Tín chỉ carbon hôm nay (5.8): Ba lý do khiến thị trường tín chỉ carbon nóng lại
Sự quan tâm của các nhà đầu tư đối với tín chỉ carbon đang đạt đến mức độ chưa từng có. Điều gì đã thay đổi và tại sao lúc này lại là thời điểm then chốt?
Hoạt động đầu tư vào tín chỉ carbon đang rất sôi động
Thoạt nhìn, thị trường tín chỉ carbon có vẻ đang trải qua những năm tháng không mấy thuận lợi. Sự tăng trưởng mạnh mẽ trong việc sử dụng tín chỉ carbon vào đầu thập niên đã chậm lại gần đây, mặc dù khối lượng hủy tín chỉ đã âm thầm leo lên mức kỷ lục trong nửa đầu năm 2025.
Tuy nhiên, việc chỉ tập trung vào con số hủy tín chỉ carbon có thể khiến chúng ta bỏ lỡ một xu hướng quan trọng hơn. Hoạt động đầu tư đang rất sôi động.
Theo số liệu từ MSCI Carbon Markets, lượng vốn được huy động để đầu tư vào các hoạt động tín chỉ carbon từ 2021 đến 2024 cao gấp ba lần so với ba năm trước đó. Năm 2025 đang trên đà trở thành năm kỷ lục. Và theo chuyên gia Oliver Forster viết trên trang Quản lý tài nguyên môi trường (Environmental Resources Management), có 3 lý do cơ bản.
Hiệp định Paris thúc đẩy bùng nổ
Lý do đầu tiên và có lẽ quan trọng nhất chính là Điều 6 của Hiệp định Paris. Được hoàn thiện vào năm ngoái, Điều 6 cung cấp khung pháp lý cho các quốc gia hợp tác nhằm đạt được các mục tiêu khí hậu quốc gia thông qua việc sử dụng tín chỉ carbon. Đây có thể là một bước ngoặt lịch sử.
Để hiểu được quy mô tiềm năng, hãy nhìn vào Cơ chế Phát triển Sạch (Clean Development Mechanism) - cơ chế tín chỉ carbon chính của Liên Hợp Quốc dưới Nghị định thư Kyoto.
Trong suốt thời gian hoạt động, Cơ chế Phát triển Sạch đã thu hút hơn 300 tỉ USD đầu tư vào các dự án tín chỉ carbon - trung bình khoảng 15 tỉ USD mỗi năm, với những năm đỉnh cao có thể còn cao hơn nhiều.
So sánh với quy mô hiện tại của thị trường tín chỉ carbon, các khoản đầu tư dự án toàn cầu được ước tính chỉ khoảng 6 tỉ USD trong năm 2023. Ngay cả khi việc áp dụng Điều 6 tương đối khiêm tốn so với Cơ chế Phát triển Sạch, thị trường carbon vẫn có khả năng tăng trưởng mạnh mẽ.
Những dấu hiệu ban đầu cho thấy Điều 6 sẽ thúc đẩy thị trường carbon rất khả quan. Hơn 100 quốc gia đã bày tỏ ý định sử dụng Điều 6, gồm cả Liên minh châu Âu. Đầu tháng 7, Ủy ban châu Âu đã đề xuất cho phép sử dụng hạn chế các tín chỉ carbon chất lượng cao theo Điều 6 cho các mục tiêu khí hậu 2040 của EU.
Các nước thức tỉnh
Lý do thứ hai phần nào là kết quả của lý do đầu tiên. Việc có Điều 6 của Hiệp định Paris dường như đã đánh thức các chính phủ nhận ra tiềm năng của thị trường carbon trong việc hỗ trợ cả chính sách khí hậu và tăng trưởng kinh tế.
Kể từ cuộc khủng hoảng tài chính 2008, các chính phủ đã thể hiện sự quan tâm không mấy nhiệt tình đối với tín chỉ carbon. Điều đó đã thay đổi gần đây. Ví dụ, EU đã thông qua luật "Loại bỏ Carbon và Canh tác Carbon" vào cuối năm ngoái. Luật này thiết lập khung pháp lý toàn EU để chứng nhận việc loại bỏ carbon, gồm việc cô lập CO2 dài hạn trong rừng, các cấu trúc địa chất và sản phẩm. Tháng 7, Chính phủ Anh công bố kế hoạch đưa tín chỉ loại bỏ carbon vào hệ thống giao dịch phát thải của mình.
Hành động không chỉ giới hạn ở châu Âu. Nhật Bản cho phép sử dụng tín chỉ carbon được cấp thông qua Cơ chế Tín dụng Nhật Bản trong thị trường carbon nội địa, sẽ trở thành bắt buộc vào năm tới. Thực tế, các quốc gia đa dạng như Singapore, Trung Quốc, Brazil, Kenya và Indonesia đều đã thực hiện các bước chính sách cho thấy tín chỉ carbon là một phần trong kế hoạch khí hậu của họ.
Với vai trò trung tâm của các chính phủ trong việc mở rộng quy mô thị trường cho mọi thứ từ điện thoại di động đến tấm pin mặt trời, sự quan tâm của chính phủ thường báo hiệu quy mô tương lai và các nhà đầu tư tinh mắt dường như đang chú ý đến điều này.
Minh định được tín chỉ carbon
Lý do thứ ba là chúng ta hiện có cái nhìn rõ ràng hơn bao giờ hết về tín chỉ carbon chất lượng cao trông như thế nào.
Thiếu chất lượng là một trong những chỉ trích chính đối với thị trường carbon và là nguyên nhân một phần gây ra sự chậm lại trong tăng trưởng sử dụng tín chỉ carbon từ năm 2023. Kể từ đó, một trong những đặc điểm xác định của thị trường carbon là sự ám ảnh với việc theo đuổi chất lượng cao hơn.
Sự ám ảnh đó giờ đây có vẻ đã mang lại kết quả. Có thể nói, kết quả nổi bật nhất là sự trỗi dậy của các cơ quan xếp hạng, cho phép cả nhà đầu tư tín chỉ carbon và người mua tín chỉ hiểu được chất lượng và rủi ro một cách chi tiết mới.
Hội đồng Toàn vẹn cho Thị trường Carbon Tự nguyện cũng đã đi một chặng đường trong việc xác định ngưỡng chất lượng tối thiểu trên các thị trường carbon với Nguyên tắc Carbon Cốt lõi của mình.
Điều đặc biệt thú vị khá oái oăm về chất lượng của tín chỉ carbon là: Một khi được xác định thước đo chất lượng, người ta càng thấy rõ ràng rằng các dự án tín chỉ carbon không đáp ứng đủ chất lượng.
Thông thường, ít hơn một phần năm các dự án được xếp hạng đạt được mức chất lượng mà hầu hết người mua tín chỉ carbon coi là chấp nhận được. Điều này không thoát khỏi sự chú ý của các nhà đầu tư, những người nhìn thấy cơ hội tài chính trong việc tạo ra thế hệ tiếp theo của nguồn cung chất lượng cao.