Bộ KH-ĐT: Quản lý nhà nước về ĐKKD vẫn theo lối mòn cũ như nhiều năm trước

Kinh tế - đầu tư - dự án - Ngày đăng : 12:02, 23/08/2017

Tại phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật của Chính phủ, báo cáo của Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH-ĐT) đã đề xuất bỏ 1.930 yêu cầu, điều kiện về kinh doanh được cho là những giấy phép con cản trở doanh nghiệp lâu nay.

Bộ KH-ĐTđề nghị bãi bỏ toàn bộ hoặc một phần 302 điều kiện về tài chính. Ngoài ra, 85 điều kiện kinh doanh về địa điểm và 1.336 điều kiện về năng lực sản xuất, 127 điều kiện về phương thức kinh doanh, 80 điều kiện về quy hoạch... được đề xuất bỏ toàn bộ.

Ngoài ra, các điều kiện kinh doanh khác liên quan đến vấn đề nhân lực (trừ một số nghề thực sự đòi hỏi trình độ, kinh nghiệmnhư nghề y, nghề kiểm toán) và một số điều kiện có nội dung không phù hợp khác, Bộ này cũng kiến nghị bãi bỏ toàn bộ hoặc một phần.

"Việc xây dựng các điều kiện kinh doanh phải trên cơ sở yêu cầu của thực tiễn và tham khảo tiêu chuẩn, thông lệ tốt của Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD)", Bộ KH-ĐT nêu quan điểm.

Tổng hợp của Bộ KH-ĐT cho thấy các điều kiệnkinh doanh đang quy định ở nhiều văn bản khác nhau rất đa dạng, phức tạp, chồng chéo về phạm vi quản lý, rất nhiều thủ tục quy định ở các nghị định, thông tư, quyết định. Hiện có 4.284 yêu cầu, điều kiện đầu tư kinh doanh trong 243 ngành nghề thuộc phạm vi quản lý của 15 bộ, được quy định ở 237 văn bản quy phạm pháp luật, gồm 66 luật, 3 pháp lệnh, 162 nghị định, 3 hiệp định.

Theo Bộ KH-ĐT, hệ thống các quy định về điều kiện kinh doanh hiện hành còn nhiều bất cập như: các điều kiện tạo ra rào cản bất hợp lý đối với đầu tư, gia nhập thị trường, làm hạn chế số lượng doanh nghiệp đăng ký mới; tạo nhiều rủi ro lớn cho doanh nghiệp trong quá trình hoạt động; giảm động lực đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp; giảm năng suất và giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp và nền kinh tế; nhiều điều kiện không rõ ràng, tạo ra cơ hội cho sự tùy tiện và nhũng nhiễu của một số cán bộ thực thi công vụ.

“So sánh với các tiêu chuẩn của OECD, chất lượng thể chế về kinh doanh của Việt Nam còn thấp và đang góp phần làm giảm năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong cuộc cạnh tranh kinh tế toàn cầu đang diễn ra quyết liệt hiện nay”, Bộ KH-ĐT nêu rõ.

Nguyên nhân của tình trạng này được Bộ KH-ĐT nhìn nhận là do chưa có sự thay đổi tư duy và nhận thức về vai trò và ý nghĩa của điều kiện đầu tư kinh doanh. Quản lý nhà nước về kinh doanh vẫn theo lối mòn cũ, vẫn theo tư duy kiểm soát và tiền kiểm. Có sự nhầm lẫn giữa các quy định về quy mô, số lượng và hiệu quả quản lý nhà nước. Bên cạnh đó, các quy định hiện hành về kiểm soát chất lượng quy định điều kiện kinh doanh không được thực thi hoặc chưa được thực thi đúng và đầy đủ.

Cùng với việc bãi bỏ các điều kiện kinh doanh, Bộ KH-ĐT đề xuất thay đổi cách thức quản lý kinh doanh theo tiêu chuẩn, thông lệ tốt của OECD. Cụ thể, thay các điều kiện có tính chất tiền kiểm bằng các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về an toàn với các tài liệu hướng dẫn tuân thủ chi tiết, rõ ràng để giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật, bảo đảm hiệu quả quản lý nhà nước.

“Chuyển phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm, cho phép doanh nghiệp tự kiểm tra sản phẩm và công bố hợp chuẩn, hợp quy, Nhà nước kiểm tra ngẫu nhiên để bảo đảm tuân thủ pháp luật; triệt để áp dụng công nghệ quản lý theo hướng quản lý rủi ro để nâng cao hiệu quả và giảm chi phí…”, Bộ này nêu.

Trong khi đó, báo cáo của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ nêu kết quả rà soát bước đầu và lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp về điều kiện kinh doanh trong 3 lĩnh vực: công thương, giao thông vận tải và khoa học và công nghệ.

Qua rà soát từng điều kiện cụ thể trong 3 lĩnh vực này, VCCI kiến nghị: bỏ 56 điều kiện và sửa đổi 4 điều kiện của 5/28 ngành nghề kinh doanh có điều kiện thuộc lĩnh vực của Bộ Công Thương; bỏ 27 điều kiện và sửa đổi 4 điều kiện của 4/29 ngành nghề thuộc lĩnh vực của Bộ Giao thông vận tải; bỏ 13 điều kiện và sửa đổi 5 điều kiện của 5/8 ngành nghề thuộc lĩnh vực của Bộ Khoa học và Công nghệ.

Trước đó, VCCI cũng báo cáo rằng hiện có tổng cộng 5.917 điều kiện kinh doanh trong 243 lĩnh vực.VCCI và Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trungương đưa ra các số liệu khác nhau donghiên cứudựa trên các tiêu chí, phạm vi rà soát và cách tiếp cận khác nhau.

Kết luận vấn đề này, Thủ tướng yêu cầu các bộ nghiên cứu các kết quả rà soát nói trên, chủ động tự rà soát để sửa đổi hoặc đề nghị sửa đổi, cắt giảm các điều kiện đầu tư kinh doanh chưa hợp lý, không cần thiết. Các bộ, ngành phải chủ động phối hợp với Bộ KH-ĐT, VCCI, lấy ý kiến doanh nghiệp, nhà đầu tư để tạo sự đồng thuận về các kiến nghị sửa đổi.

Thủ tướng cũng yêu cầu xây dựng một nghị định hoặc chỉ thị của Thủ tướng về kiểm soát điều kiện đầu tư kinh doanh.

Trước đó, Chính phủ vừa yêu cầu các bộ ngành rà soát lại các điều kiện kinh doanh theo nguyên tắc thị trường của OECD, đề xuất bãi bỏ các điều kiện hạn chế cạnh tranh. Được biết, OECD gồm các nước có nền kinh tế phát triển trên thế giới như Mỹ, Canada và các nước Tây Âu. Theo các chuyên gia, OECD đã đặt ra tiêu chí chuẩn mực nhất về chất lượng văn bản quy phạm pháp luật.

Hoài Phong

Trí Lâm