Luật Công nghệ cao 2008 đã lỗi thời, cần sửa đổi để tạo sự đột phá
Theo tài liệu thẩm định Dự án Luật Công nghệ cao (sửa đổi), nhiều quy định trong Luật Công nghệ cao 2008 đã lỗi thời, cần sửa đổi để tạo sự đột phá.
Luật Công nghệ cao được Quốc hội ban hành từ năm 2008. Đây là đạo luật đầu tiên và duy nhất điều chỉnh về công nghệ cao tại Việt Nam. Tuy nhiên nhiều quy định trong đó đã trở nên lỗi thời, thiếu đồng bộ với pháp luật chuyên ngành.
Luật này cũng mới chỉ được sửa đổi ở phạm vi hẹp tại các điều khoản nhỏ năm 2013 (liên quan đến ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp) và năm 2014 (điều chỉnh nội dung liên quan theo Luật Đầu tư). Luật chưa lần nào sửa đổi mang tính tổng thể để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Một số hạn chế của luật có thể kể đến như chính sách ưu đãi về thuế, đất đai, tín dụng... dành cho doanh nghiệp công nghệ cao có quy mô lớn nhưng chưa gắn với điều kiện ràng buộc hiệu quả (tỷ lệ nội địa hóa, chuyển giao công nghệ thực sự, đào tạo nguồn nhân lực, đầu tư nghiên cứu phát triển trong nước…).
Các chính sách thúc đẩy nghiên cứu phát triển, ứng dụng công nghệ cao chưa thu hút được các doanh nghiệp trong nước, đặc biệt là khối doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia. Danh mục công nghệ cao và sản phẩm công nghệ cao cũng chưa được cập nhật kịp thời khiến khả năng thích ứng với các xu hướng mới bị hạn chế.
Trong khi đó, thế giới đã bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi công nghệ cao giữ vai trò then chốt. Nhiều quốc gia xem công nghệ cao là động lực cốt lõi để chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, bảo đảm an ninh công nghệ và chủ quyền số…
Trước yêu cầu đó, Việt Nam cần nhanh chóng đổi mới tư duy và cách tiếp cận trong quản lý, phát triển công nghệ cao. Trong đó, việc sửa đổi Luật Công nghệ cao là bước đi căn cơ để tạo nền tảng chính sách phù hợp với xu thế phát triển và tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia về công nghệ cao.
Trong dự thảo tờ trình Dự án Luật Công nghệ cao (sửa đổi), Bộ Khoa học và Công nghệ cho hay dự luật sẽ hoàn thiện định nghĩa về công nghệ cao, nhấn mạnh tính đột phá và lan tỏa.
Theo dự thảo, công nghệ cao được hiểu là công nghệ có hàm lượng cao về nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tích hợp các thành tựu khoa học tiên tiến; có tính đột phát, tạo ra sản phẩm, dịch vụ có chất lượng vượt trội, giá trị gia tăng cao, thân thiện với môi trường; có khả năng lan tỏa rộng, đóng vai trò làm nền tảng cho các ngành sản xuất, dịch vụ hiện đại.
Công nghệ chiến lược là công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển và đáp ứng một trong các điều kiện hoặc tạo ra sự phát triển đột phá, phát triển chất lượng cao về kinh tế - xã hội hoặc đóng vai trò nền tảng cho các ngành công nghiệp, dịch vụ hoặc có tầm quan trọng chiến lược đối với quốc phòng, an ninh.
Nhà nước dành một tỷ lệ ngân sách nhà nước và huy động các nguồn lực hợp pháp khác để bảo đảm chi cho các hoạt động nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược.
Tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động được ưu đãi theo quy định pháp luật về thuế, đất đai, tín dụng, đầu tư; hỗ trợ bảo hộ, khai thác, thương mại hóa quyền sở hữu trí tuệ; hỗ trợ thành lập và vận hành phòng thí nghiệm trọng điểm, trung tâm nghiên cứu chuyên sâu; chi phí thực hiện hoạt động nghiên cứu và phát triển được trừ mức 200% chi phí thực tế của hoạt động này khi tính thuế thu nhập…
Nhà nước cũng khuyến khích các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước chuyển giao công nghệ chiến lược với tổ chức, cá nhân tại Việt Nam. Ví dụ như ưu đãi thuế thu nhập; miễn thuế nhập khẩu thiết bị, vật tư, tài liệu kỹ thuật; ưu tiên cấp phép thí điểm, thử nghiệm, đất đai, vốn tín dụng…
Trường hợp công nghệ chuyển giao có rủi ro cao nhưng có tiềm năng đóng góp lớn cho phát triển khoa học, công nghệ và quốc phòng, an ninh; bên tiếp nhận có thể được áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro theo quy định của Chính phủ.
Các chính sách trên nhằm tạo điều kiện để Việt Nam có thể hình thành các tập đoàn công nghệ hàng đầu của Việt Nam. Qua đó, vừa đóng vai trò dẫn dắt hệ sinh thái trong nước, vừa vươn ra thị trường quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Ngoài ra, dự thảo luật cũng cấm các hành vi lợi dụng hoạt động công nghệ cao gây hại đến lợi ích quốc gia và tổ chức; vi phạm quyền sở hữu trí tuệ; giả mạo, gian dối để hưởng ưu đãi; tiết lộ, cung cấp trái pháp luật bí mật về công nghệ cao, công nghệ chiến lược; cản trở hoạt động công nghệ cao, công nghệ chiến lược hợp pháp…
