‘Tránh dùng vỏ bọc chất lượng mà áp dụng thủ tục cũ’
"Cơ quan quản lý và dư luận xã hội vẫn còn nhìn nhận đầu tư công theo kiểu chưa chú trọng hiệu quả thực chất mà chỉ quan tâm đến trình tự, thủ tục" - TS Nguyễn Đức Kiên phát biểu.
Doanh nghiệp Việt có thể đảm nhận nhiều khâu của đường sắt cao tốc
Tại tọa đàm tham vấn ý kiến chuyên gia về tình hình kinh tế - xã hội diễn ra vào ngày 5.9, TS Nguyễn Đức Kiên, nguyên Tổ trưởng Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng, cho hay kết cấu hạ tầng giao thông vận tải có đóng góp quan trọng cho nền kinh tế, thông qua chi phí trực tiếp đóng góp cho nền kinh tế; tác động gián tiếp do gia tăng hoặc giảm nhu cầu đi lại của hàng hóa, dịch vụ; tác động thứ cấp do tạo việc làm và thu nhập.
Ông Kiên lấy ví dụ, riêng đối với tuyến đường sắt cao tốc Bắc Nam, chỉ tính riêng phần chi phí nguồn vật liệu xây dựng cho dự án đã lên tới gần 132 triệu tấn thép, 140 triệu tấn xi măng, cũng như khoảng 135 triệu mét khối cát xây dựng.
Như vậy, chỉ riêng phần xây dựng kết cấu hạ tầng đã có thể tạo ra hàng chục tỉ USD giá trị tăng thêm so với kế hoạch 5 năm 2026 - 2030 khi chưa có phương án xây dựng tuyến đường cao tốc này.
Ngoài ra, dự án này còn khoảng 250.000 việc làm được tạo mới trong thời gian triển khai dự án là những con số đóng góp đáng kể góp phần cho tăng trưởng kinh tế với tốc độ cao.
Ông Kiên cho rằng việc đầu tư dự án với tổng mức đầu tư gần 70 tỉ USD, trong đó gồm các loại chi phí giải phóng mặt bằng, xây dựng, quản lý hoàn toàn có thể do các doanh nghiệp Việt Nam đảm nhận. Chi phí thiết bị và chi phí tư vấn có thể kết hợp hài hòa giữa thuê, mua với chuyển giao công nghệ kèm điều kiện chuyển giao công nghệ.
Theo ông Kiên, với phương án Chính phủ đã trình Quốc hội và được các doanh nghiệp trong nước hưởng ứng, đến hết năm 2035 Việt Nam đạt được 3 thành công lớn.
Thứ nhất là mở ra khả năng huy động các loại vốn của xã hội cho đầu tư phát triển kinh tế: Vốn ngân sách nhà nước đầu tư có tính chất vốn mồi cho các lĩnh vực mà các doanh nghiệp Việt Nam chưa có khả năng tham gia, phần vốn xây dựng kết cấu hạ tầng sử dụng nguồn vốn nhàn rỗi trong xã hội thông qua các hình thức PPP.
Thứ hai là xây dựng được một ngành công nghiệp đường sắt Việt Nam bao gồm cả các ngành công nghiệp cơ bản như sản xuất thép ray, động cơ điện cho đầu máy, hệ thống tự động hóa điều khiển chạy tàu.
Thứ ba là định ngành công nghiệp vật liệu xây dựng và tạo thêm được việc làm mới cho nền kinh tế.
Phải đổi mới tư duy đầu tư công
Theo ông Nguyễn Đức Kiên, muốn đất nước vươn mình, nền kinh tế tăng trưởng với tốc độ cao - khoảng 10%/năm thì phải đổi mới tư duy về đầu tư công, chú trọng đến hiệu quả, nuôi dưỡng và hình thành các doanh nghiệp Việt có đủ khả năng vươn tầm ra khu vực và thế giới.
“Phải tránh tình trạng vì sợ trách nhiệm mà dùng vỏ bọc chất lượng công trình và bình đẳng trong nền kinh tế thị trường để áp dụng những thủ tục cũ. Điều này làm hạn chế sự tăng trưởng của kinh tế, không hình thành được các doanh nghiệp Việt có tầm vóc khu vực và thế giới”, ông Kiên nêu và dẫn 2 ví dụ thực tế.
Thứ nhất là việc triển khai tuyến 500 KV Quảng Trạch (Quảng Bình) đến Phố Nối (Hưng Yên) với chiều dài hơn 500km, tổng mức đầu tư gần 3.000 tỉ đồng dưới sự chỉ đạo sát sao của Thủ tướng Chính phủ, dự án triển khai và đưa vào bàn giao vận hành sau 7 tháng thi công. Trong khi đó với dự án và công trình có quy mô tương đương trước kia chúng ta phải thi công trong khoảng 4 năm.
Thứ hai là việc triển khai xây dựng cầu Phong Châu (Phú Thọ cũ) kể từ khi có quyết định triển khai theo hình thức chỉ định thầu, đơn vị thi công là Binh đoàn 12, theo nguồn vốn khẩn cấp của Chính phủ chỉ sau 10 tháng cầu đã hoàn thành để đưa vào khai thác.
“Từ hai kinh nghiệm thành công trên, chúng ta thấy các cơ quan quản lý và dư luận xã hội vẫn còn nhìn nhận các vấn đề đầu tư công theo kiểu chưa chú trọng hiệu quả thực chất mà chỉ quan tâm đến trình tự, thủ tục”, ông Kiên nói.
Do đó, ông Kiên đề nghị thời gian còn lại của nhiệm kỳ Quốc hội khóa 15 cần phải chuẩn bị thật tốt việc sửa Luật Đầu tư công, Luật Đầu tư và Luật Ngân sách nhà nước theo hướng chú trọng đến hiệu quả, tăng cường hậu kiểm và ưu tiên phát triển doanh nghiệp Việt.
Theo đó, để triển khai nhanh siêu dự án đường sắt Việt Nam, ngay trong năm 2025 phải tiến hành chỉ định thầu đối với các gói thầu về hạ tầng của đường sắt; tiến hành đàm phán mua giấy phép sản xuất đối với đầu máy toa xe và thông tin tín hiệu để đảm bảo chậm nhất đến tháng 12 phải triển khai được và hoàn thành trong nhiệm kỳ 2026 - 2030.
“Cùng với khí thế cả nước bước vào kỷ nguyên mới với việc tự đổi mới của từng cá nhân, từng cơ quan, chúng ta sẽ đạt được lời hứa của Đảng trước dân tộc, trước nhân dân: Đến năm 2045 Việt Nam là một quốc gia phát triển có thu nhập cao”, ông Kiên nói.