Tìm hiểu tên lửa Kalibr của Nga đánh trúng nhà máy Mỹ tại Ukraine

Một vụ tấn công xảy ra vào rạng sáng 21.8 tại thành phố Mukachevo, thuộc tỉnh Zakarpattia, miền Tây Ukraine. Nhà máy bị tấn công được xác định là của Công ty điện tử Flex, một công ty đa quốc gia có trụ sở tại Austin, Texas (Mỹ) và Singapore.

Vụ tấn công đã gây ra thiệt hại đáng kể cho nhà máy, một phần ba nhà máy đã bị cháy. Phía Ukraine cho biết ít nhất 15 người bị thương. Rất may, khoảng 800 công nhân đang làm việc ca đêm đã kịp thời sơ tán vào hầm trú ẩn sau khi có còi báo động không kích, nhờ vậy đã giảm thiểu được thương vong.

Tổng thống Volodymyr Zelenskyy đã lên án cuộc tấn công, nhấn mạnh rằng đây là một "doanh nghiệp dân sự bình thường" và là "một khoản đầu tư của Mỹ". Tổng thống Donald Trump đã bày tỏ sự "không hài lòng" với Tổng thống Nga Vladimir Putin về vụ việc.

Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố rằng các cuộc tấn công của họ nhằm vào "các doanh nghiệp của tổ hợp công nghiệp-quân sự Ukraine" và phủ nhận việc nhắm vào các khu vực dân sự.

Về vũ khí trong vụ tấn công, theo báo cáo từ Ukrinform, phía Nga dùng 574 máy bay không người lái Shahed (kèm máy bay mồi); 4 tên lửa siêu thanh Kinzhal; 2 tên lửa đạn đạo Iskander-M; 19 tên lửa hành trình Kh-101; 14 tên lửa Kalibr và 1 tên lửa chưa xác định khác

Báo cáo của Kyiv Post cũng xác nhận: 2 tên lửa Kalibr đã trúng nhà máy tại Mukachevo. Vậy tên lửa Kalibr là loại vũ khí gì mà xuyên thủng hệ thống phòng không của Ukraine và đánh trúng nhà máy Mỹ?

Lịch sử phát triển và mục tiêu

Khởi nguồn từ những năm cuối của Chiến tranh lạnh và được phát triển để đối phó với các hệ thống vũ khí tương tự của phương Tây như tên lửa Tomahawk của Mỹ, Kalibr (NATO gọi là SS-N-27 Sizzler) đã trở thành một trong những tên lửa hành trình đa năng và linh hoạt nhất trong kho vũ khí của hải quân Nga.

Dự án Kalibr được bắt đầu vào cuối những năm 1980 bởi Phòng thiết kế Novator (thuộc Tập đoàn Almaz-Antey của Nga) với mục tiêu tạo ra một dòng tên lửa có khả năng tấn công nhiều loại mục tiêu từ các nền tảng khác nhau. Tên lửa này được công bố lần đầu ra công chúng tại triển lãm hàng không MAKS 1993, thu hút sự chú ý lớn từ giới quân sự quốc tế.

Ban đầu, Kalibr được phát triển dưới tên gọi Klub (hay Club), với các biến thể dành cho xuất khẩu. Tên gọi "Kalibr" sau đó được sử dụng cho các phiên bản trang bị cho quân đội Nga. Mục đích chính của hệ thống này là cung cấp cho Nga một khả năng tấn công chính xác, tầm xa, không chỉ từ tàu chiến mặt nước và tàu ngầm mà còn từ phương tiện trên bộ và thậm chí cả container vận tải, mang lại sự linh hoạt chiến thuật chưa từng có.

Các biến thể và tính năng nổi bật

"Gia đình" Kalibr bao gồm nhiều biến thể, mỗi loại được tối ưu hóa cho một nhiệm vụ cụ thể:

Tên lửa tấn công đất liền (3M-14): Đây là phiên bản được sử dụng rộng rãi nhất, đặc biệt trong các cuộc tấn công vào Syria và Ukraine. Tên lửa này bay ở tốc độ cận âm (khoảng Mach 0.8) ở độ cao thấp (50 - 150 mét so với mặt đất) để tránh radar. Hệ thống dẫn đường kết hợp giữa dẫn đường quán tính (INS) và định vị vệ tinh GLONASS của Nga giúp đạt độ chính xác cao. Một số báo cáo cho biết tầm bắn của phiên bản nội địa có thể lên tới 2.500km, mang đầu đạn nặng 450kg.

Tên lửa chống hạm (3M-54): Đây là một trong những biến thể độc đáo nhất của Kalibr. Tên lửa bay ở tốc độ cận âm trong phần lớn hành trình. Tuy nhiên, khi cách mục tiêu khoảng 20 - 60km, động cơ thứ hai sẽ kích hoạt, đẩy tên lửa lên tốc độ siêu âm (khoảng Mach 3) ở pha cuối. Việc tăng tốc đột ngột này khiến các hệ thống phòng thủ trên tàu chiến của đối phương gặp khó khăn trong việc đánh chặn.

Tên lửa chống ngầm (91R1): Biến thể này được thiết kế để tấn công các tàu ngầm đối phương từ khoảng cách an toàn. Tên lửa mang một quả ngư lôi nhẹ và được phóng từ tàu chiến hoặc tàu ngầm. Sau khi phóng, tên lửa bay đến khu vực mục tiêu, sau đó thả ngư lôi xuống nước để tìm kiếm và tiêu diệt tàu ngầm.

Hệ thống Klub-K: Đây là một phiên bản đặc biệt được thiết kế để ẩn mình trong một container vận tải tiêu chuẩn. Hệ thống này có thể chứa từ 2 đến 4 tên lửa Kalibr và được đặt trên xe tải, tàu hỏa hoặc tàu buôn. Sự bí mật và tính di động cao của Klub-K giúp Nga có thể triển khai khả năng tấn công tầm xa tại bất kỳ đâu mà không cần căn cứ quân sự cố định.

Kalibr đã trở thành một công cụ quan trọng trong chính sách răn đe của Nga. Khả năng phóng từ tàu chiến nhỏ (như các tàu hộ tống Buyan-M), tàu ngầm và bệ phóng trên bộ cho phép Nga tấn công mục tiêu chiến lược từ nhiều hướng, khiến việc phòng thủ trở nên phức tạp hơn.

Bùi Tú