Ngân hàng số hóa chấm điểm tín dụng và xu hướng cho vay mới
Xu hướng cho vay trên thế giới không còn phụ thuộc hoàn toàn vào lịch sử tín dụng, mà ngày càng dựa trên dòng tiền thực tế, hành vi chi tiêu, thậm chí cả dữ liệu di chuyển cá nhân.
Tại tọa đàm “Tăng cường năng lực quản trị rủi ro, nâng cao chất lượng tín dụng với mô hình xếp hạng, chấm điểm tín dụng áp dụng công nghệ mới” ngày 30.7, TS Nguyễn Quốc Hùng - Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) nhấn mạnh yêu cầu đảm bảo an toàn tín dụng và quản trị rủi ro là nhiệm vụ then chốt của các ngân hàng.
Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ AI, machine learning và phân tích dữ liệu lớn (big data)... ông Hùng cho rằng việc chuẩn hóa, mở rộng và chia sẻ dữ liệu sẽ giúp các tổ chức tín dụng tối ưu hóa quy trình chấm điểm tín dụng, tự động hóa quy trình xếp hạng, từ đó nâng cao độ chính xác khi đánh giá khách hàng và quản lý nợ.
“Điều này không chỉ giúp các tổ chức đưa ra quyết định nhanh chóng và chính xác hơn, mà còn nâng cao khả năng quản trị rủi ro và cải thiện năng lực cạnh tranh”, ông Hùng nói.
Chia sẻ góc nhìn quốc tế, bà Phạm Thị Thanh Huyền, quản lý Chương trình từ IFC, cho biết nhiều nước đã kết hợp thành công dữ liệu tín dụng truyền thống với dữ liệu phi tín dụng như hóa đơn sinh hoạt, thói quen chi tiêu, vị trí, mạng xã hội…
Bà Huyền ấy ví dụ điển hình như Grab tại Nhật Bản hay Silk tại Indonesia đã mở rộng cho vay đến nhóm chưa có lịch sử tín dụng ngân hàng chính nhờ vào nguồn dữ liệu thay thế này.
Theo đó, IFC khuyến nghị Việt Nam nên phát triển một nền tảng dữ liệu chuẩn hóa, trong đó CIC đóng vai trò đầu mối thu thập, xử lý để cung cấp điểm tín dụng toàn diện hơn.
Đồng quan điểm, ông Ankit Khandelwal, Giám đốc cấp cao của FICO, cho biết nhiều ngân hàng quốc tế đã tận dụng dữ liệu viễn thông, hành vi kỹ thuật số để mở rộng tệp khách hàng.
Ông dẫn chứng mô hình Ultra FICO Score tại Mỹ hay các mô hình ở Mexico, Indonesia đã giúp hàng triệu người tiếp cận vốn dễ dàng hơn mà vẫn kiểm soát tốt rủi ro.
“Với xu thế cho vay số, quy trình phê duyệt ngày càng tự động hóa, đòi hỏi việc phân tích dữ liệu và đánh giá rủi ro phải thông minh, linh hoạt. Mô hình kết hợp dữ liệu truyền thống và dữ liệu thay thế giúp lượng hóa rủi ro chính xác hơn”, ông Ankit Khandelwal nói.
Từ thực tiễn doanh nghiệp, ông Trương Đức Phú, Trưởng phòng Xếp hạng tín dụng CIC cho biết CIC đang quản lý dữ liệu của hơn 53 triệu khách hàng, bao phủ gần như toàn bộ nhu cầu vay vốn cá nhân và doanh nghiệp.
Dù vậy, tỷ lệ báo cáo tín dụng sử dụng kết quả chấm điểm mới đạt khoảng 22 - 29%. CIC kêu gọi các tổ chức tín dụng đẩy mạnh tích hợp sản phẩm giá trị gia tăng, đồng thời kiến nghị hoàn thiện hành lang pháp lý để khai thác dữ liệu thay thế, phát triển tín dụng minh bạch, hiện đại.
Ông Phạm Tiến Dũng, Phó thống đốc Ngân hàng Nhà nước cũng đánh giá cao xu hướng tận dụng dữ liệu phi tài chính.
Theo ông Dũng, xu hướng cho vay trên thế giới không còn phụ thuộc hoàn toàn vào lịch sử tín dụng, mà ngày càng dựa trên dòng tiền thực tế, hành vi chi tiêu, thậm chí cả dữ liệu di chuyển cá nhân. Đây là hướng đi Việt Nam hoàn toàn có thể tiếp cận.
“Đánh giá khách hàng online, quản trị rủi ro online là xu hướng không thể đảo ngược. Ngân hàng nào không ứng dụng công nghệ số, không cập nhật công nghệ tiên tiến thì sẽ đứng ngoài cuộc chơi", ông Dũng nêu.
Phó thống đốc Dũng cho rằng việc thúc đẩy cho vay trực tuyến là nhiệm vụ quan trọng, được xác định xuyên suốt từ sớm. Điều kiện tiên quyết để thực hiện thành công là phải chấm điểm tín dụng online, quản trị rủi ro online và xếp hạng doanh nghiệp trực tuyến.
Để hiện thực hóa chủ trương này, NHNN đã ban hành Thông tư 12/2024/TT-NHNN chính thức cho phép các tổ chức tín dụng cho vay online với hạn mức ban đầu là 100 triệu đồng. Hạn mức này sẽ tiếp tục được nghiên cứu để điều chỉnh phù hợp hơn với thực tiễn, đặc biệt với các trường hợp vay cầm cố sổ tiết kiệm.
Phó thống đốc NHNN chỉ đạo CIC cần thay đổi mạnh mẽ cách tiếp cận. Thay vì chỉ là đơn vị cung cấp dữ liệu thô, CIC phải trở thành đơn vị cung cấp các sản phẩm tín dụng hoàn chỉnh, qua đó giúp tăng hiệu quả và độ tin cậy trong công tác thẩm định của các tổ chức tín dụng.
Ông Dũng ví von: “CIC cần phục vụ cho các ngân hàng "bữa ăn dữ liệu hoàn chỉnh", sẵn sàng khai thác ngay mà không mất công chế biến”.