Tín chỉ carbon hôm nay (12.8): Cây mía sẽ giúp Việt Nam gặt 'trái ngọt'
Đại diện Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn (Lasuco) cho biết: “Chúng tôi đang trình hồ sơ xin cấp tín chỉ carbon lên tổ chức VERA".
Theo phía Lasuco, dự kiến sẽ có kết quả vào tháng 12.2025 hoặc tháng 1 năm sau. Nói cách khác, Việt Nam chuẩn bị bán được "mẻ tín chỉ carbon" đầu tiên từ cây mía. Đó là thành công từ một dự án được khởi động không lâu.
Thành công từ hợp tác
Giữa tháng 12.2024, tại Thanh Hóa, một thỏa thuận hợp tác mang tính bước ngoặt đã được ký kết giữa Công ty Cổ phần Mía đường Lam Sơn (Lasuco) và Công ty TNHH Idemitsu Kosan, Công ty TNHH Sagri chính thức khởi động dự án đầu tiên tại Việt Nam tạo tín chỉ carbon từ ruộng mía.
Sự hợp tác giữa ba thực thể từ hai quốc gia - Idemitsu Kosan, Sagri (Nhật Bản), Tập đoàn Lasuco (Việt Nam) - không chỉ là một thỏa thuận kinh doanh thông thường. Đây là sự kết hợp hoàn hảo giữa vốn đầu tư quốc tế, kinh nghiệm canh tác bản địa và công nghệ hiện đại, đồng thời là bước đi thể hiện rõ cam kết hướng tới nền nông nghiệp tái tạo, bền vững và thân thiện với môi trường.
Mỗi bên đóng vai trò riêng biệt nhưng bổ trợ lẫn nhau: Idemitsu với vai trò nhà đầu tư và cầu nối với các cơ quan quản lý, Lasuco làm cầu nối với nông dân và triển khai thực địa, còn Sagri mang đến công nghệ phân tích vệ tinh tiên tiến. Sự phân công này tạo nên một chuỗi giá trị khép kín từ sản xuất đến chứng nhận.
Theo thỏa thuận, liên doanh sẽ triển khai mô hình nông nghiệp tái tạo trên các cánh đồng mía do Lasuco hợp tác sản xuất với nông dân hợp đồng. Công nghệ phân tích vệ tinh tiên tiến của Sagri sẽ đóng vai trò giám sát toàn bộ quá trình canh tác, nhằm giảm phát thải khí nhà kính và tăng khả năng lưu trữ carbon trong đất, hướng tới việc đăng ký và thương mại hóa tín chỉ carbon.
Điều đáng chú ý nhất trong dự án này chính là việc thay đổi căn bản cách thức canh tác truyền thống. Thay vì đốt lá mía sau thu hoạch - một thói quen đã ăn sâu vào văn hóa nông nghiệp Việt Nam, nông dân được hướng dẫn tận dụng phụ phẩm này để làm giàu đất.
Giai đoạn thử nghiệm đã bắt đầu từ năm 2025, áp dụng trên 500 ha mía với các kỹ thuật canh tác mới: Không đốt lá sau thu hoạch, tận dụng phụ phẩm làm giàu đất, tăng cường phân hữu cơ và giảm phân bón hóa học. Công nghệ vệ tinh sẽ theo dõi chặt chẽ tình trạng đất và sinh trưởng của cây, tối ưu hóa loại, liều lượng và thời điểm bón phân, giúp giảm chi phí đầu vào nhưng vẫn giữ ổn định năng suất, đồng thời cải thiện chất lượng đất lâu dài.
Việc chuyển đổi từ phân bón hóa học sang phân hữu cơ không chỉ giúp giảm chi phí đầu vào mà còn cải thiện chất lượng đất lâu dài. Công nghệ phân tích vệ tinh của Sagri đóng vai trò như một "bác sĩ" theo dõi sức khỏe ruộng mía, tối ưu hóa việc bón phân dựa trên dữ liệu thực tế thay vì kinh nghiệm truyền miệng.
Mọi thứ đang đi đúng lộ trình
Ban đầu dự án cũng đặt mục tiêu nếu thử nghiệm thành công với kết quả giảm phát thải đáng kể, dự án sẽ mở rộng lên 8.000 ha vào năm 2026. Tín chỉ carbon sẽ được đăng ký theo phương pháp "Quản lý Đất Nông nghiệp Cải thiện" (VM0042) của Verra – tổ chức chứng nhận tín chỉ carbon tự nguyện lớn nhất thế giới. Nếu được chấp thuận, đây sẽ là dự án đầu tiên tại Việt Nam đăng ký theo tiêu chuẩn này.
Với những gì mà đại diện Lasuco cho biết tại sự kiện do Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức hôm 30.7 nhằm lấy ý kiến cho dự thảo “Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2030”, có vẻ dự án đang đi đúng lộ trình.
Doanh nghiệp cũng đề xuất Nhà nước sớm ban hành cơ chế khuyến khích nghiên cứu và phát triển dự án giảm phát thải khí nhà kính, đặc biệt là cơ chế tín chỉ carbon tự nguyện, gồm cả trao đổi – mua bán tín chỉ giữa doanh nghiệp và nông dân, cũng như mở hướng xuất khẩu tín chỉ carbon ra thị trường quốc tế.
Theo dự thảo “Đề án sản xuất trồng trọt giảm phát thải giai đoạn 2025-2030” do Bộ Nông nghiệp và Môi trường soạn thảo, mía là một trong những cây trồng chủ lực có tiềm năng lớn trong giảm phát thải carbon. Trung bình, mỗi tấn mía có thể hấp thụ hơn 200 kg CO₂. Đặc tính bán lâu năm cho phép một vụ trồng mới có thể thu hoạch 3-4 vụ gốc, giúp giảm phát thải từ hoạt động làm đất và nhiên liệu máy móc.
Bên cạnh đó, phụ phẩm mía như bã, ngọn, rơm có thể tận dụng làm nhiên liệu sinh khối, sản xuất điện hoặc tạo khí biogas phục vụ lò hơi. Dự thảo đề án cũng đề cập các biện pháp như bón phân hợp lý (tăng phân hữu cơ, giảm phân hóa học), che phủ đất, tưới tiết kiệm, tái canh trên vùng mía già cỗi và sử dụng chế phẩm giữ ẩm tại khu vực khô hạn.
Nếu dự án tại Thanh Hóa thành công, đây không chỉ là dấu mốc quan trọng cho ngành mía đường Việt Nam mà còn là mô hình mẫu để nhân rộng sang các cây trồng khác, góp phần giúp nông nghiệp Việt Nam vừa duy trì sản xuất hiệu quả, vừa tạo giá trị kinh tế mới từ thị trường carbon toàn cầu.