Không đặt trọng tâm mua sắm, mà chú trọng đổi mới ở đô thị thông minh
Phát triển đô thị thông minh không đặt trọng tâm ở việc mua sắm, lắp đặt công nghệ mà cần chú trọng đổi mới, chuyển đổi số, lấy người dân là trung tâm.
Thực tế triển khai gặp khó khăn, hạn chế
Bộ Xây dựng đang dự thảo Nghị định về phát triển đô thị thông minh. Bộ cho hay 37 địa phương (trước sáp nhập) đã ban hành và tổ chức triển khai đề án hoặc kế hoạch phát triển đô thị thông minh với những cách làm linh hoạt, sáng tạo như: Trung tâm điều hành thông minh (IOC); dữ liệu đô thị trên nền GIS; giao thông thông minh; cấp nước, chiếu sáng thông minh; một số dịch vụ tiện ích về y tế, giáo dục, và đặc biệt là các dịch vụ công trực tuyến.
Người dân qua đó được tiếp cận với các tiện ích thông minh, thông tin minh bạch về quy hoạch, y tế, giao thông, giáo dục; doanh nghiệp cũng được mở ra cơ hội đầu tư, kinh doanh minh bạch, hiệu quả hơn với dịch vụ công trực tuyến…
Tuy nhiên, tổng hợp báo cáo của địa phương cũng cho thấy thực tế triển khai cũng gặp một số khó khăn, hạn chế. Cụ thể, có nhiều nhận thức, quan niệm khác nhau về phát triển đô thị thông minh, dẫn đến các ưu tiên, cách làm khác nhau; việc triển khai còn riêng lẻ, manh mún, thiếu tính kết nối, đồng bộ, phần lớn thí điểm, chưa có nhiều kinh nghiệm thực tế. Ngoài ra, thiếu các quy chuẩn, tiêu chuẩn để chuẩn hóa việc thực hiện, liên thông, tổ chức vận hành; các địa phương còn lúng túng trong việc áp dụng các tiêu chuẩn, tiêu chí. Dữ liệu đô thị hiện nay còn phân tán, chưa chuẩn hóa, thiếu liên thông và cơ chế chia sẻ minh bạch...
Thêm nữa, hiện vẫn thiếu cơ chế đặc thù trong thực hiện mua sắm, đấu thầu phát triển đô thị thông minh do các sản phẩm công nghệ thông tin, rất nhanh bị lạc hậu về công nghệ và giá thành; nguồn nhân lực chuyển đổi số trong ngành đô thị còn mỏng, trình độ chưa đồng đều, chủ yếu là kiêm nhiệm…
Không đặt trọng tâm mua sắm, mà chú trọng đổi mới
Tại dự thảo, Bộ Xây dựng xác định rõ đô thị thông minh là đô thị áp dụng công nghệ ICT và các phương tiện khác trong quy hoạch đô thị; xây dựng đô thị và quản lý vận hành, cung cấp các dịch vụ đô thị với cơ sở nền tảng là hạ tầng thông minh và cơ sở dữ liệu, phần mềm nền tảng và công nghệ.
Hạ tầng thông minh bao gồm hạ tầng thông tin, hạ tầng kỹ thuật thông minh, hạ tầng đổi mới sáng tạo. Trong đó, hạ tầng kỹ thuật thông minh là các hạ tầng kỹ thuật đô thị truyền thống được thiết kế, quy hoạch, đầu tư xây dựng, vận hành đồng bộ, liên thông và hỗ trợ lẫn nhau thông qua việc chia sẻ dữ liệu, sử dụng công nghệ số và tích hợp quản lý…
Xây dựng đô thị thông minh bao gồm các hoạt động ứng dụng các công nghệ, giải pháp đô thị thông minh trong quá trình lập, triển khai xây dựng dự án đầu tư xây dựng, quản lý chi phí, quản lý chất lượng, quản lý rủi ro nhằm tạo lập hệ thống hạ tầng và cơ sở vật chất đô thị thông minh.
Quản lý vận hành đô thị thông minh là quá trình ứng dụng công nghệ số, nền tảng dữ liệu và các giải pháp đô thị thông minh trong điều hành, giám sát, bảo trì và cung cấp dịch vụ đô thị, nhằm bảo đảm hoạt động ổn định, hiệu quả, bền vững; tăng cường năng lực điều phối, xử lý tình huống khẩn cấp, quản lý hành chính, quản lý dân cư và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Phát triển đô thị thông minh không đặt trọng tâm ở việc mua sắm, lắp đặt công nghệ mà cần chú trọng mục tiêu đổi mới, phát huy lợi thế của công nghệ, chuyển đổi số trong cách thức tạo lập đô thị cũng như quản lý vận hành, cung cấp dịch vụ, tiện ích cho người dân, doanh nghiệp; lấy người dân là trung tâm để hoạch định các hành động, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.
Dự thảo cũng đề xuất quy định về việc xây dựng cơ sở dữ liệu, các nền tảng, công nghệ, trung tâm điều hành đô thị thông minh; làm rõ mối quan hệ giữa các nhiệm vụ chương trình chuyển đổi số với các nhiệm vụ phát triển đô thị thông minh.
Bộ Xây dựng cũng đề xuất quy định về trách nhiệm phát triển đô thị thông minh của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, cộng đồng dân cư. Nội dung này nhằm phát huy tối đa sự tham gia của các thành phần kinh tế.
Ngoài ra, dự thảo nghị định dự kiến cũng sẽ quy định một số nội dung để phát triển nguồn lực cho đô thị thông minh, hợp tác PPP, xã hội hóa, thuê dịch vụ cho đô thị thông minh; cho phép được hưởng các chính sách ưu tiên, ưu đãi, hỗ trợ chung áp dụng cho lĩnh vực khoa học, công nghệ cao, công nghệ thông tin.