Pin natri-ion sắp mạnh bằng pin lithium

Một đánh giá từ nhóm nghiên cứu từ Đại học Nam Phi, Đại học Bahir Dar (Ethiopia) và Đại học Thượng Hải (Trung Quốc) chỉ ra quá trình phát triển công nghệ pin natri-ion đang diễn ra nhanh hơn so với dự đoán của nhiều chuyên gia.

Youtuber chuyên về xe điện The Electric Viking dẫn một thông số quan trọng từ đánh giá: mật độ năng lượng của các nguyên mẫu pin natri-ion đã ở rất sát mức 200Wh/kg.

Sản phẩm thương mại chưa vượt qua ranh giới trên. Chẳng hạn NaXtra do “ông lớn” CATL sản xuất mới được 175Wh/kg – gần với pin LFP thông thường (thường có công suất 160 - 180 Wh/kg).

Ước tính đến năm 2026, giá thành pin natri-ion còn khoảng 50 - 56 USD/kWh – tiệm cận mức xấp xỉ 52- 55 USD/kWh của pin LFP. Chi phí sản xuất thấp hơn có thể giúp giảm giá xe điện, hệ thống pin lưu trữ tại gia lẫn hệ thống dự phòng quy mô lớn.

“Natri hiện diện ở khắp nơi. Chúng rẻ, phân bố đều trên toàn cầu, lại không đi kèm những vấn đề phức tạp về địa chính trị như lithium, niken hay cobalt”, theo The Electric Viking.

Khoảng cách sắp được xóa bỏ

Lâu nay công nghệ pin natri-ion chủ yếu chỉ được xem như giải pháp dành cho xe máy điện hoặc hệ thống lưu trữ năng lượng cố định, thay vì là lựa chọn thực tiễn cho ô tô điện chở khách thông dụng.

Tuy nhiên hiện nay khoảng cách về hiệu suất đã được thu hẹp đáng kể, khiến pin natri-ion tăng cơ hội ứng dụng rộng rãi trong lĩnh vực giao thông vận tải. Công nghệ hứa hẹn đem lại nhiều ưu điểm chẳng hạn cho phép sử dụng bộ thu dòng điện bằng nhôm thay vì đồng, duy trì nhiệt độ ổn định. Theo CATL, loại pin này vẫn duy trì được 90% công suất ở nhiệt độ -40^oC.

Nếu xu hướng cải tiến tiếp diễn, pin natri-ion đủ sức kéo giảm giá xe điện cỡ nhỏ và trung bình, đồng thời tăng cường giải pháp dự phòng điện năng cho hộ gia đình, doanh nghiệp hay đơn vị cung cấp dịch vụ tiện ích khi gặp tình trạng mất điện hoặc điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt.

Dù vô cùng hứa hẹn, loại pin này còn vài nhược điểm chưa thể giải quyết: mức độ tự xả điện cao hơn, ứng suất cơ học gia tăng do kích thước ion natri lớn hơn, chuỗi cung ứng vật liệu natri đạt chuẩn pin vẫn ở giai đoạn sơ khai.

Tiến bộ ở thời điểm hiện tại

Công nghệ pin natri-ion đã bước vào giai đoạn sản xuất. Bên cạnh CATL bắt đầu sản xuất hàng loạt NaXtra, BYD cùng các công ty khác cũng tham gia cuộc đua. Đặc biệt nền tảng pin natri-ion thế hệ mới nhất của BYD đạt độ bền kỷ lục lên tới 10.000 chu kì sạc, phiên bản thương mại thông thường cũng duy trì ổn định từ 4.000 đến 6.000 chu kì, đảm bảo thời gian vận hành 8 - 10 năm.

Phía giới nghiên cứu vẫn đang nỗ lực cải tiến cả chất điện phân lẫn vật liệu điện cực nhằm tăng độ dẫn ion và duy trì độ ổn định. Lộ trình mục tiêu là đạt mật độ năng lượng 200 Wh/kg vào năm 2028.

Nếu pin natri-ion trở thành giải pháp khả thi cho nhà sản xuất ô tô và công ty năng lượng, công nghệ này có thể giúp giảm bớt áp lực lên các chuỗi cung ứng vốn đang phụ thuộc nhiều vào lithium, đồng thời đem lại cho người mua nhiều lựa chọn hơn về giá cả.

Ở giai đoạn đầu chất lượng có thể không đồng đều, tùy thương hiệu và quy trình thử nghiệm, làm dấy lên lo ngại về độ tin cậy. Các đơn vị sản xuất cần tối ưu hóa công nghệ, triển khai dịch vụ hậu mãi chu đáo để kịp thời hỗ trợ khắc phục sự cố, từng bước tạo dựng lòng tin.

Thương mại hóa và ứng dụng thực tế

Thị trường pin natri-ion không còn là lí thuyết mà đã ghi nhận những đơn hàng và sản phẩm thực tế.

Đầu năm 2026, mẫu phương tiện thương mại đầu tiên sử dụng pin natri-ion hợp tác giữa Changan Automobile với CATL chính thức ra mắt. Khối pin cho quãng đường di chuyển 350 - 500 km tùy dòng xe.

Ở lĩnh vực lưu trữ năng lượng quy mô lớn, CATL vừa kí thỏa thuận cung cấp 60 GWh pin natri-ion cho công ty Hyperstrong nhằm phục vụ lưới điện và lưu trữ năng lượng tái tạo.

Tại Việt Nam, công ty khởi nghiệp Alternō giới thiệu hệ thống pin lưu trữ Alternō E sử dụng thành phần chính từ muối và vật liệu vô cơ, mở ra giải pháp lưu trữ điện dài hạn an toàn không phụ thuộc lithium.

Nhìn chung 2026 đóng vai trò là “năm bản lề” chứng kiến nhiều đột phá của công nghệ pin natri-ion. Vài năm tới quá trình thương mại hóa sẽ diễn ra mạnh mẽ song song với cải thiện chất lượng, biến loại pin này thành đối thủ đáng gờm của pin lithium.