Giáp thép, cảm biến, bánh xích: Công thức của sự sống sót tại chiến sự Ukraine

Theo Army Recognition, đây được xem là bước tiến mới trong hỗ trợ y tế chiến trường, nhằm đối phó với áp lực ngày càng lớn từ phạm vi hoạt động mở rộng của máy bay không người lái tấn công hiện đại.

Ông Syrskyi cho biết việc các loại máy bay không người lái (UAV) tấn công tầm xa mở rộng đáng kể vùng tác chiến đã buộc lực lượng y tế tiền phương phải hoạt động xa hơn tuyến đầu, gia tăng nguy cơ bị hỏa lực đối phương tập kích.

Để ứng phó, ông Syrskyi đã chỉ đạo các đơn vị khẩn trương tích hợp các tổ hợp robot mặt đất, song song tăng cường biên chế xe cứu thương bọc thép và các nền tảng sơ tán chuyên dụng. Hệ thống hậu cần và tổ chức cũng sẽ được điều chỉnh nhằm đảm bảo quá trình vận chuyển thương binh nhanh chóng và an toàn.

Ý tưởng này dựa trên kinh nghiệm thực tế từ chiến trường. Lữ đoàn đổ bộ đường không độc lập số 25 đã thử nghiệm hệ thống sơ tán bằng robot trong điều kiện chiến đấu, đạt kết quả tích cực tại các khu vực nguy hiểm mà xe bọc thép truyền thống khó tiếp cận.

Tháng 6.2025, trung đoàn máy bay không người lái K-2 sử dụng nền tảng mặt đất không người lái để thực hiện bốn nhiệm vụ sơ tán dưới làn bom, chứng minh khả năng duy trì hiệu quả chiến đấu đồng thời giảm rủi ro cho nhân viên y tế. Một trường hợp khác, lữ đoàn Khartiia của Ukriane số 13 đã đưa một binh sĩ bị thương qua quãng đường 12km. Những nhiệm vụ này cho thấy UGV hay robot mặt đất có thể vận hành tin cậy trên chiến trường, bảo vệ nhân viên y tế khỏi nguy cơ trực tiếp.

Kết hợp nguồn lực quốc tế và nội địa

Năng lực sơ tán bằng robot của Ukraine hiện bao gồm cả phương tiện do nước ngoài cung cấp lẫn sản phẩm phát triển trong nước. Nổi bật trong số viện trợ quốc tế là THeMIS của Milrem Robotics (Estonia), nền tảng bánh xích mô-đun có thể gắn nhiều cấu hình nhiệm vụ: hậu cần, sơ tán thương binh, trinh sát, tình báo, xử lý bom mìn, và hỗ trợ chiến đấu. THeMIS còn có thể trang bị súng máy, súng phóng lựu, pháo tự động hoặc tên lửa chống tăng, đem lại tính đa nhiệm và khả năng sống sót cao trên chiến trường.

Trong nước, các doanh nghiệp và nhóm kỹ sư tình nguyện như Roboneers đã phát triển nhiều mẫu UGV như Ironclad, Camel và Rys. Ironclad là xe chiến đấu robot với tháp pháo cỡ M2, camera ảnh nhiệt, tải trọng tới 350kg. Các UGV Rys và Rys PRO chuyên vận chuyển hậu cần và thương binh, tải trọng lần lượt 150kg và 300kg. Một số hệ thống khác, như Tarhan, ra đời từ sự hợp tác trực tiếp giữa đơn vị tiền phương và kỹ sư quốc phòng, thiết kế mô-đun để dễ sửa chữa và nâng cấp ngay tại chiến trường.

Việc đưa robot mặt đất vào biên chế diễn ra trong bối cảnh chiến tranh cường độ cao, nơi hỏa lực tấn công chính xác tầm xa kết hợp với giám sát trên không liên tục. Sự lan rộng của đạn tuần kích, UAV trinh sát vũ trang và pháo binh chính xác đã biến mọi hoạt động di chuyển trong khu vực tranh chấp thành rủi ro cao.

Điều này buộc Ukraine chuyển hướng sang giải pháp không người lái và điều khiển từ xa, cho phép hoạt động ở khu vực lộ thiên mà không đặt nhân lực vào vòng nguy hiểm. Trong môi trường đó, tốc độ sơ tán thương binh và duy trì sức chiến đấu trở thành yếu tố then chốt để bảo đảm nhịp độ tác chiến.

Cách tiếp cận của Ukraine kết hợp đồng thời UAV trên không và UGV mặt đất trong một mạng lưới tác chiến phân tầng: máy bay không người lái thu thập dữ liệu trinh sát, định vị mục tiêu, còn robot mặt đất đảm nhiệm vận chuyển thương binh, tiếp tế và khi cần thiết có thể tham gia hỏa lực trực tiếp.

Hạn chế và cải tiến

Dù đem lại lợi thế lớn, robot mặt đất cũng có những hạn chế vận hành. Thảm thực vật rậm và cỏ cao có thể làm giảm hiệu quả cảm biến, khiến nhiệm vụ trinh sát kém chính xác và tăng nguy cơ bị phát hiện. Một số phương tiện gặp khó trong điều kiện bùn lầy hoặc ngập nước, đòi hỏi kế hoạch tác chiến cẩn trọng.

Tuy nhiên, trong sơ tán thương binh, việc giảm thiểu rủi ro cho nhân viên y tế đã là bước tiến quan trọng. Các đơn vị tiền phương liên tục điều chỉnh, cải tiến thiết bị phối hợp với nhà sản xuất để nâng cao hiệu suất và độ tin cậy.

Việc tích hợp robot vào cả nhiệm vụ sơ tán và hỗ trợ chiến đấu giúp tăng khả năng sống sót của lực lượng, đồng thời khẳng định giá trị tác chiến của hệ thống không người lái trong chiến tranh cường độ cao.

Cách làm này cũng mở ra hướng mua sắm mới, khi nhu cầu về nền tảng mặt đất bọc giáp, bán tự động, đa nhiệm sẽ gia tăng, cả cho nhiệm vụ hậu cần lẫn chiến đấu. Trải nghiệm của Ukraine trong việc kết hợp UAV trên không với UGV dưới đất để vừa trinh sát, vừa tấn công, vừa sơ tán đang định hình lại học thuyết chiến trường và có thể tác động tới các quân đội đồng minh đang xem xét công nghệ tương tự cho tương lai.

Hoàng Vũ