Google tự huyễn về những cú nhấp chuột của người dùng

Google khẳng định rằng tổng lượng nhấp chuột tự nhiên (organic click) từ công cụ tìm kiếm của họ tới các trang web đã “tương đối ổn định” so với cùng kỳ năm ngoái và chất lượng nhấp chuột trung bình còn tăng nhẹ.

Google phủ nhận

Phó chủ tịch Google và Giám đốc Bộ phận Tìm kiếm, Liz Reid viết trên blog: “Dữ liệu này trái ngược với những báo cáo từ bên thứ ba vốn đưa ra các nhận định sai lệch rằng lưu lượng truy cập đang sụt giảm nghiêm trọng - thường dựa trên các phương pháp đo lường không chính xác, ví dụ rời rạc hoặc là những biến động xảy ra trước khi các tính năng AI được triển khai trong Tìm kiếm”.

Dù Google không công bố dữ liệu cụ thể để chứng minh các kết luận của mình, thì ngay cả khi giả định rằng những tuyên bố của Google là đúng, điều đó cũng không có nghĩa AI không gây tác động.

Bản thân Google cũng phải thừa nhận điều này, khi bà Reid thừa nhận rằng “xu hướng người dùng đang làm thay đổi lưu lượng truy cập đến các trang khác nhau, dẫn đến giảm lưu lượng cho một số trang và tăng lưu lượng cho các trang khác”.

Từ “một số” ở đây mang hàm ý rất lớn, vì Google không chia sẻ dữ liệu về số lượng trang đang tăng hay giảm lưu lượng. Và dù các chatbot như ChatGPT rõ ràng đang có lượng truy cập tăng mạnh trong những tháng gần đây, điều đó không đồng nghĩa các nhà xuất bản trực tuyến không đang bị ảnh hưởng.

Trong nhiều năm, Google đã thay đổi công cụ tìm kiếm để trả lời trực tiếp nhiều câu hỏi ngay trên trang kết quả tìm kiếm. Giờ đây, họ làm điều đó thông qua tính năng “Tổng quan AI” (AI Overviews) xuất hiện ở đầu trang kết quả. Google cũng cho phép người dùng tương tác với chatbot AI cho một số truy vấn. Tuy nhiên, Google phủ nhận việc những điều này đang làm thay đổi đáng kể bức tranh tìm kiếm. Thay vào đó, họ cho rằng người dùng đang chuyển hướng tìm kiếm sang các trang web khác.

Reid giải thích: “Ngày càng có nhiều người tìm đến và nhấp chuột vào các trang web có diễn đàn, video, podcast và các bài đăng nơi họ có thể nghe thấy những tiếng nói chân thực và các góc nhìn trực tiếp”.

Đọc giữa các dòng, có vẻ như Google.com không còn là điểm dừng đầu tiên của người dùng trên internet ngày nay nữa. Ngay từ năm 2022, một giám đốc của Google đã nói rằng các mạng xã hội như TikTok và Instagram đang lấn sân các sản phẩm cốt lõi của Google như Tìm kiếm và Bản đồ.

Thói quen của người dùng đã khác

Ông Prabhakar Raghavan, Phó chủ tịch cấp cao của Google khi đó (hiện là Giám đốc Công nghệ), từng nói: “Trong các nghiên cứu của chúng tôi, có tới gần 40% người trẻ, khi họ tìm kiếm địa điểm ăn trưa, không vào Google Maps hay Tìm kiếm. Họ vào TikTok hoặc Instagram”.

Google cũng từ lâu đã lo ngại rằng Amazon.com đang trở thành nơi người ta tìm kiếm đầu tiên cho các sản phẩm mua sắm trực tuyến, trong khi Reddit.com lại là nơi người ta tìm hiểu các chủ đề quan tâm.

Trong nhiều năm, công ty đã nỗ lực đưa ra các tính năng hấp dẫn với cả người tiêu dùng lẫn nhà bán lẻ để thu hút thêm người dùng đến với Google Shopping. Những nỗ lực đó gồm tích hợp giỏ hàng dùng chung, kiểm tra hàng tồn kho tại địa phương, trình tìm kiếm ưu đãi, mua sắm từ hình ảnh sản phẩm trên website và nhiều hơn thế nữa. Họ thậm chí đã cho phép hiển thị sản phẩm miễn phí cho các nhà bán hàng từ năm 2020.

Trong khi đó, khi người dùng phàn nàn rằng chất lượng kết quả tìm kiếm của Google đang giảm sút, công ty lại thấy nhu cầu quá lớn với Reddit đến mức họ buộc phải thêm bộ lọc “Reddit” để người dùng dễ thu hẹp kết quả truy vấn. (Giờ đây bộ lọc đó đã đổi tên thành “forums” - diễn đàn).

Do đó, có lẽ một phần trong lời phủ nhận của Google là đúng - không phải chỉ có AI đang giết chết tìm kiếm mà Tìm kiếm đã bắt đầu chết dần từ trước rồi.

Công ty nói rằng chất lượng nhấp chuột trung bình đã được cải thiện và Google đang gửi “nhiều nhấp chuột chất lượng hơn một chút” đến các trang web so với năm trước (Google định nghĩa nhấp chuột chất lượng là những nhấp chuột mà người dùng không quay lại nhanh - tức là họ ở lại và đọc). Tuy nhiên, Google không nói rõ mức tăng đó là bao nhiêu. Công ty chỉ nhấn mạnh rằng khi người dùng nhấp vào liên kết nguồn từ một phản hồi AI, họ có xu hướng tìm hiểu sâu hơn, do đó những cú nhấp chuột đó giá trị hơn.

Không chỉ vậy, Google còn vẽ nên viễn cảnh AI như một cơ hội cho các nhà xuất bản web tăng khả năng hiển thị, với lý do mà Reid viết rằng: “với AI Overviews, người dùng đang thấy nhiều liên kết hơn trên trang so với trước đây. Nhiều truy vấn hơn và nhiều liên kết hơn đồng nghĩa với nhiều cơ hội hơn để các trang web được xuất hiện và được nhấp vào”.

Tuy nhiên, theo các báo cáo, dù AI đang dần trở thành nguồn giới thiệu lưu lượng, thì nó vẫn chưa bù đắp được phần sụt giảm số lần nhấp. Một nghiên cứu gần đây từ Similarweb cho thấy tỷ lệ truy vấn tin tức trên web không dẫn đến bất kỳ cú nhấp chuột nào vào các trang tin đã tăng từ 56% (thời điểm Google triển khai AI Overviews vào tháng 5.2024) lên 69% vào tháng 5.2025.

Có vẻ như chính Google cũng nhận thức được xu hướng này, khi họ mới ra mắt một sản phẩm dành cho các nhà xuất bản, giúp họ kiếm tiền từ lượng truy cập đang dần cạn kiệt thông qua các hình thức không chỉ phụ thuộc vào quảng cáo, như thanh toán vi mô hoặc đăng ký nhận bản tin.

Việc Google đang cố gắng truyền thông theo hướng “AI không phải là dấu chấm hết cho lưu lượng truy cập tìm kiếm!” lúc này chỉ càng khiến tình hình trở nên ảm đạm hơn. Dường như Google đang muốn các nhà xuất bản tin vào điều ngược lại với những gì đập vào chính mắt họ như các biểu đồ, số liệu. Google muốn làm tất cả tin rằng Google vẫn gửi “hàng tỉ cú nhấp chuột đến các website mỗi ngày”.

Bùi Tú