Choáng ngợp với ảnh sắc nét nhất chụp bầu trời sao Hỏa xanh ngắt

Bức ảnh ghép này được thực hiện dưới bầu trời hiếm hoi quang đãng, ghi lại những ngọn đồi xa, ranh giới địa chất và một hòn đá kỳ lạ nằm chênh vênh trên gợn sóng cát. Các nhà khoa học đặc biệt quan tâm đến địa hình cổ xưa nơi đây, vốn có thể còn lâu đời hơn cả miệng hố Jezero và đang nghiên cứu mẫu đá, cũng như sự tương phản khoáng chất, để giải mã lịch sử sâu thẳm của sao Hỏa.

Ghi lại sao Hỏa với chi tiết ngoạn mục

Đội ngũ điều khiển Perseverance đã tận dụng thời tiết trong lành hiếm có trên sao Hỏa để tạo ra một trong những toàn cảnh chi tiết nhất kể từ khi nhiệm vụ bắt đầu. Bức ảnh ghép gồm 96 tấm, chụp tại địa điểm “Falbreen”, phô bày hàng loạt đặc điểm nổi bật: một hòn đá dường như nằm chênh vênh trên gợn sóng cát, đường ranh giới rõ rệt giữa hai loại địa hình khác nhau và những ngọn đồi xa gần 65 km.

Trong phiên bản tăng cường màu sắc, bầu trời sao Hỏa trở nên xanh bất thường và trong trẻo, trong khi ở bản màu tự nhiên vẫn giữ sắc đỏ quen thuộc.

Quyền Giám đốc NASA, Sean Duffy, phát biểu: “Những khung cảnh tráng lệ như Falbreen, được Perseverance ghi lại, chỉ là thoáng nhìn ban đầu về những gì con người sẽ sớm tận mắt chứng kiến. Các sứ mệnh tiên phong của NASA, mở đầu với Artemis, sẽ đưa con người đến tận bề mặt sao Hỏa. Chúng tôi ngày càng dũng cảm và quyết tâm hơn trên hành trình này”.

Bầu trời quang đãng và tầm nhìn mở rộng

Hệ thống camera Mastcam-Z đã ghi lại toàn cảnh vào ngày 26.5.2025, trong ngày thứ 1.516 kể từ khi Perseverance hạ cánh xuống Jezero Crater hồi tháng 2.2021. Từ cuối năm ngoái, xe tự hành này đã leo lên vành miệng hố.

Jim Bell, nhà nghiên cứu chính của Mastcam-Z tại Đại học Bang Arizona, cho biết: “Bầu trời ít bụi mang lại tầm nhìn rõ nét hơn với địa hình xung quanh. Trong bức ghép này, chúng tôi còn tăng cường độ tương phản màu để làm nổi bật sự khác biệt giữa bề mặt và bầu trời”.

Một chi tiết khiến nhóm khoa học chú ý là hòn đá lớn nằm trên gợn sóng cát hình lưỡi liềm, cách xe tự hành khoảng 4,4 mét. Các nhà địa chất gọi đó là “float rock” (đá trôi) – tức đá có nguồn gốc từ nơi khác rồi di chuyển đến đây. Nguyên nhân có thể do lở đất, nước, hay gió, song họ tin rằng nó đã nằm đó trước khi gợn sóng cát hình thành.

Khảo sát địa hình cổ xưa

Ở phần dưới gần trung tâm ảnh, vệt tròn trắng sáng chính là vị trí mài mòn đá thứ 43 mà Perseverance thực hiện kể từ khi hạ cánh. Vệt này rộng 5 cm, do mũi khoan của xe tự hành tạo ra, giúp nhóm khoa học quan sát lớp bên trong đá trước khi quyết định khoan lấy mẫu lõi để lưu trữ trong ống titan.

Hoạt động này diễn ra ngày 22.5, sau đó xe tự hành đã tiến hành phân tích chi tiết đất đá tại Falbreen. Nhóm nghiên cứu đặc biệt quan tâm bởi khu vực này có thể là địa hình cổ xưa nhất mà Perseverance từng khảo sát – thậm chí còn lâu đời hơn miệng hố Jezero.

Vết bánh xe của Perseverance dẫn đến Falbreen vẫn hiện rõ bên phía rìa phải bức toàn cảnh, rồi rẽ sang trái, khuất bóng ở điểm dừng địa chất trước đó mang tên “Kenmore”.

Ở khoảng giữa bức ảnh, trải dài ngang khung hình, là đường ranh địa chất: phía gần xe tự hành là lớp đá sáng, giàu olivin; còn xa hơn là lớp đá sẫm, chứa đất sét cổ xưa hơn nhiều.

Về sứ mệnh Perseverance

Perseverance là nhiệm vụ then chốt của NASA trong Chương trình Khám phá sao Hỏa, được thiết kế để tìm dấu vết sự sống cổ xưa, thu thập mẫu đá và đất, đồng thời mở đường cho các chuyến thám hiểm có người lái trong tương lai.

Xe tự hành này do Phòng Thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA – trực thuộc Caltech – chế tạo và vận hành. Một trong những công cụ tiên tiến nhất của nó là Mastcam-Z, hệ thống camera zoom có khả năng chụp ảnh màu, độ phân giải cao và ảnh 3D. Đại học Bang Arizona chịu trách nhiệm chính vận hành Mastcam-Z, phối hợp cùng Malin Space Science Systems ở San Diego, nơi tham gia thiết kế, chế tạo và thử nghiệm.

Sự kết hợp này cho phép Perseverance ghi lại địa hình sao Hỏa với độ chi tiết chưa từng có, đồng thời tiến hành những nghiên cứu khoa học đột phá.

Bùi Tú