ được con người xem lại.

Ophir Samson mô tả cách Greenhouse sử dụng AI trong phỏng vấn giống như một phần bổ sung cho hồ sơ xin việc. Công cụ này giúp xác định những ứng viên có điểm số cao, có thể bị bỏ sót giữa hàng núi hồ sơ ứng tuyển.

Theo Ophir Samson, phỏng vấn bằng AI không hẳn là câu chuyện lựa chọn giữa robot và con người. Với ứng viên, đó là lựa chọn giữa nguy cơ bị nhà tuyển dụng bỏ qua hoàn toàn, hoặc sử dụng cuộc phỏng vấn thông qua AI như một cơ hội để tăng khả năng được gặp người thật ở vòng tiếp theo.

“Đây thực sự là một thời điểm rất tệ với người tìm việc. Sơ yếu lí lịch của bạn có thể rơi vào một ‘hố đen’. Bạn phải cạnh tranh với hàng nghìn ứng viên khác, trong khi tất cả đều có thể dùng AI để viết sơ yếu lí lịch. Vì thế, ngay cả những ứng viên giỏi cũng rất khó nổi bật”, Ophir Samson nói.

Trải nghiệm của Tim Millard dường như phản ánh chính xác nhận định này.

Một năm sau khi bị sa thải, Tim Millard vẫn chưa tìm được công việc mới. Quá trình tìm việc kéo dài và đầy áp lực đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến tinh thần của Millard, thậm chí trở thành cảm hứng để anh viết một vở diễn độc thoại mang tên After Careful Consideration, ra mắt tại Liên hoan Atlanta Fringe hồi tháng 5.

Khi tham gia cuộc phỏng vấn vào lúc đêm muộn hồi tháng 1, Tim Millard không hề nghĩ đến sự tiện lợi của hình thức đó. Anh chỉ muốn “làm cho xong cái thứ kinh khủng này”.

“Trong thị trường việc làm hiện nay, cảm giác như bạn có hét lên đến đâu thì cũng chỉ đang hét vào khoảng không. Chẳng có ai nghe thấy bạn!”, Tim Millard bình luận.