'Nhiều cơ sở sản xuất mỹ phẩm bằng xô chậu, xoong nồi'

Hội thảo “Mỹ phẩm: Từ công bố, sản xuất đến đảm bảo chất lượng” diễn ra sáng nay (25.8) tại TP.HCM.

Thời gian qua, tình trạng sản xuất, kinh doanh mỹ phẩm "dỏm", mỹ phẩm giả liên tục bị các lực lượng chức năng phát hiện và xử lý. Cục quản lý Dược ( Bộ Y tế) đã liên tục ra quyết định đình chỉ lưu hành, thu hồi, tiêu hủy mỹ phẩm vì không đạt chất lượng.

Tuy nhiên, có vẻ như mỹ phẩm kém chất lượng vẫn tràn lan. Cứ hết thu hồi, tiêu hủy mỹ phẩm này; thì sau đó, lại phải tiếp tục thu hồi, tiêu hủy mỹ phẩm khác.

Sản xuất mỹ phẩm từ xô chậu, xoong nồi

TS Tạ Mạnh Hùng – Phó cục trưởng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) – cho biết qua tháng cao điểm phòng chống hàng giả, gian lận thương mại, cơ quan chức năng cũng đã phát hiện không ít trường hợp sản xuất kinh doanh mỹ phẩm “dỏm”, mỹ phẩm giả, trong đó có những vụ phải khởi tố hình sự.

Theo ông Hùng, hiện nay, hầu hết các đơn vị nhập khẩu mỹ phẩm không nắm được trách nhiệm của mình, nhận ủy quyền công bố mỹ phẩm mà không có những yêu cầu cụ thể đối với chủ sở hữu sản phẩm - nhà sản xuất, khiến thông tin công bố sản phẩm không phù hợp với hồ sơ thông tin sản phẩm. Đó là lý do khi tiến hành hậu kiểm nhiều đơn vị bị xử phạt, thậm chí thu hồi mỹ phẩm.

Trong khi đó, các sản phẩm mỹ phẩm sản xuất trong nước cũng có một số nhà sản xuất ủy quyền cho nhà công bố. Trường hợp này, nhà công bố khi đặt hàng cho nhà sản xuất theo cơ chế gia công, nhưng không có những ràng buộc cụ thể.

Nhà sản xuất cứ sản xuất theo hợp đồng gia công, không cần biết nguyên liệu mà nhà công bố mang đến là gì; và ngược lại nhà công bố có khi lại ủy quyền hết cho nhà sản xuất, miễn đáp ứng sản phẩm mang ra kinh doanh.

“Chính điều này khiến sản phẩm công bố và sản phẩm thực tế lưu hành trên thị trường không giống nhau, thậm chí có những sản phẩm không đảm bảo chất lượng an toàn”, ông Hùng nói.

Đối với những đơn vị đạt chứng nhận CGMP ASEAN (thực hành tốt sản xuất mỹ phẩm theo tiêu chuẩn ASEAN), ông Hùng cho biết dù thực hành khá tốt, nhưng do giấy phép đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm không có thời hạn, nhiều đơn vị cứ thế sản xuất, hết thời hạn 4 - 5 năm nhưng không lưu ý điều gì hết.

“Bản chất của vấn đề là chúng ta phải duy trì điều kiện sản xuất, nhưng trong Nghị định 93 của Chính phủ chưa yêu cầu các doanh nghiệp phải duy trì điều kiện sản xuất, cũng như cơ quan quản lý nhà nước phải kiểm tra định kỳ, đột xuất việc duy trì này”, ông Hùng cho biết.

Tương tự như vậy, đối với đơn vị sản xuất mỹ phẩm được Sở Y tế các địa phương cấp giấy đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm, không có chứng nhận CGMP, có không ít đơn vị trong thời gian sản xuất không duy trì được điều kiện tối thiểu.

“Nhiều đơn vị sản xuất mỹ phẩm không duy trì được điều kiện tối thiểu, thậm chí có không ít đơn vị sản xuất nhỏ lẻ, sản xuất bằng xô chậu, xoong nồi nên mỹ phẩm không đạt được chất lượng trong quá trình lưu hành”, ông Hùng chia sẻ.

Ngoài ra còn có những bất cập sau khi công bố hồ sơ mỹ phẩm. Trong hồ sơ công bố mỹ phẩm thì đơn giản, không đề cập đến mẫu nhãn, tính năng công dụng như thế nào; nhưng trên nhãn thì ghi mỹ phẩm có công dụng y như thuốc chữa bệnh nhằm kích thích người tiêu dùng.

“Mỹ phẩm là những chất làm đẹp, làm thơm, khi không còn sử dụng thì nó không có tác dụng nữa. Nhưng không ít mỹ phẩm lại quảng cáo bôi 1 lần là trắng luôn, bôi 1 lần là hết tàn nhang, hết nám luôn… Điều này là không đúng với bản chất của mỹ phẩm, nhưng do nguồn lực hậu kiểm chúng ta còn có hạn không thể xử lý hết”, ông Hùng nhấn mạnh.

Cũng theo ông Hùng hiện nay có một thực tế người mua mỹ phẩm thường tin theo những quảng cáo trên mạng xã hội như: Tik Tok, Zalo, Facebook… thấy review sản phẩm này dùng tốt lắm là đặt hàng mua về.

Theo quy định, đối với những sản phẩm mỹ phẩm muốn kinh doanh phải được cấp giấy tiếp nhận đăng ký công bố sản phẩm. Đây là kẻ hở rất lớn để tạo điều kiện cho các sản phẩm trôi nổi.

Vì đâu mỹ phẩm “dỏm”, mỹ phẩm giả tràn lan?

Để xảy ra tình trạng trên theo ông Hùng là do những tồn tại, bất cập trong Nghị định 93 của Chính phủ quy định về điều kiện sản xuất mỹ phẩm và Thông tư 06 của Bộ Y tế liên quan đến mỹ phẩm. "Sau 9 năm thực hiện Nghị định 93 và 14 năm thực hiện Thông tư 06 của Bộ Y tế, các quy định đã bộc lộ nhiều những bất cập, tồn tại cần phải sửa đổi”, ông Hùng nói.

Ông Hùng đưa dẫn chứng hiện nay chúng ta có tiêu chuẩn đủ điều kiện sản xuất, nhưng đang áp dụng cả 2 tiêu chuẩn gồm: đơn vị đạt CGMP và các đơn vị đủ điều kiện sản xuất mỹ phẩm theo Nghị định 93.

Điều này khiến cho việc tồn tại những chênh lệch giữa các đơn vị tham gia sản xuất mỹ phẩm; đặc biệt tạo ra những đơn vị sản xuất mỹ phẩm nhỏ lẻ, thậm chí nhiều đơn vị sản xuất theo kiểu “nhà làm”. Ngoài ra, nguồn lực cho công tác hậu kiểm còn hạn chế.

Theo Cục Quản lý Dược hiện nay số cơ sở đạt chứng nhận CGMP trên cả nước còn rất ít, chỉ gần 40 cơ sở và gần 1.000 cơ sở đủ điều kiện sản xuất do các Sở Y tế cấp.

Trong khi đó, số lượng các đơn vị công bố mỹ phẩm trong cả nước lên đến vài nghìn; số lượng các mỹ phẩm, kể cả mỹ phẩm nhập khẩu nước ngoài công bố hàng năm tại Bộ Y tế xấp xỉ 40.000, tại Sở Y tế các địa phương khoảng 20.000 sản phẩm mỹ phẩm.

“Như vậy, mỗi năm có khoảng 60.000 sản phẩm mỹ phẩm công bố, nhưng nguồn lực hậu kiểm của chúng ta còn hạn chế. Đây là một trong những tồn tại, hạn chế lớn”, ông Hùng cho biết.

Thống kê của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương) cho thấy, tỷ lệ người tiêu dùng mua mỹ phẩm qua nền tảng thương mại điện tử ở Việt Nam chiếm hơn 60%, đặc biệt phổ biến trên các nền tảng như: Shopee, Tik Tok Shop, mạng xã hội (facebook). Tuy nhiên, việc quản lý nhà nước về kinh doanh mỹ phẩm trên môi trường thương mại điện tử lại đang tồn tại, hạn chế.

Theo bà Lê Thị Hà- Trưởng phòng quản lý hoạt động thương mại điện tử - Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công thương), hiện nay trách nhiệm kiểm tra nguồn gốc mỹ phẩm thuộc về người bán. Trong thương mại điện tử, chủ quản nền tảng thương mại điện tử, sàn giao dịch thương mại điện tử đóng vai trò trung gian, yêu cầu người bán cung cấp thông tin trước khi đăng tải sản phẩm mỹ phẩm, bao gồm cả thông tin về các giấy tờ chứng minh tính hợp pháp của sản phẩm như phiếu công bố sản phẩm mỹ phẩm.

Tuy nhiên, do thiếu công cụ đối chiếu dữ liệu của người bán khai báo với cơ sở dữ liệu quản lý nhà nước về công bố mỹ phẩm, người bán có thể dễ dàng đăng bán các sản phẩm không rõ nguồn gốc, hoặc hàng nhái thương hiệu nổi tiếng.

Ngoài ra, trong Nghị định 93 của Chính phủ không quy định cụ thể về quyền, nghĩa vụ của các tổ chức, cá nhân khi kinh doanh sản phẩm mỹ phẩm. Không có quy định khi kinh doanh sản phẩm mỹ phẩm thì phải đáp ứng điều kiện gì.

“Việc này dẫn đến người bán có thể tùy tiện sử dụng phiếu đã công bố sản phẩm trên mạng, chỉnh sửa nội dung để lợi dụng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và chủ quản nền tảng không có cơ chế kiểm tra”, bà Hà cho biết.

Hồ Quang