GMARS - ‘quái thú’ có hỏa lực gấp đôi HIMARS vừa khai hỏa thành công
Tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin (Mỹ) và Rheinmetall (Đức) thông báo hệ thống pháo phản lực cơ động toàn cầu GMARS đang được thử nghiệm thực địa tại thao trường White Sands (Mỹ).
Theo TWZ, đây là giai đoạn đánh giá khả năng tác chiến trong điều kiện thực tế sau khi GMARS (Global Mobile Artillery Rocket System) được ra mắt tại triển lãm quốc phòng Eurosatory 2024 tại Paris.
Hệ thống này được kỳ vọng sẽ đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của NATO về hỏa lực chính xác, cơ động và tầm xa trên chiến trường hiện đại.
Cấu hình công nghệ vượt trội
GMARS được phát triển dựa trên nền tảng xe vận tải chiến thuật Rheinmetall HX 8×8, tích hợp bệ phóng 2 pod có khả năng sử dụng toàn bộ chủng đạn thuộc họ MLRS (MLRS Family of Munitions - MFOM), bao gồm GMLRS (tầm bắn trên 70km) - rocket dẫn đường tiêu chuẩn, ER GMLRS (150km) - phiên bản tầm xa, ATACMS (300km) - tên lửa chiến thuật mặt đất và PrSM (trên 400km) - tên lửa đạn đạo chính xác thế hệ mới.
Ngoài ra, hệ thống còn được thiết kế để tương thích trong tương lai với tên lửa hành trình và các loại đạn thông minh khác. Điều này cho phép GMARS đảm nhiệm nhiều vai trò tác chiến từ tấn công sâu, áp chế phòng không, phản pháo, cho tới đánh chặn các mục tiêu thời gian ngắn.
GMARS được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực tích hợp với khả năng dẫn đường kép (GPS và quán tính), cho phép bắn chính xác vào cả mục tiêu tĩnh lẫn mục tiêu di chuyển.
Điểm đặc biệt là xe không cần giá chống hay thiết bị ổn định khi khai hỏa, giúp rút ngắn thời gian chuẩn bị và tăng khả năng cơ động trong các tình huống chiến đấu khẩn cấp.
Chức năng “bắn - rút” (shoot and scoot) được tối ưu hóa, cho phép khai hỏa và rời khỏi vị trí trước khi đối phương kịp phản pháo, giảm thiểu nguy cơ bị phát hiện và tiêu diệt bởi radar phản pháo hoặc UAV cảm biến.
Cấu hình tác chiến của GMARS nặng dưới 40 tấn, tốc độ tối đa đạt 100km/giờ với tầm hoạt động lên đến 700km. Kích thước cơ bản gồm chiều rộng 2,5m, cao 3,9m, dài 9,8 m, phù hợp với tiêu chuẩn giao thông quân sự châu Âu, dễ vận chuyển bằng tàu hỏa, phà quân sự RORO và các phương tiện hậu cần hiện có.
Cabin được thiết kế bọc thép, chứa hai thành viên kíp xe và một ghế dự phòng. Xe tích hợp cần cẩu tự động nạp đạn, hoạt động được cả ban đêm và trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt mà không cần thiết bị phụ trợ từ bên ngoài.
Ưu thế chiến thuật
GMARS được thiết kế như một hệ thống pháo binh chiến dịch, lấp khoảng trống giữa pháo nòng truyền thống và vũ khí tấn công tầm xa từ không quân. Trong chiến tranh cường độ cao, hệ thống có thể tấn công trung tâm chỉ huy, kho hậu cần, trạm radar, trận địa phòng không và các mục tiêu có giá trị cao ở sâu trong lãnh thổ đối phương.
Đặc biệt, hệ thống vẫn duy trì hoạt động ổn định trong môi trường bị gây nhiễu GPS nhờ điều hướng quán tính, đảm bảo khả năng tác chiến trong không gian điện từ bị từ chối. Tốc độ cơ động cao phù hợp với chiến tranh cơ động hiện đại, trong đó hỏa lực cần liên tục thay đổi vị trí để duy trì ưu thế và tránh bị triệt tiêu.
GMARS chia sẻ mức độ tương đồng cao về cấu kiện và hệ thống với HIMARS và M270, cho phép NATO tận dụng chuỗi cung ứng hiện có, rút ngắn thời gian đào tạo và dễ tích hợp trong tác chiến hợp quân binh chủng. Điều này mang lại hiệu quả đáng kể trong các chiến dịch đa quốc gia, nơi tính tương tác giữa các lực lượng là yếu tố then chốt.
Bệ phóng GMARS dạng mô đun, dễ tích hợp các thế hệ vũ khí mới, cảm biến tiên tiến hoặc hệ thống chỉ thị mục tiêu trong tương lai. Đây là điểm then chốt để đảm bảo GMARS không bị lạc hậu khi môi trường tác chiến và công nghệ liên tục thay đổi.
Thử nghiệm và lộ trình triển khai
Thử nghiệm thực địa đầu tiên diễn ra với hai quả GMLRS đầu đạn đơn thể bắn ở tầm trung, đạt yêu cầu về độ chính xác và tốc độ triển khai. Lockheed Martin xác nhận các bước thử nghiệm tiếp theo sẽ được tiến hành trong điều kiện khắc nghiệt hơn để đánh giá độ tin cậy toàn diện.
Trước đó, vào đầu năm 2025, Lockheed Martin và Rheinmetall đã tổ chức một hội nghị quốc tế tại châu Âu với sự tham dự của đại diện quốc phòng từ 14 quốc gia. Sự kiện bao gồm giới thiệu kỹ thuật, tham quan nhà máy và thảo luận chuyên sâu về vai trò của hỏa lực chính xác tầm xa trong chiến tranh tương lai. Trình diễn bắn đạn thật quy mô lớn dự kiến sẽ diễn ra vào mùa hè 2025.
Tướng Ben Hodges (nguyên chỉ huy lục quân Mỹ tại châu Âu) nhấn mạnh tại sự kiện: “GMARS là lựa chọn thiết yếu trong môi trường chiến tranh hiện đại, nơi pháo binh truyền thống không còn đủ sức đáp ứng các yêu cầu tác chiến nhanh, chính xác và linh hoạt”.
Khả năng sản xuất GMARS tại châu Âu giúp tăng tốc độ giao hàng so với HIMARS vốn đang quá tải đơn hàng. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các nước NATO đang tìm kiếm giải pháp thay thế nhanh, mạnh, tương thích với kho đạn hiện hữu.
GMARS hiện là một trong những hệ thống pháo phản lực có hỏa lực lớn nhất trong cấu hình xe bánh lốp, vượt trội HIMARS khi mang được gấp đôi số đạn. Đây là yếu tố tạo lợi thế cạnh tranh trước các dòng hệ thống đang được Hàn Quốc, Pháp và một số quốc gia khác phát triển.
Dù chưa rõ quốc gia nào sẽ là khách hàng đầu tiên, nhưng với bối cảnh an ninh châu Âu ngày càng phức tạp và nhu cầu tăng cường pháo binh chính xác, GMARS đang nổi lên như một lựa chọn công nghệ đáng chú ý trong chiến lược tác chiến hỏa lực NATO thời kỳ mới.