Trung Quốc công bố siêu tiêm kích tàng hình không người lái cỡ lớn
Lễ duyệt binh quy mô lớn tại Bắc Kinh ngày 3.9 đã hé lộ hàng loạt vũ khí mới, trong đó nổi bật nhất là mẫu tiêm kích không người lái với thiết kế tàng hình.
Theo TWZ, chiếc UAV/drone này, được gọi tạm là Type B, có kích thước tương đương chiến đấu cơ hạng trung J-10, mang dáng dấp một tiêm kích tàng hình thực thụ với khả năng đạt tốc độ siêu thanh tiềm năng.
Sự xuất hiện của nó cho thấy Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào hướng phát triển máy bay chiến đấu không người lái (UCAV) hiệu suất cao.
Hình dáng và yếu tố tàng hình
Type B có thiết kế không đuôi, dạng cánh hình tam giác delta cải tiến với đường viền hình kim cương. Mỗi cánh có hai bề mặt điều khiển lớn, mũi thân xuất hiện gờ nổi kéo dài đến cửa hút gió bên hông. Khác với nhiều UAV Trung Quốc khác dùng cửa hút trên lưng, Type B sử dụng cửa hút DSI (diverterless supersonic intake) giống các loại tiêm kích thế hệ mới, phù hợp cho tốc độ siêu thanh.
Động cơ phản lực duy nhất với vòi phun có răng cưa nhô ra sau, gợi nhớ đến thiết kế F-35. Phần đuôi kéo dài hai cánh nhọn hai bên vòi phun cũng mang phong cách của các tiêm kích tàng hình hiện đại. Những chi tiết này cho thấy UAV có thể đạt tốc độ siêu thanh đồng thời sở hữu tầm hoạt động lớn nhờ không cần không gian cho phi công và thiết bị hỗ trợ.
Ngoài yếu tố hiệu năng, động lực chính khác là khả năng tàng hình. Vòi phun động cơ tròn lộ ra ngoài tuy ảnh hưởng tiêu cực đến đặc tính này, đặc biệt từ góc nhìn phía sau, nhưng đây là cách tiếp cận quen thuộc trong thiết kế tiêm kích tàng hình. Nó là kết quả của sự đánh đổi giữa hiệu suất, độ phức tạp, trọng lượng, chi phí và khả năng tàng hình.
Các răng cưa trên vòi phun giúp giảm diện tích phản xạ radar trong một số dải tần nhất định. Cũng có khả năng đây mới chỉ là phiên bản sơ khởi, và trong tương lai Type B sẽ được trang bị vòi phun dẹt hai chiều, thậm chí có cả vector điều khiển lực đẩy. Điều này tương tự quá trình phát triển của UCAV S-70 Okhotnik của Nga, hay như GJ-11 Sharp Sword của Trung Quốc cũng từng được tái thiết kế để tăng cường đặc tính tàng hình.
Dưới bụng Type B xuất hiện dấu hiệu của khoang vũ khí trong thân, đủ lớn để chứa tên lửa và bom dẫn đường. Ngoài ra, phía mũi gắn một cụm cảm biến quang-điện tử tương tự EOTS của F-35, cho thấy nó hướng đến vai trò tiêm kích hơn là UAV trinh sát thuần túy.
So sánh với Type A và các UAV khác
Bên cạnh Type B, Trung Quốc còn trình diễn UAV Type A, nhỏ hơn, cũng không đuôi nhưng dùng cánh tam diện kiểu lambda và cửa hút chữ V. Type A trông mảnh mai hơn, mũi nhỏ hơn, và nhiều khả năng cũng dùng động cơ phản lực đơn.
Trong khi các UAV khác trong lễ duyệt binh tại Trung Quốc được xem như đối trọng với chương trình máy bay chiến đấu hợp tác (CCA) của Mỹ, Type B vượt ra ngoài khuôn khổ đó. Nó không hướng tới “chiến đấu giá rẻ số đông” mà nhắm tới UCAV hiệu suất cao, tiệm cận tiêm kích chiến đấu.
Trên thế giới, rất ít dự án UCAV kiểu tiêm kích đã thành hiện thực. Ngoài Trung Quốc, đáng chú ý có Thổ Nhĩ Kỳ với Bayraktar Kizilelma, được quảng bá có khả năng siêu thanh, giảm tín hiệu radar và đảm nhiệm một số vai trò không chiến. Tuy nhiên, Kizilelma dùng cấu hình cánh tam giác với cánh mũi (canard), kém tàng hình hơn Type B.
Trong khi đó, Mỹ tập trung vào UAV CCA chi phí thấp phối hợp với F-35 hoặc tiêm kích thế hệ mới, chứ chưa công khai phát triển UCAV chiến đấu hạng nặng như Type B. Các dự án UAV tàng hình trước đây của Mỹ như X-47B đều bị hủy bỏ hoặc lưu trữ.
Mức độ hoàn thiện và vai trò tiềm năng
Chưa rõ Type A và B là nguyên mẫu bay thử hay mô hình trưng bày, nhưng chúng có nhiều chi tiết thực tế như panel mở phía sau càng đáp, khiến giới quan sát nghi ngờ đây là những chiếc UAV đã sẵn sàng cất cánh. Cả hai đều mang số hiệu gắn với đơn vị thực tế của không quân Trung Quốc, dù chưa có bằng chứng chúng đã biên chế.
Kinh nghiệm quá khứ cho thấy nhiều mô hình từng xuất hiện trong lễ duyệt binh Trung Quốc sau đó đều phát triển thành khí tài thực thụ, điển hình là máy bay không người lái tấn công tàng hình hạng nặng GJ-11 Sharp Sword. Do đó, khả năng Type B sẽ bước vào thử nghiệm bay là khá cao.
Type B có kích thước lớn, khả năng tàng hình cao, tải trọng vũ khí và tầm bay xa, hướng tới khả năng độc lập thay vì chỉ phối hợp với tiêm kích có người lái. Nó có thể đảm nhiệm các nhiệm vụ truyền thống của UCAV như tấn công và trinh sát, nhưng cũng tiềm năng tham gia không chiến trực tiếp.
Trung Quốc đã nghiên cứu kịch bản phối hợp UCAV với tiêm kích tàng hình J-20, đặc biệt biến thể hai chỗ ngồi ra mắt năm 2021, rất phù hợp vai trò điều khiển UAV. Điều này mở ra viễn cảnh J-20 làm “chỉ huy” và Type B là “chiến đấu cơ không người lái”.
Xu hướng phát triển
Song song với Type B, Trung Quốc tiếp tục phát triển GJ-11 cho nhiệm vụ tấn công và tác chiến điện tử, cũng như nghiên cứu UCAV khác. Các hình ảnh được lan truyền trên mạng xã hội còn cho thấy Trung Quốc đang thử nghiệm một mẫu tiêm kích tàng hình không đuôi khác, có thể là UAV mới hoặc chiến đấu cơ có người lái.
Các nhà quan sát nhận định Trung Quốc đang đi nhanh hơn Mỹ trong mảng UCAV tàng hình cỡ lớn. Điều này tạo khoảng cách tiềm năng về công nghệ và năng lực triển khai, nhất là trong bối cảnh quân đội Trung Quốc chú trọng hiện đại hóa không quân và hải quân.
Nếu đi vào thực chiến, Type B sẽ là bước ngoặt: một UCAV vừa tàng hình, vừa siêu thanh, vừa có thể chiến đấu trên không, đồng thời đảm nhiệm tấn công và trinh sát. Nó sẽ làm thay đổi cán cân trong không chiến hiện đại, nơi UAV không chỉ hỗ trợ mà còn thay thế một phần vai trò tiêm kích có người lái.
Ngay cả khi mới chỉ dừng ở nguyên mẫu, sự xuất hiện của Type B cũng cho thấy Trung Quốc không đặt toàn bộ hy vọng vào một dòng UAV, mà đang thử nghiệm nhiều thiết kế song song. Điều này phản ánh cách tiếp cận đa hướng nhằm nhanh chóng tìm ra cấu hình tối ưu cho tiêm kích không người lái trong tương lai.
GJ-11 Sharp Sword là máy bay chiến đấu không người lái (UCAV) tàng hình do Trung Quốc phát triển, được thiết kế để thực hiện các nhiệm vụ tấn công và trinh sát trong môi trường chiến đấu hiện đại. Được chế tạo bởi tập đoàn công nghiệp hàng không Thành Đô (CAIG) và Viện Thiết kế hàng không Hồng Dương, GJ-11 lần đầu bay thử vào năm 2013 và được công bố công khai tại lễ diễu binh Quốc khánh Trung Quốc năm 2019.
GJ-11 có thiết kế cánh bay (flying wing) tương tự B-2 Spirit (Mỹ), giúp giảm tiết diện radar (RCS) và tăng khả năng tàng hình. Nó được trang bị động cơ phản lực với vòi phun được tối ưu hóa để giảm tín hiệu radar và hồng ngoại. Tải trọng vũ khí của GJ-11 ước tính khoảng 2-3 tấn, bao gồm bom dẫn đường chính xác và tên lửa, được chứa trong khoang vũ khí nội bộ để duy trì tính tàng hình. Tầm bay khoảng 4.000km, tốc độ cận âm, phù hợp cho các nhiệm vụ thâm nhập sâu.
GJ-11 sử dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo để tự động hóa một số chức năng, hỗ trợ phối hợp với các máy bay khác như J-20. Nó được thiết kế để bổ sung cho lực lượng không quân Trung Quốc, tăng cường khả năng tác chiến tàng hình và tấn công chính xác.