Cách Tim Cook thuyết phục ông Trump tạm gác sản xuất iPhone ở Mỹ
Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh muốn Apple sản xuất iPhone ở Mỹ. Tim Cook đang làm tất cả những gì có thể để làm hài lòng ông Trump, nhưng không đáp ứng yêu cầu đó.
Hôm 6.8, Tim Cook (Giám đốc điều hành Apple) xuất hiện tại Nhà Trắng cùng Tổng thống Donald Trump để công bố kế hoạch chi khoảng 600 tỉ USD của công ty này trong vòng bốn năm tại Mỹ. Apple không công bố chiếc iPhone made-in-USA mà ông Trump mong muốn, nhưng Tim Cook lại có cơ hội nhấn mạnh lập trường của Apple về sản xuất tại Mỹ.
Một số bộ phận giá trị nhất của Apple, chẳng hạn kính và cảm biến nhận diện khuôn mặt, được sản xuất bởi các công ty Mỹ mà Apple đã hợp tác nhiều năm. Khâu lắp ráp cuối cùng chỉ là một phần nhỏ, dù rất quan trọng, trong quy trình sản xuất iPhone.
“Khâu lắp ráp cuối cùng mà ông tập trung chú ý, sẽ vẫn được thực hiện ở nơi khác trong một thời gian”, Tim Cook nói tại Phòng Bầu dục thuộc Nhà Trắng, theo hãng tin CNBC. Ông Trump có vẻ tạm thời hài lòng.
“Apple sản xuất nhiều linh kiện tại đây và chúng tôi đã trao đổi về điều đó. Toàn bộ hệ thống được thiết lập ở những nơi khác và đã như vậy từ lâu, xét về chi phí và nhiều yếu tố khác, nhưng tôi nghĩ chúng tôi có thể khuyến khích ông ấy (Tim Cook – PV) đủ để một ngày nào đó sẽ đưa chúng trở lại nước Mỹ”, Tổng thống Trump nói.
Các chuyên gia cho rằng thông báo của Tim Cook sẽ giúp Apple tránh bị ông Trump nhắm tới về vấn đề thuế quan. Trong buổi gặp công khai với báo chí, Tổng thống Mỹ tuyên bố chính quyền có kế hoạch áp thuế với chip nhập khẩu đến 100%, khiến giá chip tăng gấp đôi, nhưng Apple (vốn phụ thuộc vào hàng trăm loại chip khác nhau cho các thiết bị của mình) sẽ được miễn.
“Các CEO đang nhận ra rằng phải làm điều gì đó và phát hiện rằng nếu cho tổng thống một điều gì đó để khoe khoang mà không phá hủy công ty, thì vấn đề có thể biến mất trong một khoảng thời gian nhất định”, Peter Cohan, giáo sư chiến lược và khởi nghiệp tại Đại học Babson College (Mỹ), nhận định. Ông Peter Cohan từng viết các nghiên cứu tình huống về Apple.
Chiến thuật này đã hiệu quả. Cổ phiếu Apple tăng 5% hôm 6.8 và tăng thêm 3% ngày 7.8 (hiện ở mức 220,03 USD).
“Điều Tim Cook thể hiện trong nhiệm kỳ đầu tiên là sự khéo léo thực sự trong việc lèo lái Apple qua vùng nước đầy nguy hiểm. Tôi cho rằng thông báo này cực kỳ quan trọng về mặt biểu tượng, vì tổng thống đang tìm kiếm những tiêu đề nổi bật”, theo Nancy Tengler, Giám đốc điều hành Laffer Tengler Investments.
Laffer Tengler Investments là hãng quản lý tài sản và đầu tư, đang nắm giữ cổ phần tại Apple.
Apple khiến ông Trump hài lòng và tạm quên giấc mơ “sản xuất iPhone tại Mỹ”
Trọng tâm của thông báo từ Tim Cook là Chương trình Sản xuất tại Mỹ (American Manufacturing Program), mà Apple cho biết được thiết kế nhằm khuyến khích các công ty khác sản xuất linh kiện trong nước.
Bằng việc cam kết mua linh kiện và mở rộng quan hệ với các nhà cung cấp Mỹ, Apple có thể giúp họ có kỹ năng cũng như năng lực để mở rộng kinh doanh. Điều này cho phép Apple ghi nhận công lao trong việc hỗ trợ 450.000 việc làm tại các nhà cung cấp của mình.
Xem kỹ các thành viên của chương trình cho thấy Apple đang dựa vào một số đối tác lâu năm nhất. “Cha đẻ iPhone” cho biết các nhà cung cấp Mỹ của họ dự kiến sẽ sản xuất 19 tỉ chip cho các sản phẩm Apple trong năm nay - kết quả của quá trình hợp tác và đầu tư lâu dài chứ không thể xảy ra trong một sớm một chiều.
Ví dụ, Apple thông báo toàn bộ kính bảo vệ iPhone và Apple Watch sẽ do Corning sản xuất tại Mỹ, ở nhà máy thuộc bang Kentucky. Apple sẽ chi 2,5 tỉ USD cho nỗ lực này. Đó là động thái mang ý nghĩa rất lớn, vì dù iPhone có thể được lắp ráp tại Trung Quốc hoặc Ấn Độ, thì bề mặt mà người dùng trên toàn thế giới chạm vào sẽ được sản xuất ở Mỹ.
Tuy nhiên, Apple đã nhiều lần coi Corning là nhà cung cấp Mỹ then chốt. Kính cường lực của công ty này đã được sử dụng trên iPhone từ phiên bản đầu tiên năm 2007. Apple thường không cho phép các nhà cung cấp nói về quan hệ hợp tác của họ. Tuy nhiên, Jeff Williams (cựu giám đốc vận hành Apple) từng ca ngợi kính Corning vào năm 2017 khi hãng này nhận được khoản đầu tư từ Quỹ Sản xuất Tiên tiến của Apple. Gã khổng lồ công nghệ Mỹ tiếp tục rót thêm 250 triệu USD vào Corning năm 2019 và 45 triệu USD năm 2021.
Các nhà phân tích tỏ ra hoài nghi về khả năng hợp tác này sẽ cải thiện đáng kể doanh thu của Corning. Hôm 7.8, các nhà phân tích thuộc tập đoàn dịch vụ tài chính Morgan Stanley (Mỹ) viết rằng Corning “đã sản xuất 100% kính bảo vệ cho điện thoại và máy tính bảng của Apple”, đồng thời cho biết mảng kinh doanh kính của Corning mang tên Specialty Materials có giá trị khoảng 2 tỉ USD mỗi năm.
Apple còn nhấn mạnh về sự hợp tác với Coherent, nhà cung cấp lâu năm thiết bị laser cho phần cứng nhận diện khuôn mặt của họ, được sản xuất tại bang Texas. Morgan Stanley ước tính mảng kinh doanh này khoảng 100 triệu USD mỗi năm và cho biết Apple còn các lựa chọn khác như Lumentum, Sony.
Chưa hết, Apple sẽ mở rộng hợp tác với Texas Instruments để sản xuất chip tại bang Texas và Utah (Mỹ). Texas Instruments từ lâu đã cung cấp chip cho iPhone, chẳng hạn mạch điều khiển giao diện USB hoặc cấp nguồn cho màn hình.
Apple cũng sẽ hợp tác với Samsung Electronics (hãng cung cấp chính các linh kiện như màn hình iPhone) để triển khai “công nghệ mới mang tính đột phá trong sản xuất chip”, nhưng không tiết lộ chi tiết.
Ngoài ra, Apple tuyên bố sẽ hợp tác trực tiếp với các công ty trong chuỗi cung ứng bán dẫn, ngay cả khi họ thường bán dịch vụ hoặc sản phẩm cho các nhà cung cấp của Apple. Các đối tác khác của Apple gồm Applied Materials (tạo thiết bị sản xuất chip), GlobalFoundries (xưởng đúc chip), GlobalWafers America (cung cấp đĩa bán dẫn sản xuất tại Mỹ cho TSMC và Texas Instruments).
GlobalFoundries sản xuất chip cho Broadcom - hãng cung cấp chip không dây trên iPhone. Cả GlobalFoundries cùng Broadcom sẽ hợp tác với Apple để phát triển và sản xuất linh kiện 5G tại Mỹ.
Trong khi đó, Apple sẽ mua hàng triệu chip tiên tiến do TSMC sản xuất tại bang Arizona. Apple sẽ là khách hàng lớn nhất của TSMC (hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 thế giới của Đài Loan) tại bang này.
Tim Cook từng cùng cựu Tổng thống Joe Biden đến thăm nhà máy của TSMC năm 2022 và cam kết mua chip từ đây.
Apple còn thông báo sẽ đầu tư và trở thành khách hàng của Amkor tại nhà máy ở bang Arizona (Mỹ), nơi đóng gói và kiểm tra chip - công đoạn cuối cùng trước khi lắp vào máy tính.
Cuối cùng, Apple tiết lộ sẽ mở rộng các trung tâm dữ liệu cho trí tuệ nhân tạo (AI) tại bang North Carolina, Iowa, Nevada và Oregon. Apple từng nêu bật về các trung tâm này trong các cam kết chi tiêu trước đây.
Dù thông báo từ Apple khiến cổ phiếu các đối tác tăng giá, những nhà phân tích thuộc tập đoàn dịch vụ tài chính JPMorgan Chase (Mỹ) cảnh báo hôm 7.8 rằng “sự hợp tác mới và mở rộng này có thể không hoàn toàn tạo ra doanh thu cùng triển vọng gia tăng ở quy mô toàn cầu”.
Ông Trump lại có cách nhìn khác. “Ồ, tôi thích việc các bạn đang làm điều này”, Tổng thống Mỹ nói, sau khi đọc danh sách các cam kết của Apple.
“Chi phí để kinh doanh”
Apple gần như không phải lo lắng nhiều về việc ai sẽ giám sát công ty thực hiện các cam kết đó. Apple không công khai việc chi tiêu tại Mỹ và hầu hết nhà cung cấp của họ bị ràng buộc hợp đồng phải giữ bí mật thông tin. Apple cũng không báo cáo chi phí cuối cùng của các nhà máy mới ở thành phố Austin hoặc bang North Carolina (Mỹ).
Không những thế, con số 600 tỉ USD có thể bao gồm cả rất nhiều khoản chi thường xuyên.
Vào tháng 2, Apple cho biết cam kết đầu tư 500 tỉ USD trong nước của họ bao gồm thanh toán cho các nhà cung cấp Mỹ, tuyển dụng trực tiếp, trung tâm dữ liệu cho Apple Intelligence, cơ sở hạ tầng công ty, cũng như chi tiêu với những sản phẩm Apple TV+ tại 20 bang.
Apple bắt đầu công khai thông báo chi tiêu tại Mỹ trong nhiệm kỳ Tổng thống Mỹ đầu tiên của ông Trump năm 2018, ở mức khoảng 70 tỉ USD/năm. Hồi tháng 2, công ty cam kết 125 tỉ USD/năm. Thông báo hôm 6.8 nâng con số này lên 150 tỉ USD/năm.
Dù vậy, con số này vẫn chỉ là một phần trong tổng chi tiêu của Apple. Trong năm tài chính 2024, Apple chi 210 tỉ USD toàn cầu cho giá vốn hàng bán, 57,5 tỉ USD cho chi phí vận hành và 9,45 tỉ USD cho chi tiêu vốn. Tổng cộng, Apple mất gần 275 tỉ USD chi tiêu toàn cầu trong giai đoạn này.
Giá vốn hàng bán là tổng chi phí trực tiếp để sản xuất ra các sản phẩm hoặc dịch vụ mà công ty đã bán trong một khoảng thời gian nhất định.
Nancy Tengler cho rằng khoản chi tiêu mới công bố này sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến lợi nhuận của Apple, đặc biệt khi họ từng có quan hệ với các công ty như Corning. “Họ sẽ chi tiền ở đâu đó thôi”, ông nói.
Từng dự đoán Apple sẽ tiêu tốn hàng tỉ USD nếu sản xuất iPhone tại Mỹ và người tiêu dùng phải trả 3.500 USD/chiếc, nhà phân tích nổi tiếng Dan Ives của hãng Wedbush Securities cho rằng các thông báo hôm 6.8 cho thấy một cách tiếp cận hoàn toàn khác. Ông gọi đó là “chi phí để kinh doanh”.
Cụ thể hơn, đó là những chi phí Apple phải chấp nhận chi trả để duy trì hoạt động kinh doanh suôn sẻ, tránh được các rắc rối lớn hơn từ thuế quan hoặc các quy định khác của chính quyền Trump.
Hôm 6.8, Tổng thống Trump cho biết các công ty "đang xây dựng tại Mỹ" như Apple sẽ không phải chịu mức thuế nhập khẩu chất bán dẫn và chip 100% sắp tới.
“Tin vui cho các công ty như Apple là nếu bạn đang xây dựng tại Mỹ, hoặc đã cam kết xây dựng, thì sẽ không bị tính thuế”, ông Trump nói.
Trước đó, ông Trump đã công bố một ưu đãi lớn khi nói rằng các công ty đầu tư tại Mỹ, kể cả những dự án còn đang ở giai đoạn đầu, sẽ được miễn một số loại thuế quan.
Các cam kết của Apple dự kiến sẽ đáp ứng tiêu chí đó, ngay cả khi công ty này không trực tiếp lắp ráp iPhone và những thiết bị phổ biến khác tại Mỹ.
Các mức thuế hiện tại của ông Trump đã gây thiệt hại cho Apple. Tuần trước, Apple cho biết các khoản thuế này sẽ khiến hãng thiệt hại khoảng 1,1 tỉ USD trong quý 3/2025. Tuy nhiên, Apple đang tìm cách tránh phải chịu thêm tổn thất, đặc biệt khi chuẩn bị ra mắt dòng iPhone 17 vào tháng 9 tới.
Tim Cook có thể đang tìm kiếm sự hậu thuẫn của ông Trump trên các mặt trận khác do Bộ Tư pháp Mỹ đang kiện Apple vì cáo buộc vi phạm luật chống độc quyền và cơ quan này đang tác động lên tòa án để hủy thỏa thuận tìm kiếm trị giá 20 tỉ USD giữa Apple với Google.
Hơn nữa, chính phủ Mỹ có thể giúp Apple đối phó các quy định nghiêm ngặt mới của Liên minh châu Âu (EU) với App Store.
Đây không phải lần đầu tiên Apple sử dụng các tuyên bố về “Sản xuất tại Mỹ” để thúc đẩy các ưu tiên của ông Trump. Năm 2019, Apple đã hứa sẽ lắp ráp một mẫu Mac Pro mới tại bang Texas. Tuy nhiên, đó không phải là thay đổi lớn vì Apple đã sản xuất phiên bản Mac Pro trước tại bang này từ năm 2013. Dù vậy, động thái này đã giúp Apple được miễn một số khoản thuế.