Facebook thành điểm nóng lừa đảo: Việt Nam và Singapore yêu cầu Meta hành động
Cảnh sát Singapore mới đây vừa ra lệnh cho Meta Platforms phải thực hiện các biện pháp chống lừa đảo với quảng cáo, tài khoản, hồ sơ cá nhân và trang doanh nghiệp mạo danh các chức vụ quan trọng trong chính phủ trên Facebook.
Theo hãng tin Reuters, Meta Platforms có thể bị phạt tới 1 triệu đô la Singapore (775.698 USD) nếu không tuân thủ. Đây là lệnh đầu tiên thuộc dạng này ở Singapore theo Đạo luật Chống Tội phạm Trực tuyến của quốc gia, có hiệu lực từ tháng 2.2024.
Meta Platforms là công ty mẹ Facebook, Instagram, WhatsApp.
Trong bài phát biểu hôm 3.9, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Singapore - Goh Pei Ming cho biết: "Chúng tôi đang ban hành lệnh này cho Meta vì Facebook là nền tảng hàng đầu được những kẻ lừa đảo sử dụng cho các vụ lừa đảo mạo danh như vậy. Cảnh sát đánh giá rằng cần phải có hành động quyết liệt hơn để ngăn chặn những vụ lừa đảo này".
Vào tháng 8, Bộ Nội vụ Singapore cho biết hơn 1/3 số vụ lừa đảo thương mại điện tử được báo cáo trong năm 2024 diễn ra trên Facebook. Bộ này cũng đánh giá Facebook Marketplace là nền tảng yếu nhất trong số 6 sàn thương mại điện tử về các tính năng chống lừa đảo đã được triển khai.
Facebook Marketplace là nền tảng thương mại điện tử tích hợp ngay trong Facebook, cho phép người dùng mua, bán và trao đổi các mặt hàng với những người khác trong cùng khu vực địa lý của họ.
Hôm 3.9, người phát ngôn của Meta Platforms cho biết công ty có các hệ thống chuyên biệt để phát hiện các tài khoản mạo danh, gồm cả công nghệ nhận dạng khuôn mặt, đồng thời đã đầu tư mạnh vào việc cải thiện đội ngũ phát hiện và đánh giá. Người này cũng nói thêm rằng đã chia sẻ các mẹo để tránh lừa đảo và cung cấp công cụ để báo cáo các vi phạm tiềm ẩn.
"Chúng tôi đã triển khai xác minh nhà quảng cáo và tiếp tục hợp tác với cơ quan thực thi pháp luật, đồng thời thực hiện hành động pháp lý chống lại tội phạm đứng sau các vụ lừa đảo này", phát ngôn viên Meta Platforms nói thêm.
Vấn nạn mạo danh quan chức chính phủ Singapore gia tăng
Số liệu thống kê từ cảnh sát Singapore được công bố vào tháng 8 cho thấy các vụ lừa đảo liên quan đến mạo danh quan chức chính phủ đã tăng gần gấp ba lần lên 1.762 vụ trong nửa đầu năm 2025, so với 589 vụ trong cùng kỳ năm ngoái. Tổng cộng 126,5 triệu đô la Singapore đã bị mất do loại lừa đảo này trong cùng kỳ, tăng 88% so với 67,2 triệu đô la Singapore bị mất một năm trước đó.
Bộ Nội vụ Singapore thừa nhận Facebook Marketplace đã yêu cầu "các biện pháp xác minh người dùng nâng cao" với một số người bán được chọn ở Singapore kể từ năm 2024, Bộ này đã giới thiệu các thông báo an toàn trong sản phẩm, cũng như thông báo chống lừa đảo trong các chức năng nhắn tin để cảnh báo người dùng về nguy cơ lừa đảo thương mại điện tử.
Những biện pháp đó được Facebook Marketplace triển khai sau lời chỉ trích trước đây của chính phủ Singapore về việc Meta Platforms thất bại trong việc thiết lập các biện pháp bảo vệ người dùng khỏi các vụ lừa đảo.
Việt Nam hợp tác với Meta Platforms chống lừa đảo trực tuyến
Tại Việt Nam, từ tháng 3.2024, Bộ Thông tin và Truyền thông đã hợp tác với Meta Platforms để chống lừa đảo trực tuyến.
Chính phủ Việt Nam rất quan tâm đến việc bảo vệ người dân trên môi trường internet và các mạng xã hội. Do đó, Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị Meta Platforms cần có phương thức tiếp nhận báo cáo xử lý các tài khoản, trang, nhóm liên quan đến lừa đảo trực tuyến.
Ngoài ra, công ty mẹ Facebook cần phối hợp với Việt Nam trong việc kết nối, chia sẻ với cơ sở dữ liệu chống lừa đảo trực tuyến quốc gia và xây dựng giải pháp để bảo vệ người dùng trên mạng xã hội.
Meta Platforms đã triển khai các chiến dịch như "Nhận diện lừa đảo" tại Việt Nam để nâng cao nhận thức cho người dùng.
Tình trạng lừa đảo trực tuyến, gồm cả trên Facebook, ở Việt Nam cực kỳ phổ biến và đang diễn ra phức tạp, ngày càng trở nên tinh vi hơn. Dưới đây là một số thông tin để làm rõ mức độ phổ biến của tình trạng lừa đảo trực tuyến:
1. Số vụ việc và thiệt hại lớn
Thiệt hại kinh tế: Báo cáo từ Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia Việt Nam (NCA) cho thấy thiệt hại do lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam trong năm 2024 ước tính lên tới 18.900 tỉ đồng. Đây là con số khổng lồ, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn nạn này.
Số nạn nhân: Theo khảo sát của NCA, cứ 220 người dùng smartphone thì có 1 người là nạn nhân của lừa đảo trong 2024. Dù không phải tất cả đều xảy ra trên Facebook, mạng xã hội này là một trong những kênh phổ biến nhất mà kẻ lừa đảo lợi dụng.
2. Các hình thức lừa đảo ngày càng đa dạng và tinh vi
Giả mạo: Kẻ lừa đảo không chỉ giả mạo tài khoản cá nhân của người thân, bạn bè mà còn giả mạo các fanpage, thương hiệu, tổ chức lớn có tích xanh. Việc Meta Platforms cho phép mua tích xanh càng khiến thủ đoạn này trở nên khó lường hơn.
Sử dụng công nghệ cao: Tội phạm mạng đã áp dụng các công nghệ hiện đại như deepfake để tạo video hoặc giọng nói giả mạo, hay sử dụng chatbot để lừa đảo tự động, khiến nạn nhân khó phân biệt thật giả.
Lợi dụng lòng tin: Các vụ lừa đảo thường đánh vào tâm lý người dùng, như mong muốn kiếm tiền dễ dàng (việc nhẹ lương cao), lòng tham (trúng thưởng), sự tò mò (link gây sốc), hoặc lòng trắc ẩn (nhờ giúp đỡ khẩn cấp).
3. Tần suất xuất hiện thường xuyên
Các đài truyền hình và trang tin thường xuyên có video, bài viết cảnh báo về các vụ lừa đảo qua mạng, trong đó Facebook là một nơi phổ biến.
Cơ quan công an tại các tỉnh, thành phố liên tục đưa ra khuyến cáo, cảnh báo về những chiêu trò lừa đảo mới, cho thấy tình trạng này diễn ra trên khắp cả nước.
Mức độ thiệt hại về tài sản ngày càng lớn và các thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, sử dụng công nghệ cao, khiến người dùng rất dễ sập bẫy. Do đó, người dân cần phải nâng cao cảnh giác, trang bị kiến thức và biện pháp bảo mật để tự bảo vệ mình trên không gian mạng.
Cảnh giác với một số thủ đoạn lừa đảo phổ biến trên Facebook
1. Chiếm đoạt tài khoản
Giả mạo tin nhắn/link độc hại: Kẻ lừa đảo thường gửi tin nhắn hoặc đăng bài viết với nội dung hấp dẫn như "Kiểm tra xem ai đang vào Facebook của bạn", "Bạn đã trúng thưởng", "Xem clip nóng"... kèm theo đường link. Khi người dùng nhấp vào link và đăng nhập, tài khoản Facebook sẽ bị đánh cắp.
Mạo danh người thân, bạn bè: Sau khi chiếm được tài khoản, kẻ lừa đảo sẽ nhắn tin cho bạn bè, người thân của nạn nhân để vay tiền, nhờ chuyển khoản khẩn cấp hoặc nhờ mua thẻ cào điện thoại.
Lừa đảo tuyển dụng: Đăng tin tuyển cộng tác viên bán hàng online, làm việc tại nhà với mức lương hấp dẫn. Yêu cầu nạn nhân cung cấp thông tin cá nhân (căn cước công dân, số tài khoản ngân hàng) hoặc phải nộp một khoản phí nhỏ để đăng ký.
2. Lừa đảo bằng các chiêu trò "nhận quà", "trúng thưởng"
Giả mạo các fanpage, thương hiệu lớn: Tạo các trang giả mạo của các thương hiệu, giải chạy, chương trình giải trí lớn để tổ chức các minigame, sự kiện "tặng quà" miễn phí. Khi người dùng tham gia, kẻ lừa đảo sẽ yêu cầu nộp một khoản phí vận chuyển, phí làm thủ tục để nhận quà.
Tin nhắn trúng thưởng từ người lạ: Gửi tin nhắn thông báo trúng thưởng xe máy, điện thoại, voucher... từ một trang hoặc tài khoản lạ. Yêu cầu nạn nhân phải nộp một khoản phí để nhận giải.
3. Lừa đảo qua giao dịch trực tuyến
Bán hàng giả, hàng kém chất lượng: Đăng bán các sản phẩm có giá trị thấp hơn nhiều so với thị trường để thu hút người mua. Khi khách hàng đặt cọc hoặc chuyển khoản, kẻ lừa đảo sẽ chặn liên lạc và biến mất.
Tuyển cộng tác viên lừa đảo: Yêu cầu người tham gia mua sản phẩm của họ để được hưởng chiết khấu cao hoặc nhận hoa hồng. Sau khi người tham gia chuyển tiền, họ sẽ bị chặn và mất tiền.
4. Lừa đảo tình cảm và xã hội
Lừa đảo tình cảm: Kẻ lừa đảo xây dựng mối quan hệ tình cảm trên mạng xã hội, thường là với người nước ngoài. Sau khi tạo dựng được lòng tin, chúng sẽ bịa ra các câu chuyện khó khăn, cần tiền gấp (như bị tai nạn, cần tiền phẫu thuật...) để lừa gạt tiền của nạn nhân.
Mạo danh cơ quan chức năng: Giả danh công an, tòa án, viện kiểm sát để thông báo nạn nhân có liên quan đến các vụ án, yêu cầu nạn nhân chuyển tiền vào tài khoản để "điều tra" hoặc "xác minh".
Cách phòng tránh lừa đảo trên Facebook
Cẩn trọng với các đường link lạ
Không nhấp vào các đường link không rõ nguồn gốc, đặc biệt là link yêu cầu đăng nhập lại tài khoản Facebook.
Xác minh thông tin trước khi chuyển tiền
Nếu nhận được tin nhắn vay tiền từ người thân, bạn bè, hãy gọi điện hoặc liên hệ trực tiếp qua kênh khác để xác minh.
Bảo mật tài khoản
- Sử dụng mật khẩu mạnh, kết hợp chữ hoa, chữ thường, số và ký tự đặc biệt.
- Kích hoạt tính năng xác thực hai yếu tố (2FA) để tăng cường bảo mật.
- Thường xuyên kiểm tra và xóa quyền truy cập của các ứng dụng đáng ngờ trên tài khoản của bạn.
Đề cao cảnh giác
Không có món quà nào từ trên trời rơi xuống, nên bạn cần cẩn trọng với những lời mời chào "việc nhẹ, lương cao" hoặc các khoản đầu tư "lợi nhuận khổng lồ" không thực tế; không cung cấp thông tin cá nhân, số tài khoản ngân hàng, mã OTP cho bất kỳ ai, kể cả khi họ tự xưng là nhân viên ngân hàng hoặc cơ quan chức năng.
Báo cáo và tố giác
Khi phát hiện các hành vi lừa đảo, bạn hãy báo cáo ngay cho Facebook và trình báo với cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ và xử lý.