Sinh viên đòi hoàn học phí vì giảng viên dùng AI soạn bài

Với kinh nghiệm sử dụng AI, Stapleton nhanh chóng nhận ra rằng Giáo sư Rick Arrowood đã sử dụng ChatGPT để tạo nội dung bài giảng.

Nghịch lý trong giảng đường

Điều khiến cô sinh viên này tức giận không chỉ là việc phát hiện ra sự thật, mà còn là sự mâu thuẫn rõ rệt. Stapleton kể: "Ông ấy bảo chúng tôi không được phép sử dụng AI - nhưng chính ông ấy lại dùng nó". Từ việc đó, cô đã yêu cầu nhà trường hoàn trả 8.000 USD học phí học kỳ.

Sự việc này đặt ra một câu hỏi phức tạp về ranh giới đạo đức trong việc sử dụng AI tại các trường đại học. Hiện tại, công nghệ AI đang được sử dụng rộng rãi bởi cả sinh viên và giảng viên, nhưng việc thiếu quy định thống nhất đã tạo ra nhiều xung đột và hiểu lầm.

Theo báo cáo của OpenAI, sinh viên đại học Mỹ là nhóm sử dụng ChatGPT nhiều nhất. Nhiều em đã thuộc lòng các câu lệnh hiệu quả, thậm chí cố tình sử dụng "câu lệnh đơn giản hơn" để tránh bị phát hiện do văn phong quá hoàn hảo. Một số khác lại chạy văn bản qua nhiều công cụ AI khác nhau để che giấu nguồn gốc.

Trong khi sinh viên phải đối mặt với các quy định nghiêm ngặt về việc sử dụng AI, các giảng viên lại ngày càng dựa vào những công cụ này để chuẩn bị bài giảng và tạo tài liệu giảng dạy. Giáo sư Arrowood đã thành thật thừa nhận việc sử dụng ChatGPT và Perplexity để cấu trúc bài giảng của mình, đồng thời cho biết ông không nhận ra những lỗi mà sinh viên chỉ ra.

Paul Shovlin, giáo sư tiếng Anh và chuyên gia AI tại Đại học Ohio, cho rằng yêu cầu hoàn trả học phí là "hoàn toàn thái quá". Ông coi việc sinh viên coi giảng viên như "quái vật" chỉ vì sử dụng AI là điều nực cười. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng việc sử dụng AI tại các trường đại học vẫn chưa được tiêu chuẩn hóa, dẫn đến sự bất ổn ở tất cả các bên.

Định kiến về dùng AI

Một vấn đề khác nảy sinh là định kiến xã hội đối với những người sử dụng AI. Nghiên cứu tại Đại học Duke với hơn 4.400 người tham gia cho thấy những người sử dụng công cụ AI thường bị coi là "lười biếng", khiến công việc của họ bị đánh giá thấp hơn. Các nhà nghiên cứu nhận xét: "Kết quả của chúng tôi cho thấy một tình huống khó xử đối với những người đang cân nhắc sử dụng công cụ AI. Mặc dù AI có thể tăng năng suất, việc sử dụng nó lại đi kèm với chi phí xã hội".

Tình hình tại Đức cũng không khác biệt nhiều. Theo một khảo sát toàn quốc của Đại học Ứng dụng Darmstadt, 92% sinh viên đã sử dụng các công cụ như ChatGPT ít nhất thỉnh thoảng. Tuy nhiên, hầu hết các trường đại học vẫn thiếu các hướng dẫn ràng buộc. Từ tháng 2.2024, một quy định AI mới đã yêu cầu các trường đại học dạy cho sinh viên và giảng viên các kỹ năng cơ bản trong việc sử dụng AI, nhưng những kỹ năng này sẽ như thế nào và ranh giới nên được vạch ở đâu vẫn còn mơ hồ tại nhiều nơi.

Tuy nhiên, định kiến cũng có thể thay đổi. Như Một Thế Giới từng đề cập, các trường đại học Trung Quốc cách đây 2-3 năm còn cấm sinh viên dùng AI. Hiện giờ, họ lại ở thái cực ngược lại khi nhiều trường yêu cầu sinh viên phải biết cách sử dụng AI.

Lưu Băng Vũ, một giảng viên của Lorraine He tại Đại học Chính trị và Luật Trung Quốc, cho rằng AI có thể đóng vai trò “người thầy, đối tác động não, thư ký và phản biện”. Ông kêu gọi sử dụng AI "một cách có trách nhiệm và tự tin", đồng thời đưa nguyên một bài giảng về hướng dẫn sử dụng AI vào giáo trình năm nay.

Ông khuyến khích sinh viên dùng AI tạo sinh để viết tổng quan tài liệu, phác thảo đề cương, tạo sơ đồ tư duy hay sắp xếp lại suy nghĩ. Lưu đã biên soạn các slide trình bày ví dụ cụ thể về prompt "tốt" và "xấu", kèm một nguyên tắc cốt lõi: AI không thay thế được tư duy con người. “Chỉ khi có đầu vào chất lượng và câu lệnh thông minh thì mới nhận được kết quả tốt”, ông nhấn mạnh.

Cần làm gì để dung hòa

Vụ việc tại Đại học Northeastern không chỉ là một cuộc tranh cãi đơn lẻ mà còn phản ánh một vấn đề lớn hơn: sự cần thiết phải có những quy định rõ ràng và thống nhất về việc sử dụng AI trong giáo dục đại học. Giáo sư Arrowood, sau khi nhìn lại sự việc, đã kêu gọi sự minh bạch hơn: các giảng viên như ông nên công khai về việc sử dụng AI và phản tư một cách phê phán về mức độ hữu ích của nó.

Thay vì cấm đoán hoàn toàn hoặc cho phép sử dụng tự do, các trường đại học cần xây dựng khung pháp lý cân bằng, đảm bảo tính công bằng và minh bạch. Điều này không chỉ bảo vệ quyền lợi của sinh viên mà còn giúp giảng viên tự tin hơn trong việc tích hợp công nghệ vào quá trình giảng dạy.

Cuộc cách mạng AI trong giáo dục là điều không thể tránh khỏi. Câu hỏi không phải là liệu chúng ta có nên sử dụng AI hay không, mà là làm thế nào để sử dụng nó một cách có trách nhiệm và hiệu quả. Chỉ khi có được sự đồng thuận và quy định rõ ràng, các trường đại học mới có thể biến AI từ một nguồn gây tranh cãi thành một công cụ hữu ích cho cả việc dạy và học.

Bùi Tú